This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at|http://books.qooqle.com/|
PATROLOGIiE
CURSUS COMPLETUS,
SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, CECONOMICA,
OXIUN SS. PATRIl, DOGTORUN SGRIPTORUNQUE EGGLESIASTIGORUi,
8IVE LATINOItUMf SIVE OHiECORUM,
QUI AB jEVO APOSTOLICO AD jEIATEM INNOCENTII III (ANN. 1216) PRO LATINIS, ETAD CONCILII FLORENTINI TEMPORA {ANN 1439) PRO QRjECIS FLORUERUNT :
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLlGiE TRADITIONIS PER QUINDBGIM PRIORA
ECCLESIiE SiECULA,
lUXTA EDITI0NB8 ACCURATI88IMA8, INTER 8B CUMQUB NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTI8 C0LLATA8, PBRQUAM DILIOKN-
TER CA8TIOATA ; DI88ERTATI0NIBUS» COMMBNTARIIS, VARIISQUB LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ; 0MNIBU8
OPEBIBUS POST AMPLISSIMAS BDITIONBS QUiB TRIBUS N0VISSIMI8 SiBCUUS DBBBNTUR AB80LUTA8, DBTBCTI8
AUCTa; INDICIBUS ORDINARIIS VEL ETIAM ANALYTIGIS, SINOULOS SIVB T0M08, SIVB AUCTORBS ALICUJU8
MOMBNTI SUBSEQUENTIBUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TBZTUM RITB DISPOSITIS» NECNON BT TITULIS
8ingularum paoinarum maroinbm superiorbm distinouentibus subjbctamque materiam signifi-
cantibus, adornata; opbribus cum dubiis, tum apocrtphis, aliqua vbro auctoritatb in
ORDiNB AD traditionbm bcclesiasticam pollentibus, amplificata ;
ducentis et quadraointa indicibus sub omni respbctu. scilicet, alphabbtico, chronolooico, analttigo»
â–²nalogico, statistico, stnthbtico, etc, reis bt alfctores exhibentibus, ita ut non solum stu-
dioso , 8bd neootiis implicato, et si forte 8int , pioris etiam et imperms patbant omnbs
SS. PATRES, LOCUPLKTATA; SBD PRiBSBRTIM DUOBUS IMMBN8I8 BT GBNERALIBUS INDICIBUS , ALTBRO
SCILICET RERUM, QUO G0N8ULT0, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM
UNUSQUISQUE PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTlOlfE, IN QUODLIBET THEMA SCRIP8BRIT, UNO
INTUITU CONSPICIATUR ; ALTBRO SCRIPTURiE SACRiE , EZ QUO LECTORI COM -
PERIRB SIT OBVIUM QUINAM PATRBS ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS
SINGULORUM LIBRORUM SCRIPTURiB VBRSUS, A PRIMO OBNBSBOS U8QUE AD
N0VIS9IMUM APOCALTPSIS, COMMENTATI SINT :
SDITIO ACCURATI8SIMA, GJITKRISQUB OMNIBUS FACILK ▲NTBPONENDA, 81 PBRPENDANTUR CHARACTBRUM NITlDlTAf»
CHARTA QUALITAS, INTEORITAS TEZTUS, CORRECTIONIS PBRFBCTIO, OPBRUM REGUSORUM TUM VARIBTA8 TUM
NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUB IN TOTO PATROLOOIiB DBCURSU GONSTANTBR
8IMILIS, PRETII BZIOUITAS, PRiBSBRTIMQUB I8TA GOLLBCTIO UNA, MBTRODICA BT CHRONOLOOIGA,
BBZCBNTORUM FRAOMBNTORUM 0PU8CUL0RUMQUB HACTBNUS HIC ILLIG SPARSORUM, VBL BTIAM
INBDITORUM, PRIMUM AUTBM IN NOSTRA BIBLIOTHBCA, BZ 0PERIBU8 BT MSS. AD OMNBS
iBTATBS, LOGOS, LIN0UA8 F0RMA8QUB PERTINENTIBU8, GOADUNATORUM,
ET EZ INNUMBRI8 OPERIBUS TRADITIONEM GATHOLICAM CONFLANTIBUS, 0PU8 UNICUM MIRABILITER EFFICIBNTIUII»
SERIES LATINA,
IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SGRIPTORESQUE EGCLESLE LATINiE
A TERTULLIANO AD INNOGENTIUM III.
ACCURANTE J.-P. MIGNE,
BlUl^theeie Cleri «■iversae
SIYB CliaSUUIf GOMPLITORVM IN SINGULOS SCIBNTliE ECGLBSIASTIGA BAM08 BDITOBB. .
PATHOLOGIA, AD INSTAR IPS1US BCCLBSIiB, IN DUA8 PARTE8 DIVIDITUR, ALIAM NBMPE LATINAM, ALIAM GRACO-LATINAM. AMBiC PARTES PENE JAM INTEORE EZARATiB 8UNT. LATINA, DUCENTIS ET VIOINTI DUOBUS YOLUMINIBUS MOLB 8UA STANS, DECEM ET CENTUM 8UPRA MILLE FRANCIS VENIT : OR^CA DUPLICI EDITIONE TTPI8 MANDATA EST. PRIOR GR/eCXJM TEXTUM UNA CUM VERSIONE LATINA LATERALI COMPLECTITUR, NOVEMQUE ET GENTUM VOLUMINA, PRO PRIMA SEBIE ORiBCA, NON EZCEDIT. POSTERIOR AUTEM VERSIONEM LATINAM TANTUM EZHIBET. IDEOQUE INTRA QUINQUB ET QCINQUAOINTA VOLUMINA RETINETUR. SECUNDA 8ERIB8 ORiECO-LATINA SEZAOlNTA VOLUMINA PROBABILITER NON SUPERABIT *, DUM HUJUS YER8I0 MERE LATINA TRIOINTA V0LUMINIBU8 AB80LVETUR. UNUMQUODQUE VOLUMBN GR^CO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUINQUE FRANCIS 80LUMM0D0 EMITUR : UTROBIQUE VERO» UT PRETII HUJU8 BKNEFICIO FRUATUR EMPTOR, COLLECTIONEM INTEORAM, SIVE LATINAM, SlVE ORiBCAM COM- PARET NECE88E ERIT ; SECU8 ENIM CUJUSQUB VOLUMINIS AMPLITUDINEM NECNON ET DIFFICULTATE8 VAHIA PRETIA iCQUABUNT, ATTAMBN, 81 QUI8 EMAT INTEORE ET 8E0R8IM COLLECTIONEM ORiBCO-LATINAM, YEL EAMDBM EZ GR^CO LATINE VER8AM, TUM QUODQUE YOLUMEN PRO ^NOVJ^ ^VBL.PyO 3EX^ FRANCI8 ^OLUM OBTINEBIT. IST-« CON- DITIONES PUTURIS PATROLOOIiB SRRILbUM .«PP^-ICAriTUal S. TtMPr.s'RAS'TYFIS MANDANDI NON N0BI8 DEE8T.
• •
PATROLOGIjE LATINJE TOMUS XXXV.
' - . . . . ■■- •' ■- ■.■' ' ■• - . • .
S. AUAELIUS AUGUSTINUS.
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES EDITORES, ET J.-P. MIGNE, SUCCESSORES
IN VU DIGTA : A VENUE DU MAINE, »08
1902
'/ i/ ^ AVIS IMPORTANT.
^^ D'aprto QDe des lois provideDtielles qui regiesent le monde, rarement les oeuvres au-dessus de rordinaire se font saos coDtradictioDS plus ou moins fortes et nombreuses. Les Ateliert Catholiquet ne pouvaient guere 6chapper k ce cachet diviu de leur utilit^. Tanldt on a iiie leur eiislence ou leur importance ; tant^t on a dit qu*ils dtaient fermes ou qu'il8 allaient TMre. Cependant iU poursuiveul lear carriere depuis 24 aus, et les productions qui eu sortent deviennent de plus en plus graTes et soigii^s : aussi parait-il certain qu'limoiDS d*ev6nemeDt8 qu^aucuno prudence humaioe ue saurait prevoir ni emp6cher, ces Ateliers ne se fermeront one quand la Biblioth^que du Clerg^ sera termin^e en ses 2,000 volumes in-4*. Le pass6 parait ud sAr garaDt de 1 avenir, pour ce qu^il y a & esperer ou k craiudre. GepeDdant, parmi les calomoies auxquelles ils se sont trouv^ en butte, il en est deux qui ont ete couti- DoeUement r^p^t^s, parce au*^taDt plus capitales, leor effet entruiuait plus de coo8e(]^uences. De petits et ignares concurrents se sout oonc acnarnes, par leur correspondance ou leurs voyageurs, & repeterpartout qoeoos Editioos itaient mal corrigoes et mal imprimees. Ne pouvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont que les chcfs*d'GBuvre du Catholicisme reconnus pour tels dans tous les temps etdans tous les pays, il fallait bien se rejeter sur la forme dans ce qu*elle a de plus s4ri(ux, la correctioo et rimpressioo; eo effet, fes chefs-d'a>uvre mdme o^auraieDt qu^uoe demi*vafeur, si le texte eo ctait ioexact ou illisible.
II est tr^ vrai que, dans le principe, un succes inoui dans les fastes de la Typographie ayant forc^ TEditeur de recourir aux mecaniques, afio nc marcherplus rapidement et de donner les ouvrages a moindre prix, quatre volumes du douhle Coursd^Ecriture t * -.f--. •- . • - • -. . . i
meries a presque tout ce qui Publications, furent imprimes c6de le travail aux presses a br , des ouvraees d'une telle nature, est par{aitement'convenabIe sous tous les rapporls. Quaut & la correction, il est defait quelle u^ajamais et^ portce si loin daus aucune ddilion ancienne ou contemporaine. Etcomment en serait-il autrement, apr^s touttsles peines ettouies les depenset que nous subissons pourarriver kpurger nos epreuvesde toutes fautosT L'habitude. en typographie, m£me dans les meilleures maisons, estde ne corngerque deux ^preuves et d'en coof^rer uue troisicme avec la seconde, sans avoir pr^pare en rieo le manuscrit de rauteur.
Dans les Ateliers Catholiques la difference est prcsque incommensurable. Au moyen de correcteurs blanchissous le harnais et dont le coup d'ceil typographique est saus pitid pour les fautes, on commence par prdparer la copie d'un bout a Tautre sans en excepter un seul mot. On lil ensuite eo premi^re 4preuve avec lacopie aiosi pr^paree. Oo lit eo secoode de la m^me maniere, mais eo collalioooant avec la premi^re. On fait la m6me chose en tierce, en colla- tionnant avec la seconde. On agit de m^me en qaarie, en collationnant avec la tierce. On renouvelle la mSme op^ ration en quinte, rn coIUtionnanl avec la quartc. Ces collationnements ont pour but de voir si aucuoe des fautes sigual^es au bureau par MM. les correcteurs, sur 'n marge des ^preaves, n'a echapp6 k MM. les corrigeurs sur le marbre et le metal. Apr^s ces cioq lectures eoti^res contr616es rooe par rautre, eten dehors de la preparation >^ ci-des8us mentionnee, vient une r^visioo, et soovent il en vient deux ou trois; puis Ton cliche. Le clichage opere, par
consequent la purete du texte se trouvant immobilisee, on fait, avec la copie, une nouvelle lectured'un bout de Te- preuve a Tautre, on se livre a une nouvelle r^vision, et le tirage n'arrive qu*apr6s ces inuombrables precautionn.
Aussi y a t-il a Montrouge des correcteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans vin^^-cinq imprimeries de Paris reuoies ! Aussi eocore, la correction y coAte-t-elle aulant que la composition, tandis qu^ailleurs elle oe coAte que le dixicme! Aussi enfin, bien que Tassertion puissc paraltre temeraire, Texactitude obtenue par tant de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions aes Atelien Catholiquei laissent bien loin derriere elles relles m6me des cel^bres Benedictins Mabillonet MoDtfaucon et des cdlebres Jesuites Petau et Sirmond. Que Ton compare, en effet, n*importe quelles feuilles de leurs ddilions avec celles des ndtres qui leur correspoudent, en grec comme en latin, on se convaincra que rinvraisemblable est une r^alit4.
D'aiIIenrs, ces savants ^minents, plus pr6occup6s da sens des textes que de la partie typographique et n^etant
foint correcteurs de profession, lisaieut, non ce que porlaient les <ipreuves, mais ce qui devait s*y trouver, leur aute intelligeoce suppleant aux fautes de T^dition. De plus les B^nedictins, comme lesJ^suites, operaienl pie«que toujours sur des manuscrits, cause perp&tuelle de la multipliciti des fautes, pendant que les Ateliers CatholiqueSy dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, n*op6renl le plus souvent que sur les imprimes.
Le R. P. De Buch, J6suite fiollandiste de Bruxelles, nous 4crivait. il V a quelque temps, n'avoir pu trouver en dix-huit mois d'etude, une seule faute dans notre Patroloaie tatine. M. Denzioger, professeur de Theologio a rUoi- versite de Wurzbourg, et M. Reissmann, Vicaire Gen^ral de la mdme ville, nous mandaient, k la datodu i9juillet, n'avoir pu ^galemcut surprcndre une seule faute^ soit dans le latin soit dans le grec de notre double Patrologie. Eofio, le savant P. Pitra, Benedictin de Solesme« et M. Booetty, directeur des Annales de philosophie chrdiienne^ mis au defi de nous coQvaincred'une seule erreur typographique, ont ^te forc6s d'avouer quc nous n'avions pas trop presume de notre parfaite .'*orrectioo. Daos le Glerge se trouvent de bons latinistes et de fcK>ns helleniitei, et, ce qui est plus rare, des hommes tr^s positifs et tr^s pratiques, eh bien! rous leur promettons une prime de :25 centime
par chaqi" '-— '-'- -"^ * -* — -'■'- ' * ^ — ' — --^-- j — i
Malgre d'uDe correction est resolu
unlverselle de ses innoml)ral)les clich^s. Aiosi cbacou de ses^volumes, au furet a mesure quMllos remet sous presse, est corrige mot pour mot d*un bout k Tautre. Quarante hommesy sont ou y seront occupes pendant 10 ans, otune somme qui ne saurait 6tre moindre d*un demi million de francs est consacr^e k cet importaot contrdle. De cetto maniere, les Publicatious des Ateliers Catholiques^ qui d6j& se distiu^aient entre toutes par la sup^rioiite de lear correctioo, n'auront de nvales, sous ce rapport, daos aucuD temps oi daus aucun pays; car quel est I*ediieur qui pourrait et voudrait se hvrer APRES G(Jl]P k des travaux si gigantesques et dun prix si exorbitant? 11 faut -^»...- x^^ VI A..A*-^ .1» — — -j^jyu di^ine k cet effet, pour oe r— "' ' ^" ' ' — ■■-* " *- ^^
roclan{,c que jamais volumes o'onl ]d. Le pr«Mi>t: ^&Iu]ti&*68t "(}u jfpm] cooseqocmeef |T(&ir tug^I^ prodi de la correction, il ne faudra prendre que ccux q&f puKeront «n 44t^ 2*Avb io trac6. Nous ne' reconnaissons 'quc
par dfs Grecs, lel^tiu etle Francais par Ita preifiiM <%rrccleui9s d^4i{ («pitalclei! ces langoes.
Nous avons la consolation de pouvoir finir cet avii par les W)flexions suivantes : Enfin, notre excmple a fini par ebrauler les rrandes publications on Italie, en Allemagne, en Belfrique et en Fraoce,par les Canotis grecs 6e Rome, le Gerdil de Naples, te Saint-Thomas de Parme, VEticyclopifdie religieuse de Munich. le recueil des d^clarations des rites de Bruxelles, les Bollandistes, le Suarez et le SpiciUfge de Paris. Ju8qu*ici, on n'avait su r^imprimer que des ou>Tages de courte haleine. Les in-4*, oCi s*engloutissent les in-folio, faisaieot peur, et on n'o8ait y toucher, par crainte de se noyer dans ces ablmes sans fond et saos rives; maisona fini parse risquera nous imiter. Bicn plus, sous notreimpulsion, d'autres Editeursse preparentaa Bullaire universel, aux D^cisious de toutesles Gongr4gations, k une Biographie et k une Histoire gdnerale, elc, Malheareusement, la plupart des ^ditions d^j^ faites uu qui se
SJECULA IV-Y. ANNI 387-480.
SANCTI AURELll
AUGUSTINI
9
HIPPONENSIS EPISCOPI,
OPERii OHHVIA,
POST . LOVANIENSIUM THEOLOGORUM RECENSIONEM,
CASTIGATA DEJVUO AD MAmiSCBIPTOS C0DICE8 GALLIC08, TATlCAIfOS, BELG1C08, ETC, nECl^OIf AD EDITIONES ANTIQUICRES BT CASTIGATIORES,
OPERA BT STVDIO
MONACHORUM ORDINIS SAJSCTI BENEDICTI
B COIfGREGATIONE S. MAURI. EDITIO NOVISSIMA, EMENDATA ET AUCTIOB,
ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE,
BnUOTHEGiE CUERl DKlVERSiE,
SIVB CURSUUM COMPUBTOHUM IN SINGULOS SCIEKTI.«: ECCLESIASTlCifi RAMOS EDITORB.
TOMUS TERTIUS.
PARS ALTERA.
• • :*: ; . ».•';;•»»•
.. •- ^«^ •
Vi^MkUNr .if>;VpLv, 86 .fi>A^CJ.S-^GAJLtIC.J,S.
. u • • • : ', t '.
PARISIIS
APUD GARNIER FRATRES EDITORES, ET J.-P. BIIGNE, SUCCE8S0RES
IN VIA DIGTA : AYENVB DV MAINE, V».
1902
SjECULA IV-V. ANNl 387-430.
ELENCHUS
AUCTORUM ET OPERUM QUi IN HOC TERTIO TOMO CONTINENTUR
IN II PARTE.
Qiuestionum Evangelioram libri ii.
Quiestionum septemdecim iu Evangelium secundum Matthaeum liber unus.
In Joannis Evaugelium tractatus cixiv.
lu Epistolam Joannis ad Parthos tractatus x.
Expositio quarumdam propositionum ez Epistola ad Romanos, liber unus.
Epistolae ad Romanos inchoata Expositio.
Expositio Epistolai ad Galatas, liber unns.
Col,
1321 1365 1379
1977 2063 2087 2105
CONTENTA IN APPENDICE.
De mirabilibus sacne Scriptane libri lu. De benedictiouibus patriarchse Jacob. Quaestiones Veteris et Novi Testamenti. In B. Joannis Apocalypsim Expositio.
2149 2199 2213 2117
• •
• •
• •
• • • • •
• ••• ••,
••
• •
• • •
• ••
• •
•••
• •
• • •' • • •
••• •••
: ••• •••
•• • •
• • ••
• ••• •,•
• •
••
• • • • •
• •-
• •- • •
• • • • •
• • • • •
• • • • a
GUchy. — Ex typis PAUL DUPOPrT, U, tU dicti Bac-d^Asnieras. 67.0.1908.
â– JLI.^'
S. AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
QUiESTIONUM EVANGELIORUM
Llliatl DUO (»).
D^ siibsequente opere vide libriim 2, cfl/?. 12, Retractationum, co/. 634, a verbis.Sxxiii qudsdam expositiones, ?/5yw^ a^/ coL 633 verbis^ Non itascriptum est. M.
{)roloi9Ud«
(loc opus non ita scriptum est, ac si Evangolium exponendumexordinesusceptum csseta nobis : sed proarbilrio el tcrapore consulcntis, cum quo icgeba- tur, si quirl ci videbatur obscurum. Ideoque multa, et forlassis obscuriora praetermissa sunt ; quia jam ea noverat, qui ea qus nondum noverat, inquirebat, neo teneri volebat feslinationem suam in iis quas antea jam sic acceperatjUt etiam assiduilateaudiendi atque tra- ctandi, memoriae stabiliter (irmeque mandaret. Non- nulla etiam bic non eodem ordine inveninntur expo- sita, quo in Gvangeliu narrata suut: quoniamquasdam fcstinatione dilata, cum tempusdarelur, rctractaban- tur, et co loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam czpositarum rerum subsequebatur. Qnod posteaquam compcri, nequis forte quffirens aliquid legere in boc operc, quod eum in Evangelio movissot et ad quae- rendum cxcitasset, tacdio perturbati ordinis ofTendere tur (quandoquidcm ca quae^carptim, utpoterant, di- ctahaniur, in unum collocta el contexta oognovi) ; feci utadordinemnumerorumpr(BSoriptistituli8,quod cuique opus esset, facile invesligaret.
TITDLI QUiBSTIOirUll UBRI PRim Ilf KVAROKLIUM 8ICUNDUH MATTHJIUll (b).
I.
II.
ni.
IV. V. VI. VII.
VIII.
Quod bit, Semo novii Filium nisi Pater. Qood discipuli Lomini coBperunt vellere spicas,
et maDducare. De Uoo fumigante. De cAco et muto.
Quod ait, Et si egoin Beelzebubejioiodxmones, Ouod ail, Progenies viperarum. Quod ait, Siout enim fuit Jonas in ventre celi
Iribus diebus et tribus noetibus. Qnod ait, Cum Spiritus immundus exierit ab
homine.
XI. DegTanosinapisquodmajuBfitomnibusoIeribus
XII. De fp.rmeuto qiiod accepit mulier, et abacoudit
io fariuiB satis tribus.
XIII. De theeauro in agro abecondito.
XIV. Quod dixeruDt Judeei, Unde huie sapientia hsec
et virtus t
XV. Qnod ambnlavit in mari ad discipulos.
XVI. Quid sit, Munus quodcumque estex me^tibipro»
derit.
XVII. Quod ait, Omnis fdantntio quAm non plantavit
Pater meus^ cradicabitur. XVIIf. DepueroCeuluriouiaetQtiaChauanieaBmulicris. Xl.\. Quid Biffnificent muti, et cceci, et surdi, etclau-
di, qui curnodi oblati duut Domino.
XX. Qnod ait, Facto vespere dicitis, Serenum erit ;
rubioundum est enim ccelum.
XXI. Quod ait, FAias qmdem venturus esty et restituet
omnia.
XXII. Dc illo qui saepe cadebat In Ignem ot aliquau Jo
in aquaiD.
XXIII. Quod ait, Ergo liberi sunt /iiii, cum tributuui
exigeretur.
XXIV. Quod ait, Qui autem soandaiiiaverit unum ex
puuitix istis.
XXV. Quod oblatus est ei debilor decem millium ta-
lentorum.
XXVI. Dc divite qui non intral in regnum Dei.
XXVII. Quod duobuB Beorsum discipulis se passurum
iudicat.
XXVIII. Qnotl cum Jcricho cgrederetur, duos caecOB illu-
mioat.
XXIX. Quod ait discipulis, Dicetis monti huic^ ToHt
et ja^.ta te in mare,
XXX. Quod ait, El qui oeciderit super lapidem isium,
confringetur.
XXXI. De homiae rege qui fecit nuptiaa fllio suo.
XXXII. De septem iratribuB qui unam uxorem habue-
runt.
XXXIII. Quit sit quod ait, Tota lex pendet in his duobus
prxceptis.
XXXIV. Quod ait, Quid enim\majus est^ aurum, an tem-
pium quod sancti/tcat aurum f
XXXV. Quod ait, Exoolantes culicem^ cameium autem
glutienles.
XXXVI. Quod ait, Quoties volui cofigregare filios tuos sicut galiina f
XXXVII. Quod ait, Orate ne fiat fuga vestra hieme vei sabbato.
IX. De fruetu ceoteno, sexageDO, et triceoo.
X. Quod ait, Coiiigite primo zizania.
ADMOnTIO PP. BEHIDICTIHORUM.
OuffistioDom Evaogeliorum libri duo emendati sunt ad Mss. Victorioos duos, ad SorboDicum,Vaticanum, Michaelinum Cistercieasem, AruuIfeDsem, CorbeieDsem quianuos fere 900 praBfert : ad lectioues variautes Lovauiensium ex tribas qoatuorve codicibus : ad editos etiam Rat.Am. Er. et Lov.
Comparavimns prwierea easomnes editiones inifio Retr. et Confess. /. 1, memoratas. M.
(a) Scripti versns Christi auDum 400. Horum librorum oetatem colligimus Don modo ex Retractationum perie, ubi locum habeot ioter opuscula circiter anoum Christi 400 edita ; 8ed etiam ex illis Augustiui verbis, iib. 2, quoist. 13 : « Jam ciarificata, ioquit, Ecclesia etliberato populo Oeutium a douiioatioue demoniorum, io abditis aguut sacrilegos c ritns soos qui Chnsto crcdere nolueruot. > Quac profecto verba Hguificant id lemporis non licuisse palam colero idola : quam in rem legea anoo 399 dedit imperator Honorius.
(6) Qusstiooum tiluioa ab Erasmo et Lovaniensibus immerito rejectos huc revocamus ex Mss. et antlquioribus ediiis.
Patrol. XXXY.
(Quaranie-deux.)
•%
6
1323
OUifilSTlONUM EVANGELIOaUM, S. AUGUSTINI
i324
XXXVIII. Quod ait, Sicui fulgurexit ah orienie, et perve-
nil u$ffue in occidenUtn.
XX XIX. Quod ait, Ah arbore floi diieile timililudinem, XL. Quod ait de Juda, Jionum erui illi non nasci, Xl/r. Ouud Irigiritii arg(!iitHiii vciidjtuit eti.
XlAl. Quud ttiti IJOi fueril corput, iilo congregahun-
tur nifuilx. XLin. Ou(i'l uit, liun hiham amodo de hao getieratione
vilit. XLIV. Qiiod fpuerunt io facieo) ejuff, et coiapbis eum
pfjnMiDriflruiit. XLV. 1)0 triiia Putri DoffuUonc.
XLVI. Qu'id 0 ioiigfs KecutuH cstDominum cuotcm ad
pnHBioneiu. <^uud tcr Uumiuut oravit priuBtiuam tradcrclur.
XLVJI.
I.
II. 111.
IV.
V. VI. VII. VIII.
IX. X.
XI.
XII.
XIII. XIV. XV.
XVI.
XVII. XVIIl.
TITUU U()>"<T10M()M LlHltl 11 IM KVANGKUUM KKCUMHUM LUCAH.
Quod /aclinriaH audil ab auf^cio, Kxaudita est
oraliu Iwi. Quod do navicula docet iurbas. Quod ait lepruso muudato, Vade, otlende teta-
cerdoti. 1)0 paralytico qui pertecium est ad eum dcpo-
flitUM.
Quouiodo duot patres bnbere potuerit Josepb. 1)0 flcpiuaKiula teptem KeueralioDibuB. 1)0 (!0 (|ui halicbat doztcraDi niauum aridam. Quod ttit, Menturaiu bonam, conferiam^ et oiia'
gitalam, et supereffluenle.m dabunt tn tinum
vettrum, Quod ait, Numquid potett csecuioxoum dueere? 1)0 illoqui foditiualium otposuitfuudaDicotum
flupor petrnm. 1)0 puorifl tcdontibufliu foro ot adioviccm cla-
mantibut. Quod ait, Nemo iucernnm accendent operit cam
vnsc, aut tithtut lectupi ponit. 1)0 illo iu quo erat l«|j(io <lu>mouioruin. I)i» HoptuiiKiiitu duubuM dihcipuliH. Qu«)d hit, Si iiuod in te csi iumen ttnehr.v tunt,
iptit tttnehi/r (juantjv tunt? Quod nit, Nunc voi, /Viari««i, quod defovis
calieit et rutinit mundatis, 1)0 di^ito Doi. Ue jojuuio liliorum flpoDfli.
ctt
XIX. De illo qni deflceDdeofl ab Jeraflalem io Jericho
iocidit iu latroDea.
XX. Quod Martha excepii illam io domam auam, obi
Maria f>edebai ad pedee eju?.
XXI. De illo qtji inedia oocle ab amico petit ires paoee. XXil. Ue puue et pisce ei oto.
XXIII. Quod ait, Tufistit clavem tcientix.
XXIV. Quod ait, Anima piut est qunm esca.
XXV. Quud ait, Sint iumhi vestri prjecincii, et iucenije
ardentet.
XXVI. De njeuHura iriciici quam dai fidelis dispeoEator
familis.
XXVII. Quod ait, Cum viderilit nubem orieniem ab OC"
cntu.
XXVIII. Quod ait de vtatura corporis cui noo poe^iut
oliquid addere.
XXIX. Quod ait, Noiite in suhlime extoiii.
XXX. I)e iovitaiifl ad ciBoam.
XXXI. Ue sumptibufl ud turrem aedilicaudam, et rege
qui bubet vigioti millia.
XXXII. De eale iofaiuaio et ove perdita.
XXXIII. Ue duobuB iiliis quorum juoior profectus est io
regiooem looginquam.
XXXIV. Quod ait, Pacite vobit amicos de mammona ini-
quitatit.
XXXV. Quod uit, Si in aiieno fidelet non fuistis.
XXXVI. Quod ait, Semo polest duohut dominis servire.
XXXVII. Quod ait, Hegnum cceiorum vim patitur. XXXVill. Ue divite ad cujus jaouam jacebat Lazarus ul-
corosufl. XXXIX. Quod diieruDi diflcipuii Domioo, Adauge nohis
fidem. XL. De decem leprosls.
XLI. De illo qui ia iecio esi, ei vafla ejus io domo.
XLII. De illo qui io agro est, ui non redeat retro. XLIII. Dc uxore Loth. XLIV. De duobus io lecio ei duabus moleotibus ct
duobus io agro. XLV. De judice iuiquo quom vidua ioterpellabat.
XLVI. l)e bomiue nobili qui abiit io regiouem loogio-
qunui uccipere siLi regnum. XLVII. De canielo per foramen acus. XLVIII. l)c cflcco illumioato, cum propioquaret Jericho. XLIX. De vita saoctorum, cuiu resurrexeriut. L. Quod nit, Orate ne intrctis in tentationem.
LI. Quod scriptum cst de Uomiuo, Finxit te ion-
gius ire.
LIBER PBIMUS.
Qua)BtioDe8 io Evaogelium flecundum Mailhoeum.
Qii.v.^T. I. IMaitii. c. XI, > liT.JCum diccrot, Nemo novit tUlium nisi Pater, non dixil. lCt cui volucril Pater rovolaro ;quoinadinodumcuindicoret,/Vf))U) novit /'«- /ri*wi, tiiii /•V/iux,Hddidit, ct ctn volucril FHius rcvciarc. Quud non ita intolligondum eat, quasi rilius a nulio posHit ouKnonci, nioi n Putro »u1o ; Pator autcm non kolum a Killo, eod ctlam ab cia quibus roTclaTcrii Kiliu!i. Sio ouim potiu!« diulum cal, ut inloUigiimus ci Palrom ci ipvum Fillum por Filium rovclari ; quia Ipao cnt mc^nii no»(ra^ lumon: uiquod posica iniuUt, tt cui r»»/i4<*/ii fV/iMi r»*iv/iwv. non tuntum Patrem, 8fd ( tlHm Filium nooipiaa : ad totum enim quod dixit, il- Lilum osl, Vorl»o onim mi.> lp80 PiUor dcolAraiur : vt^ilkum muUmu non »olum ul t|uod por vorluun vlooKv rutur, ned •tiam doipt^um dooUrtt.
U. \b. MK I.; Quod diM»ipuli lV»m:nl*\r:vrM'tf ivN ^'»f 9yi(\\i^ ft iH.iH.fN^\:vA *|uoJ ni^i oonfriojinlo:* o;tv. I^oert» non po^jiont ; hiuo o>t, Xs^rtii.wfc •»»,••«: ^»'.; tv- sir^^ ^M' tUHt m|\" //•«r^iiii : U o*l, ^iuia ^uUque noa tr4n*U in cor|m* O^hi iiii, uis. OArnMil»a* ox^poliutu* f^ori: iu.UuUvV\hs; UUu* 0,^: oi. f\vu.;/;vs tv.V^-."* \^^
non manufacla in cjcspoiiulioncm carnis (Coloss. ii, 11).
III. [Ib. xii,20.]Inlinofumiganto* notaiidum quia cl dosertum lumine facit puiorcm.
IV. [Ib. XII, 22. J Tunc obtafus est ci da^monium ha- bcnSf caccus el mutus ; id est, qui non credit, cl sub- diius csidiabolo ; qui non inielligit, ct non coniUetur ipsam fldcm, do qua diclum esl, Ore autem confcssio fii in saluicm (l\om. x, 10} ; vcl qui non dai laudem Doo.
V. [Ib. XII, 27-29.] Quod dixil, Ei si eqo in Bccl- zcbnb ejicio d.vmones, etiam secundum vcslram scn- tontiam : igifur pervenit in vos rcjnum Dei ; quia re- gnum diaboli starenon potest, quod adversum sedi- vi$um caso fatemini. llegnum Dei nunc dicit, quo damnaniur iropii, ct a lidelibus de peccatis suis pocnl- tontiam nunc agontibns sooernuatur. Forlem illur.i appMlat, quia ipse tenebat, nc posseat viribus suis al»
* In oditi» t\A^o qujcj^tio «:c iacipil^A knSiHen i..ijs :: j' i Jk jr^^t •n»i7» yr\::.^' yn.-i c u.nmmerax:, e: 'ib iT..::-i «■|\>,-»v. u» ,: .: : lULO <:'y;i:;:r, /^ f: i.» 'ss-,., :•;:.•.«:: Al ::i Mf», omntbvi» oirvt pnoia liu paK^ ; iJoo ;:*-' ^^ O^^-^^'^ >; ttum «loucho t>riJOiU'ijitar,ii<Mi, d« aruaiiue qua^MU : tei bocce lituU\ ue hav' luiui^ante.
1325
LIBER SEGUNDUS.
1326
iliose homines eruere» eed pergratiam Dei. Vaeaejua dicit omnea iDfidelis. NUi prius alligaverU fortem : al' ligaverit dixit, poteetatem iili ademerit impediendi Yoluntatem Hdelium a sequendo Ghri8to« et obtinendo regno Dei.
VI. [Ib. XII, 34.] Progeniea viperarum eos dicit, quia el diaboli iilios appeliat. In tantum enim quis- que flliua ejua eat, in quantum eum peccando imi- tatur.
VII. [Ib. XII, 40.] Sicuienim fuiiJonai in ventreceti tribm diebus et Iribus noctibut ; $ic erit Pilius hominis in corde terras tribus diebus et tribus noctibus. Sexle feris diei partem qua sepultus est cum prselerita nocte, pronocte etdie accipias, hoc est protolo die; a&bbati noctem et diem : et noctem dominicam cum eodem die iiluoeacente : ao per hoc accipiendo partem pro toto, habea triduum et tres noctes. Quod cnim di- cunlur decem mensoa prsgnanlis, novem sunl plcni ; sed initium decimi pro toto accipitur. Et quod se Do- minus oslendit in monle, post aex dies faotum dioit nnu8 evangclisla {Matth, xvii, 1); alter vero post octo diea dicit (Luc. ix, 28), partem poftteriorem primi diei in quo futurum hoo Dominus promisit, et partem priorem noviasimi diei in quo completum eet quod promisit, pro totis atque integris diebus annu- merans : ot inteiligaa eum qui dixit, post «ex dies, Eolos medios commemorasse, qui vero toti alque in- tegri comploti eunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finil ad lenebras (Gen, i, 5), ad signilicandum lapsum bominis : nunc autem a tenebria ad lucem, sicut dictum eat, De tenebris lucem clarescere (II Cor. IV, 6) : quia a peccatia homo liberatus, pervenil ad lucem justitis.
VIII. [Ib. xiii, 43-45.] Cum spirilus immundus exierit ab homine : significat quosdam ita creditoroa, ut ferre non possint labores continentie, et ad asculum red- iluri eint. Quod dictum est, Assumit secum alios septem^ intelligitar quia cum quia ceoiderit de justitia, etiam eimulationem habebit. Gupiditaa enim carnis expulsa per poenitentiam a consuetia operibus, cum non in- venorit in quibus delectationibus correquiescat, avi- dius redit, et rursus occupat mentem hominie, si cum pulsa esset *, negligentia subsecuta est, ut nonintro- duceretur taoquam babilator mundatas domui sermo Dei par sanam dootrinam. Et quoniam non solum habebit illa aeptom vitia, qu» septemvirtutibus spi- ritualibus * sunt contraria, sed etiam per hypocrisim ee ipsas virtutes habere simulabit ; propterea assum- ptis secum septem aliia nequioribua, hoc est, ipia septenaria simulatione, redit illa concupiscentia, ut siot novisaima hominis pejora quam erant prima.
IX. [Ib. xiii, 13, 23. ] Quod dicit, Aliud centesimum^ aliud sexagesimum^ aliud trigesimum : centesimum martjrum, proptersalielatem^vita: vel contemptum moriia : aexageaimum virginum, propter otium inte-
< Am. Er. el Lov. sio cum expulta esiet justitia^ negli" gentia subsecuUi est, Emendamus ad octo Mss. et ad edi- tiooera Ratispooenfem. s Mm. Corb. et SanvictoriDi duo, virtulum spiritibus, s Rat. Am. Er. et octo Mii., sanctitatem.
riua, quia non pugnant oontraconaueludinem carnis ; aolet enim otium concedi sexagenariia poat militiam, vel post actiones publicas : trigesimum conjugatoram, quia haBc eat elaa preliantium ; ipsi enim habent acriorum conflictom, ne libidinibns superentur.
X. [Ib. xiii, 25-30. ] Omnis immunditia in aegete, zizania diountur. Quodprimoseparatazizania dicun- tur ', quia tribulatione prscedente separabuntur im- pii a piis : quod perbonos Angeloa intelligilur fieri ; quia ofQcia vindicta possant implere boni bono ani- mo, quomodo rex ', quomodo Judex ; officia vero mi- aoricordis mali impiere nonpossunt.
XI. [Ib. XIII, 3i.JGranum8inapisob fervorem fidei, vel quod dicatur venenaexpellere,maju8 fit omnibus oloribus, id eat dogmatibus. Dogmata aulem sunt pla- cita aectarum, id est, quod placuit aingulia sectis.
XII. [Ib. XIII, 33.] Fermentum quod accepit mii/ier, et abscondit in farinxsatis tribus : mulierem, aapien- tiam dicit : fermentum, diiectionem ; quod fervefacit et exoitat. In fariuffi autem eatis tribus, vei tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, ei ex tota menu (Matth. xu, 37) ; vel tria illa fructifera, Cente- fittm, sexagenum, tricenum (Id. xiii, 8, 23); vel tria illa genera hominum, Nocy Daniel et Job (Etech. xiv. 14).
XIII. [Ib. XIII, 44.] Thesaurum in agro abscondi- tum, dixit duo Tcstamenta legia in Ecclesia, qu» quis cum cx parto inlellectus attigerit, aentit illiomagna latere : et vadit et vendit omnia sua, H emit agrum U^ lum, id est, conlemptu temporalium comparat sibi otium, ut sitdivea cognitione Dei.
XIV. [Ib. XIII, 54.] Quod dixerunt Judai, Undehuie sapientia hasc et virtutes ? sapientia in his qusloque- batur, virtutea in hia quo operabatur. Ideoqoe et Apostolus cum dixit Christum Dei Virtutem^ et Dei Sapienliam ( I Cor. i, 24) ; virlutem ad aigna retulit propler Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam pro- pler Graecos, id est Gentes.
XV. [Ib XIV, 26-33.] Quod dixerunt discipuli phan- tasma esse, significat id quod dictumest, Putas^ inve» niet fidem in terra (Lue. xviii, 8)?quia quidem qui cesserint diabolo,deGhri8ti adfentu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mer- gatur, significat quibusdam tribulalionibusetiampoat ultimam persecntionem purgandam csse Eccleaiaro. Qood et Paulua significat dicens iSalvus etit ; itcto- men quasi perignem (1 Cor, iii, 15). Quod sequitur, ut adoraotes omnes qui in navi erant, dicerent, Fere Filius Dei es^ aignificat clarilatem ejns tunc manife- stam futuram, per speoiem Jam videntibus, qui per fidem nunc ami)ulant.
XVI. [Ib. XV, 5.| Munus quodcumque est ex me, tibi proderU; id est, munus quod oiTera causa mei,ad te Jam pertinebit: quibusverbisBignificantfiliiJam non sibi opus esee parentum pro se oblationes, quod ad eam (etatem pervenissent, ut possent Jam ipsi offerre pro 80. In hac ergo «tale constilutos, ut posaent pa-
t Er. Lugd. Veo. Lot. habeot, zizania dicitur. Quod primo separatur^ zizania dicitur. M. s Sic Aat. et MS. asterciensis. At aiii codices, lex.
1327
QUyESTIONUM EVANGELIORUM, S. AUGUSTINI
1328
reDtibas suis hoo dicore, cum hoo dixissent, negabanl Pharissi reos esse, si parenlibus suis non prestarent honorem.
XVII. [Ib. XV, i3,] Omnisplantatioquamnonplanta' vit Pater meus ccelcstis, eradicabitur : id est, carnalis cupiditas, secunduoQ quam sentienles offendebanlur de prtetermissis rerum signis, toI eliam traditionibus Buis; et prxcepla vila3 non curabant, quae a cupidi- iato animum purgaat.
XVIII. [Ib. viii, 13 ; XV, 28.] Quod el puerum Cen- turionis, et illiam Chanans» mulieris non fenieas ad domos eorum, salvat ; significat Gentes, ad quas non vanit, salvas fore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sananlur, inlelligenda est EcclesiflB persona, quo) sibi est et mater et filii : nam simui omnes, quibus constat Ecclcsia, mater dicitur ; sin- guli auiem iidem ipsi filii appellantur.
XIX. [Ib. XV, 30], Quod turbaB obtulerunt Domino mutOi ; qui eum nou laudant, vel non conntentur fidem ; coscos ;qui non inteliigunt, etiamsi obtempe- rant jubentibus : surdos ;qm nonobtcmperant eliamsi intelligunt : claudos ; qui prsecepta non implent.
XX. [Ib. XVI, 2, 3.] Quod dixit Domious^ Facto ve- spere dicitiSf Serenum erit; rubicundum est enim cas" lu»n; id esi, sanguine passionis Cbrisli, in primo ad- venta indulgontia pcccatorum datur. El mane^ Hodie tempesias ; rubct enim cum trislilia caslum ; id cst, quod seoDDdo adventu igne praecedente venturus est. Fa- ciem ergo cmti judicare nostis ; signa autem temporum noH potestis ? Signa temporum dixit do adfentu suo vel passione, cui similo est roscum coalum vespere : et item dc tribuluiiuno ante adventum suum futura, cuisimileesl manu roseum cum trisiitiacoBlum.
XXI. [Ib. xv)i, ii.] Quod dixit Dominus. Eliasqui- dem venturus estfCt restituet omnia ; id cst, vel cos quc- persecutio Anticbristi conlurbaverit ; vel ut ipsc rcs stituat moriendo quie debet.
XXII. [Ib. xvii, 14, 18.] Quod dixit, Sospe cadit in ijnem, et aliquando in aquam : ignem ad iram, quod alta petat : aquam ad voluptates carnis. Item quod dicunt discipuli, Qnare nos non potuimus ejicereeum f ne illis miraculis faciendis extollcrcnlur in super- biaro, admoniti sunt potius per humilitatem fldei, quasi per sinapis granum, elationem terrenam, quse monii}! nomine significata est, curare ut transiret.
XXIII. [Ib. zvii, 25.] Quod dixit, Ergo liberi sunt fitii : in omni regno intelligendum est liberos esse filios, id est, non esse veotigales. Multo ergo magis libcri esse debent in quolibet regno terreno filii re- gni illius snb quo sunt omnia regna tcrrcna.
XXIV. [Ib. xYiii, G.] Quod Dominus dicit, Qui au- tem scandalizacerit unum de pusiltis istis, id est, ex humilibuB, qualesvult csse discipnlos suos, non ob- temperando, vel eti.im contravenicndo, sicut de Ale- xandro srario Apostolus dicit (II Tim. iv, 14 ) : expedii ei ut mola annaria suspendatur cotlo ejus, et prcecipitetur in profundum maris : id est, congruit ei cupiditas rerum tomporolium, cui stulti et casci col-
ligantur, cum devinctum pondere suodeducatadin- teritum.
XXV. [Ib. xviii, 24-31.] Quod oblatus est Dominode- bitor decem mitlium talcntorumf et jussit eum venum' dari, ct uxorem ejus, et filios, et omnia quashabebat, et reddi : intelligendum est decem praeceptorum Logis eum fuissedebitorem ; etpro cupiditate atque operi- bus suis, tanquam uxore et filiis, poonas solvere dc- buisse, quod est pretium ejus : pretium enim venditi, supplicium damoati intelligitur. Qood dixit, Noluit ignoscere ronservo suo, sed abiit et misit eum in carce- rcm, et reliqua ; intelligendum, lenuit contra eum huQC animum, ut supplicia illi vellet. Conservi autem qui narraveruni Domino qnoc fiebant, potest intelli- gi Ecclesia, quss et illum solvit, et illum ligat.
XXVI. [Ib. XIX, 23, 25.] Quod ait Dominus, divi- iem non iairare in regnum Dei; et discipuli dicunt, Quis potesl salviis fieri ? cum pauci sint diviles in com- parationemuItitudiQispauperuiii:inteIligendumquod omnes qui talia cupiunt, in eorum numero haberi ani- madverterint.
XXVII. [Ib. XX, 17.] Quod Dominus seorsum se duo- bas discipulis passurum refert (a), ad confirmandum in postcrum lcstimonium fecit : quiodixit,!/! or^dua- rum vet triumteslium stabit omne verbum {Matth. xvni, 16). Ut enim neque vulgaretur quod diccbat, ncquc careret humani tostimonii firmitate, paucioribus quam duobus dicere non potuit. Vel ad sacramcntum cbaritatis ostendendum : minus enim quam inlcr duos cliaritas csse non potest. Erat autem illo non necessilate debili propterpeccatum suum, sed ad sol • venda no Ira pcccata cliaritute pussurus.
XXVIII. [Ib. XX, 29-34.] Ab Jericho egrcditur Du-
minus ; jam de ista tcrra rcsurrcclione discedens. Sc-
qnuntureum turbae multss : creduntin eumpopuli ct
gcntes. Duoautem coeci sedentes Juxta viam, signifl-
cani de ulroquc populo quosdam jamcohaercntcs per
fidem dispensationi temporali, secundum quam Cbri-
stus via esi ; et desiderantes illuminari, id est, aliquid
de Verbi sternitate intelligere, quod transeunte Jesu
impctrare cupiebant, id est, per meritum fidei qua
credilur Filius Dei et natus homo et passus propter
nos. Per hancenim dispensationem quasi transit Je-
8U8, quia talis aclio temporalis est. Oportcbat autem
ut tantum clamarent, donec resistcntis sibi turbas
strepitum vincerent ; id est^ tam perseveranlcr ani-
mum intenderent orando aique pulsando, quousque
conBuetudinemdesideriorum carnalium,qua; tanquaui
turba obstrepil oogitationi lucem veritatis aeterna} vi-
dere conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam
stndia epiritualia impedicntem, fortissima intenlionc
superarent. liaque audiens Jesus qui ait, Petenti da-
bitury et qxivrens invenict, et pulsanti apcriciur (Matth.
vii, 7), venientes ad se, ipsa scilicet desiderii ardore
pervenientes ad id quod dcsiderant, stans eos tangit,
atque illuminat. Non enim sieut illa dispensatio tem-
poralis, ita eliam Verbi aBiernitas transit, qua? in se-
ipsa manens omnia innovai(Sap. vii, 27). Ouapr««pter
(a) II Betraci. cap. 12.
13S9
LIBER SECUNDUS.
1330
qoia fflcs incarnationis tempor.ilis ad {eterna intelli- genda nos prcnparat, transeunto Jesu adinonili tunt ut illuiniuarenlur, et ab slante illuminati sunt. Tcmpo- ralia cnim transeunl, aeterna stant.
XXtX. [Ib. XXI, 2i.J Quod Doraiaus dicit discipulis 8ui8, Dicetis monii huic^ ToUe, el jacta ie in mare^ de Buperbia dixit qu» ad seculares pertinet : boc sibi servus Dei dicere debet, ut eam a se repcllat, quia ipsi Don congmit. Vel qnod per eorum fldem, quia per eos Evangelium priedicatum est, ipse Dominus qui mons appeliatus est (/jai. h,2), ablatusest a Judapis, ut in Gentea tanquam in mare porro Jaceretur.
XXX. [Ib. XXI, 44.] Quod Dominus dicit, Et quice* ciderit super lapidem islum confringetur : super quem veroceciderit, conteret eum : dc his dicitquod cndent 8oper eum, qni illum modo contcmnunt, vel injuriis afficiunl; ideo nondum penitusintcrereunt sed tamrn confringUDtur, nt non recte ambulenl. : supcr quos autem cadit, voniet illis desuper in judicio cum pocna perditionis; ideo dixit. Conteret cos, ut sint impii tanquam pulvia, qaem projicit ventus a facie terras {Psal. I, 4).
XXXI. [Ib. XXII, 2-9.1 Quod Dominus dixit, Simile est regnum caelorum homini regi qui fecil nuptias filio suo; nuptiaa dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunl : tauros dixit principes plebiam ; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, ite ad exiius viarum^ et quoscumquein' veneritiSy vocate ad nuplics : vite intelliguntur dogmata Geotium ; qaia ex omnibuH illis ad nuptias venerunt, id est, Christo crediderant.
XXXII. [Ib. xxii, 25.] Quod Sadducsi dicunt Do- mino, Fuerunt apud nos septem fratreSy et unus acccpia tixore obiit^ et secundus^ et cxteri; intelliguntur ho- mines impii, qui fructum justitias non potuerunt af- ferre in terra per omnes septem mundi setates, qui- bus ista lerra consistit : postea enim et ipsa terra traDsiet, per quam omnss illi quasi septom mariti sleriliter transierant.
XXXIII. [ Ib. XXII, 40.] Quod Dominus dicit, Inhis dttobui prxceptis tota Lex pendet et Prophetx ; pendet dixit, id est» illo refertur, ibi habet flnem.
XXXIV. flb. XXXIII, 17, 19.] Quod Domiuus dixit, Quid enim majus est, aurumy an templum quod sancti- ficat aurum f et item dixit, Quid enim majus est, do- num^ an altare quod sanclificat donumf intelligendum templum et altareipsum Ghristum ; aurum et donum, laudes et sacriOcia precum, quffi ia eo per cum of- ferimus. Non enim ille per haec, scd ista pcr iilum saDctiflcaotur.
XXXV. [Ib. XXIII, 23 et 24.] Quod Dominus dixil, Emcolantes euticem, refertur ad id quod dixit, deci- mareillos minutaqua^que. Camelum glutientesj refer- lur ad id qnod dixit, Praeteritis graviora Legia^misc- ricordiam, et judicium^ et /idem :ui iste sit sensus, MiDimaobservatis, maxima contemnitis. Bx hacenim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt b^TC per allegoriam referri, ut dimitterent Uarabbam
(Malth. xxvii, 20), qnia vidcliccl ipsc non solverot suhbn1um,quod maf^iiadiIigf»ntiQ carnalilcr obscrva- bant ; occidcront aulem Dominum spiriluulilersab- batum insinuantem permisericordiam et Judioinm et fidem, qus ilii maxime conlemnebant. Nam et ouli- cisnomine non absurdo ngaralur seditiosus homicida, quia hoo aninial cl strepcndo iuquictal, et sanguine delcctatur : et cameli nomine propter humiliantem 80 ad subcunda onera magnitudinem,intelligilur con- gruenter Dominus.
XXXVI. [Ib. XXIII, 37.] Quod dixit Dominus id Je- ru8alem, Qnoties volui congregare fttios luoSf sicut gal- lina congregat filios suos sub alas, et noluisti? boc genus animantis magnum affectum in Glios habet, ita ut eorum inHrmate aCfecta et ipsa inflrmetar ; et quod difflcilius in cffiterisanimantibus invenies, aliis suisfiliosprotegGns, contramilvum pugnet: siu etiam mater nostra Sapicntia Dei, percarnis susceptionem infirmataquodammodo(undeel Apostolus dicit, Quod infirmum Deiy fortius est hominihus (I Cor, i, 25), pro- tegit inflrmitatem nostram, ct resistit diabolo, ne no8 rapiat. In qua defcnsione, quod illa adversus milvum conatur affectu, haco adversus diabolum perGcit po- testate.
XXXVII. [Ib.xxiv, 20.] Quod Dominus dixit, OraU ne fiatfuga veslra hitme vel sabbato, id est, ne impe- dimento aliqno dctineamini : quia et hieme, imbribua vel frigore ; et sabbato, in quo proGcisci non licebat, impcdicbatur quis ab itinere. Vel aliud, ne in tristitia aut Istitia rerum temporalium quis inveniatur a die illa.
XXXVIII. [Ib. XXIV, 23-27.] Quod Dominus dlcil, Sicut enim fulgur exii ab oriente, et pervenit usque ad occidentem ;Ha erit et advenlus Filii hominis ; orientis et occidentis nomine totum orbem voluitsigniGcare, per qucm futura eralEcclesia, incipientcEvangelio ab Jerusalem [Lue, xxiv, 47), secundum illum aen- sum quo dixit, Amodo videbiiis Pilium hominit ve^ nientem in nnbibus (Matth. xxvi, G4). Convenienter enim Ecclesiam * nunc fulgurnominavit, quod maxi- rae solet emioare do nubibus. Gonslituta ergo aucto- ritate Ecclesi» per orbem terrarum clara atque ma- nifesta, conscquenter discipulos admonet, atque omnes Gdeles, et qui in eum credere voluerint, ae schismaticis atque hsreticis crcdant. Unumquodque enim schisma, et unaquffique hrBresis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens ; aut obscuris atqueoccultis conventiculis curiositatem hominum dccipit. Quo pcrlinet quod ait, Siguis vobis dixerit, Ecce hic csi Christus, aut illic, quod signlGcat terrarum partes et provinciarum : aui in penetralibus^ aut indeserto, quod signiGcat obscuraetoccultacon- venticula haereticorum. Quod ergo dixit, ab orionte in occidentcm perventurum adventum suum, contra illos valet qui per lcrraruin particulas nominantur, et dicuntapud se esse Ghristum. Quod autem ait, Sicut fulgury contra illos valot, qui occulte con;:;rogrtnl
* Tres Ms8., Convnnienter enim etiam munc fulQur, etc. Alii totidem, Convenienter etenimjam nunc futgw^ olc.
1331
OUiGSTIONUM EVANGELIORUH, S. AUGUSTTNI
1332
tanquacn in pcnctralibus, et paucos tanquam in dc- serto : ad manirestationem quippc claritatemque per- tinet Ecclesis fulguris nomen, aignificans etiam noctem vel nubila esculi hujus ; tuno enim fulguris candor apparet.
XXXIX. [Ib. xxif, 32.] Quod Dominus dizit, Ab ar- bore autem fici discite timHitudinem ; arborem fici gcnus humanam inlelligc, proptcr pruritom car* nis. Cum jam ramux ejus tencrfueril; id est, cum filii hominum pcr fidem Chrisli ad spirituales fruclus profecerint, et in ('ia honor adoptionis filiorum Dci eminuerit.
XL. [Ib. XXVI» 2\,] Ouod Dominus de Juda dixit, Bonum erat iili non naici, utrum in hanc vitam ? nt usitate locutus sit. Non enim potest bonum esse ali- qoid ei, qui non est. Et si quisquam contendit csse aliquam vitam ante istam, non Judie tantum ut na- eceretur, sed nnlli expediro convincilur. An diabolo dicit non nasci ad peccatum?An etiambonum iliierat nt Christo non nasceretur per vocationem, ne esset apostata ?
XLL [Ib. XXVI, 15.]Quod Dominus triginta argen- teisvenditusest, signincatperJudamJudsosiniquos, qui sequentes carnalia et temporalia, qus ad quinque Bcnsus pcrtinent corporis, Christum habere nolue- runt : quod quia sexta mundi a^tate fecerunt, sexies quinos eos ^ tanquam pretium venditi Domini acce- pissesigniflcatum est.De quo temporetalibns insultat propheta dicenB,Filiihominumfquousque gravescorde? uiquid dHigittM vanitatem, et quxritit mendacium {Psal. IV, 3) ? ut si quinque etatibus fuisset aliqoa excusatio Bequendae vanitatis, vel sextacomprehenderent verila- temi que perDominum nostrum prsdicabatur, etdc- monstrabatar, sicut sextadie homo factns est ad ima- ginem Dei {Gen, i, 26). Quod quia noluerunt, habent sexies qaini impressam imaginem principis saeculiy et noQ habent Ghristam per quem signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine {Psal. iv, 7). Et qtiia eloquium Domini argentam est {Psal. xi, 7), illi autem etiam ipsam legem carnaliter intellcxerunt, tanquam in argento impressam saecularis principatus imaginem amisso Domino tcnuerunt.
XLH. [Ib. XXIV, 28.] Quod Dominos dicit, Ubi fueHt eorpuM, illo eongregabuntur aquilx; id est in ccelum^ quo hinc secum levavit corpus in homine suscepto : quod etiam cadaver ideo appellatum est, quia morilu- rus haec loquebatur. Hlo congregabuntur aquilXt di- ctum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilita- temque imilando, tanquam de ojus corpore saturun- tur. Corpus enim propter humilitatem pro nobis pas- aionemqae susccpit.
XLIU. [Ib. XXVI, 29.] Quod Dominus dicit sub tem- puB passionis discipulis, Non bibam amodo de hoc geniminc vitis, usque in diem iHum, cum itlud bibam vobiscum novum in regno Patris mei, volt intelligi hoc vetus ease, cum iliud novumdicit. Quiaergo depro-
< EditioAin.,fe2tVi7fit/ii>oi,elc.Sicetiam pleriqueHsa. apud quoB rurtum paulo infcra legcbatnog, texiesquini ; ubl in edltia habctur, sexies quinque impretsam, etc.
pugino Adam, qui vctus homo appellatur, oorpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat (unde etiam per vini sacramentnm commendat san- guinemsnum),quid aliudnovum vinum,niiiimmorta- litalem renovatorum corporum intelligere debemus ? quod cumdicit, Vobiseum bibam, etiam ipsis resur- rectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiseum enim non ad idem tempus, sed ad eamdem innovationem dictom accipiendum est. Nam et nos dicit Apostolus resurrexisse cum Christo Woloss. it, 12), ut spes rei futur» ]am praBsenlem Iffititiam afTerat. Qaod autem de hoc genimine vilis eliam illud nofum essedicit, signiflcal eadem utique corpora resurrectura secundum innovationem coele- stem,qu8B nunc secundumterrenam vetustatem mori- tura sunt. Si autem vitem de cujus vetustate hunc pas- sionis calicem bibit,ip80S Judaeos intellexeris, signifi- catum est etiam ipsam gentem ad corpos Christi per novitalem vitiBacces8urani,cum,ingres8a pleniludine Genlium, omnislerael salvus flet {liom, xi, 25).
XLIV. [Ib. XXVI, 67.] Quod dictum est, Exspuerunt in faciem ejus, signiflcavit eos qui ejos prflBsentiam gratis respuunt. Itemtanquam colaphis eum cedunt, qui honores suos ei pr«ferunt : palmas in faciem ejus dant, qui perfldia oecati eum non venisse afflrmant, tanquampraBsentiamejusexterminanteselrepellenles.
XLV. [Ib. XXVI, 69-74.] Quod Petrus necdum soli- datoB in fide, Deum ter negavit, videtur ipsa trina ejusnegatiopravum errorem hffireticorum designasse. Nam error hereticorum de Christo tribus generibus terminatur : aut enim de divinitate ejus, aut de huma- nitate, aut de utroque falluntur ^
XLVI. [Ib. XXVI, 58.] Quod ad passionem euntem Dominum a longe seqoebatur Petrue, signiflcat Ec- clesiam secutnram quidem, hoc est, imitaturam pas- sionem Domini, sed longe difTerenler : Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia.
XLVII. [Ib. XXVI, 39, 42, 44.] Sicut Untatio cupi- ditatis trina est, ita etiam tentatio timoris trina est. Cupiditati qus in curiositate est, opponitur timor mortis : sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittenda talis notiiifle. Gupiditati vero honorum vel laudis, opponilur timor ignominiflB et contumeliarum. Cupiditati autem volu- ptatis, opponitur timor doloris. Non absurde ergo in- telligitur propter trinam tentationem passionis, ter Dominum orasse ut transiret calix : sed ita ut potius impleretur volontas Patris.
1 In Mu. quflesUo quadragesima quinta iaclplt 'ab iBlis verbis, Error hMreticorum : nec prflemittuotur iUa, Quod Petrus neodum solidatus, etc, horum tamen locoio ({ui- busdam codicibas pooitur, De (rtna, Tel, In trina Petriue^ gatione. Prseterea lo editisRat. Am. et Er. ad istHmquae- atiooem hoec SDbiiciontur : Notandum, quoi Petru» semel ante primum gaUi eantum negavit Dominum^ iiiot signifi- catse qui Chrtttum ante returreoiionem Deum ette non pu^ taverunt, ejus morte iurbati, IUud autem quod bit ante se- eundum galii cnntum^ eos qui nunc in ilio vel secvndum Deum.vet tecundum hominem, vei teoundum ulrumque er- rant, et ideo veritatem negant ante Eerietim returreclionem : ut primut gaili cantu* inteliigatur capitis returreetio, hoc €tt iptius Domini ; secundus autem tptiut^ sed in oorpore universti Eoclesim : quse abannt a cfleteria codicibua, ex- cepto nno Bfs. Ciatercienai.
1333
LIBER SECUNDUS.
1334
Quffiftiones ia ETaDgeliQin secuQdum Lucaoo.
QUiEST. I. [Luc. cap, i, t ^3, 20.: QuoJ Zachariaa orans pro populo, andit ub angelo, ExauUita estora- iio tua ; ecce Elizabeth uxor lua concipiel et pariet /i- lium, et vocabis nomen ejus Joannem ; primo hoo at- tcndendum est, quia non est â–¼orisimilo, ut cum pro populi peccatis vel salutc vel redcmplione ille offer- rel, 81 quidcm populus eum exspeotabat ofTerentem, quod potuerit relictis publicis volis bomo senez, uxo- rcm habena anum, pro accipicndia niiis orarc : prae- scrtim quia nemo orat accipcro, quod so acccpturum essedesperat ; usque adco autcm illc jam so habitu- rnm filios desperabat, ut hoc angelo promittenti non crederct* Ergo quodei dicitur, Exaudiia estoratio tua, pro populo intelligendum est : cujus populi quo- niam salus et redemptio et pcccalorum aboliiio per ChristDm futura erat, ad hoc nuntialur Zacharis fl- lius nasciturus, quia prfficursor Christi destinabatur. Quod autum ei non credentiangclo, ab codem angelo dicitur, Et ecee eris iacens donec impteantur hxc in lempore xtio, intelligendumestsignincasse quod pro- phetia nsqne ad Joannem, tanquam a sono siloret in* lelligibili ; quia non cst inteliccta, donec in Domino compleretur.
II. [Ib. V, 3-11.] Quod Dominus de navicula docet turbae, significavit hoc lempus, quando Dominus de auctoritate Ecciesia! docet gcutes. Quod Dominus ascendens in navimf gux erat Petri, rogat eum a terra reducere pusillumy signiHcat vel tempcrate utendum verbo ad turbas, ut ncc terrcna eis prtccipiantur, nec sic a terrenis in profundiorasacramentorum receda- tur, uteapenitusnon intelliganl: vel prius in proxi- mis regionibus gentibus pracdicandum ; ut quod dicit item Petro, Duc in allumy $t laxate rctia vestra in capturam^ ad remotiorcs gcutos, quibus postea prs- dicatum est, pcrlineat : sicuti Isaias dicit, Tolle si- gnum in gentes, ad eas qux prope, et ad eas qux longe {hai. Lxii, 10, et lvii, 10). IJt quod etiam retia rum- pebantur pisciumcopia, etnaviculffi impletse Bunt,ita ut mergerentur, signilicethominum carnalium mul* tltudinem tantam futuram in Ecclesia^ ut etiam disru- ptione pacis, ezeuntibus inde hffiresibns ct schismati- bus, tanta remanerel^ et tanta essel fulura ilii amissio fidei et bonorum morum, ut Christo diccro videa- tup talis Ecclesia, exi a we, quia pcccalor homo sum : tanquam turbis carnalium repleta, et corum moribus pene submersa, regimcnspiritualium, in quibusma- xime Cbristi persona eminet, a se ropellHt quodam- modo. Non enim hoc voce lingu® dicunt homines bo- DiB ministris Dei, ut eos a se rappellant : scd vocc morum et actuum suorum suadent a sc rccedi, ne per bonos regantur ; el eo vehomcntius, quoi deferunteis honorem, et lamen faclis suis a se rcccdero admo- nnct : ut honorificentiam eorum significaverit Petrus,
cadens ad pedes Domini ; mores aulem in eo quod di- xit, Exi a me, DominCj quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus ; non enim reces- sit ab eis, sed eoi subductis navibus ad litlus per- duxit ; significat in bonis ct spiritualibus viris non esse oportere hanc voluntalem, ut peccatis turbamm commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ccclcsiasticum dcserant. Quod ergo subductis ad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem tcmporis, quo ab hujus inundi salo, qui Christo in- bosserint, penitus recessuri sunt.
III [Ib. V, 14.] Quod Dominus dicit leproso mun- dalo : VadCj ostende te sacerdoti^ et offer munus pro emundationc tua, sicuiprxupitMoyses, in testimonium illis ;hic vidctur approbare sacrificium, quod per Moyscn prscceplum est, cum id non receperit Eccle- sia. Quod ideo jussisse intelligi potest, quia nondum esse coBperat sacrificium Sanctum sanctorum, quod corpus ejus est. Nondum enim in passione obtulerat holocaustum suum, quo sacrificio confirmato in cre- dentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia ofi^erri solebant. Uoc autem factum est sccundum prophetiam Danielis (Dan, ix, 27). Non enim oportebataurorrisignificantia sacrificia, prins- quam illud quod significabatur confirmatum essetjoon- tcstationo Apostolorum prsdicantium, et fide creden- tium populorum.
IV. [Ib. V, 18-25.] Do paralytico: potest intelligi anima dissoluta mcmbris, hoc est bonis operationi- bus, Christum qiiasrere, id est, voluntatem Verbi Dei; impediri aulem turbis, nisi tecta, id est, operta Scripturarum aperial, ut per haec ad notitiam Gbristi perveniat, hoc est, ad ejus humilitalem fidei pietate descendat. Hi autcm a quibus dcponilur, bonos in Ec- clesia doctores possuntsignificare. Quod autero cum lecto deponitur, significat ab hominc in ista carne adhuo constituto Christum deberc cogoosoi. Quem ta- mon lectum sanus postea jubetur portarc, et ire in domum 8uam,utremi8sione peccatorum convalescen- tibus peripem bonam membris animae, hoc corpus restaurare intelligatur : utjam non in carnalibusgau- diistanquamin lectorequiescatinfirmitas animi ; sed magis ipsa coniincat afTectiones carnales, et tondat ad requiem sccretorum cordis sui.
V. [Ib. III, 23.] Non absurde quaestio proponitur, Quomodo potuerit duos patres habere Joseph. Nam Matthaeus eum dicit genitum abco qui vocabatur Ja- cob {Matth. i, IC) ; Lucas vero filium esse dicit ejus qui vocabatur Heli. Neque hoc loco illud dici potest quod unus homo, sicut non soium apud Gentes, sed ctiam apud Judaeos accidere solcrc manifcslum cs!, duo nomina habuerit. Cajlcra enim serie gcneralio-
1335
QDifiSTIONDM EVANGELIORUM, S. ADGDSTINI
133G
num, qui boc putat, facile rerellitur. Qaid enim de avis, utaviSy proavia, caeterisquo majoribus diclarus est, quorum diversa nornina singtiU Evangolists in sua quisque Darralionecontexunt ? Quid postremo de ipso Dumero ; quandoquidcm Lucas a Domino usque ad David quadmginta tres gencrationes enumeraty Mattbffius autcm a David usque ad Dominum viginti octo vel viginti septem ? Gorti enim sacramenti gralia usque ad transmigrationom, ctab ipsaitem transmi- gratione unus bis numeratur. Quaerendum igitur quo- modo duos patres potuerit babere Joseph. Et mihi quidem inpr»>sentiatrescaus£accurruni,quarumnli- quam Evangelista secutus sit. Aut cnim unus erat Joseph naluralis pater, et aller eum adopla?eral : aut moreJud8eorum,cumsinefiiiis unus dcccssisset, uxo- rem ejus propinquus accipiens, filium quem genuit propinquo mortuo dcputavit {Deut. xxv, 5, 0); ut cum ab altcro allcri genitusesset Joscph, convenien- terduospatres haberediceretur. AutunusEvangelista patrem ejus a quo genitus est, nominavit ; alter vero vel avum maternum, vcl aliquem decognatis majori- bu8 posoit, cui propter consanguinitatis vinculum, in fliii loco Joseph non absurde constitucretur, ut inde jtm usque ad David non eumdem quem Matthaeus generationum ordincm texeret. In quibus causis illa videtur inflrma, quam secundo loco posuimus : quia cam quisque apud Judsos deruncto fratre vel pro- pinquo prolem de uxorc ejus exsuscitat, illud quod nasoitur nomendefuncti solel acciperc (n). Ergo aut adoptio solvil istam qusstionem, aut origo majorum, aat aliqua alia causa, qu;e nobis iu prssentia non oc- currit. Quaproplertanta est eoruni dcmentia, qui faci- liaBdiLibuntur ad Evangclistarum aliquem de men- dacio criminandum, quam caueas quaerant^ cur di- versa patrum nomina singuli commomoraverint, ut temerc dicatur duas solas csse causas, quibus id recte fleri polucrit, cum Uimcn ad solvcndam quaestionom vol unam invenire suiflciat.
VL [Ib. iii,23-:i8.] Quid sibi velit quod scptuaginta septem porsons secundum gcncrationeii, quas Lucas secatusest^ inveniunlur, qua*ri potesl. Nam ethujas numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimiltendis pcccalis fratris interrogassel. Aitenim, non solum septies, sed septuagies septies csse dimil- tendum (Maiih, xviir, 3*2). Unde recle credilur com- memoratio nehujusnumeri omniapeccatajussisse di- mitti ; quandoquidcm ipsc pcr quem pcccata omnia diroissa sunt, scptuagesima ct scplima generatione, seoundum cvangclisto! mcmorati testimonium, ad ho- mines humar.itor vouiro dignatus cst. Gonvenientis- sime aulum, curn sit ctiam alia serics genorationum quam Matlh.i-us cxplicat ( /./. i, 1-17), hanc ille te- Duit, qui baptizato Duminogcnerationes ipsaspersc- ptuaginta et septcm pcrsonus sursum vcrsus enume- rat. Nam ot reditus est ct tani|uam ascensusad Dcum, oui post pcccatorum abolitionem rcconciliamur, ex- pressus, cani sursum vcrsus pcr iilas gcncrationes ascenditur. Et utiquc per Baplismum fit omnium re-
(o) Rclracl. lib. 2, aip. 12.
mi88iopeccatorum,quaillo numero signiflcatur. Non eniminbaptismoDomioiipsiDomino peccatadimissa sunt, scd ipsa ibi remissio pcccatoram omnium, quo; misericordia ejus et potestate donata est hominibus, per illum baptismum Domini et per illum numcrum generationum consecrata atque signala esl. Nec te- mere Dominus et frustraseptuagesima et septima ge- neratione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquidlatet, quod ad signiflcationem pcr- tineat omnium pcccatorum. Hoc autem in undcnario et septcnario considerandum est : qui numeri per se multiplirati, ad tantum pcrvcniunl ; nam undecies se- ptem vclseptiesundccim,scptuagintactspptem flunt. Undecim autcm transgrcssionem denirii signiflcant: ac si in dcnario perfectio beatitudinis signiflcatur, unde cst etiam illud, quod omnes conducti ad vi- neam, denario remunerantur (W. xx, 2-10), quod fit cum seplcnaria creatura Trinitati Crcaloris adjungi- lur ; raanifestum est quod transgressio denarii pecca- tum significat per supcrbiam plus aliquiJ habero cupientis, el inlegrilatem pcrfectionemque amittentis. IIoc autem septies proplerea ducitur , ut motu homi- nis facta signiflceturilia transgrcssio. Ternario enim numero incorporea pars hominis signiflcatur; unde est quod ex toto cordc, et ex tota anima, et ex tota mente jubemur diligere Deum {Deul, vi, 5, ei Maiih, XXII, 37) : quaternario vero corpus ; multis enim mo- disqnadripnrlitainvenilurnaturacorporis.Exhisergo conjunclis bomoconstans, non absurdeseptenario nu- mero signiflcatur. Motus autem in numcris non expri- mitur,cum dicimu3,Unum,duo,tria,qualuor,etc. ; sed cum dicimus, Semel,bi8, ter, quater: quapropter, ut dixi,non8eptemctundccim,8ed septies undecim,8igni- flcatur transgressio, quae motu facla est hominis pec- cantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgre- dientis cupidilate amplius aliquid habendi ; ut tanto posl perprophetam animos diceretur, Sperabas, si a me disccssisses, aliquid amplius le habituram ? Ex quo vilio superbiaeomnia peccata silvescunt: qu® tamen dimittunturjCumsepluagiesseptiesignoscendum esse admonemur(itfa///i. xviii, 22),atintelligamu8 nullum peccatum excipi, quodpGSDitenti etveniam deprecanti per Ecclesiam, cujuspersonamPelrusgestat, nondi- mittatur.
VII. Llb. VI, 9.J Quod dicil Dominus Judasis, de eo qui habcbat manum dexteram hnA^mylnterrogabo voi ti licel sabbatobene facere,anmale ; animan salvam fa- cere, an perdere, QuaBritar, cam corpus curaverit, quare sic intcrrogavcrit, anitnam salvam facere^ an perdere, Vol quod illa miracula propter fldem faoiebat, ubi sa- lus est animai : vel quod ipsasanatio manus dexter», salutem animae significabat^quojabonisoperibus ces- sans, aridam quodammodo dexteram habore videba- tur: velanimam pro homino posuit, sicut dici solct, Tot animiB ibi fuerunt.
VIII. [Ib. VI, 38.] Quod Dominus dicit, Da/e, el da- bitur vobls ; mcnsuram ftonarw, confertam et coagitalam el supereffiucnicm dabuni in sinum vesirum^ ex illa sen" tenlia accipi polC3t,qua dicilctalio loco, Ut ipsi reci-
1331
LIBBH SEGUNDUb.
1338
piani vos in asterna tabemacula {Luc. xvi, 9) : ut plebi prcceptum es80 videatur, quod liicium cst, Date, et dabitur vobis, SecuDdum quam scDtonliam dioit Apo- stolusy Communicet qui catechi%atur verbo, ei qui se ca- techitat^ in omnibus bonis {Galat, vi,6). Non enim di- ceret, dabuntinsinum rtfj/rum, nisi quia per illorum mcrita, quibus vel calioem aqu» frigidffi in nomine discipuli dedcrint, mcrccdem coelcsicm reciperc me- rebuntur {Matth. x, 42).
IX. [Ib. Ti, 39.] Quod Dominus dicit^ Numquid po- lest cxcuscascum ducerefnonne ambo in foveam cadunt ? iortasse boc ideo subjunxerit, ne sperarenta Lcvilis se accepturos menauram iliam de qua dixil, Dabunt in sinum vestrum^ quoniam ipsis dabant decimas. Quos caecos dixit, quia Evangolium non tenerenl ; ul illam remunerationem por discipulos Domini potius plebs inciperet jam sperare : quos imitatores saos volens ostendere, addidit etiaro, Non esl discipulus super via- gistrum.
X. [Ib. VI, 47, 48.] Quod Dominus dicit, Omnis qui venit ad me, ei audii sermones meos, eifaciteos, osien^ dam vobis eui similis sit : simiiis est homini xdificanti domum^ qui fodit in altum, et posuit fundamentum iii- perpeiram ; fodere dixit, humilitalechristianaomnia terrena exhaurire de corde suo, ne propter aliquid tale Deum colat. In altum autem fodere, donecad pe- tram perveniat : in tantum Ghristura gralis eequi, et gratis eum colere,ut non solum non propter superflua, sed nec propter illa qun videntur huic vilae necessaria, et quae sine culpa a quovia justo sumiet haberi pos- eont, famen temporalia atqueterrenasunt, colendus Deus putetur.
XI. [ib. VII, 32-35.] De pueris scdenlibus in foro, el ad invicem clamantibus, converso ordine ad pro- posita respondit. Nam quod ait, LamentavimuSf et non piorasiiSf ad Joannem pertinet,cujus abstinentia a ci- bis et potu, luctum poBnitentiaeeigniGcabat. Quod au- tem ait, Caniavimus tibiis, et non sailastis, ad ipsum Dominum, qui utendo eum caeteris ciboet potu, Isti- tiam regni figurabat. Al illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Ghristo gaudere volucrunt; dicentes illum dsemonium habere, istum voracem et ebriosam, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit, Et jusiificata esi sapientia ab omnibus fiiiis suiSj ostendit filios sapienti® intelligere, nec in abs- tinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in squanimilate tolerandi inopiam, et temperantia per abundantiam non se corrumpendi, atque opportune sumendi vel non sumendi ea quorum non usus, sed concupissentia reprehendenda est. Non enim interest omnino quid alimentorum 8umns,ut succurras neces* sitati corporis,dummodo congroas in generibus ali- mentorum his cum quibus tibi vivendum est. Ncque quantumsumas, multuminterestrcumvideamusalio- rum stomachum citius satiari, et eos tamon illi ipsi parvo quu satiantur, ardenter, et intolerabiliter, et Oiuniiio turpitcrinhiare: aliosautcm plusculo quidom satiari, sed lolerabilius inopiam porpeti, et vol ante
ora ' positas epulas, si iJ in tompore autopus sit, nut neccsse sit, cum tranqniilitate aspicere, neque tan- gcrc. Mngis ergo interesl, non quid vel quantum ali- mentorum pro congruentiu hominum atquo person» 8U(B ctprosuo) valetudinis nccessitate quiscapiat ; sed quanta facilitate atque serenitate animi careat, cum his vel oportet vel etiam nocesscesl carere : ut illud in animo christiani compleatur quod Apostolus dicit, (( Scio et minus hubere, scio etabundare(in omnibus et in OQinibus imbulus sum;, et saliari et esurire, ot abundare et penuriam pati : omnia possum in eo qui me confortat {Phiiipp, iv, 12, 13) ; et illud, «Ncque si manducaverimus, abundabimus ; neque si non man- ducaverimus, cgcbinuis (I Cor, viii, 8) ; illud, Non est enim regnum Doiesca et potus, sed justiiiaetpax et gaudium. » Et quiasolent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, in Spiriiu sancio {hom, XIV, 17). Justificatur ergo sapientia ab omnibus flliis suis, qui intclligunt utendis lerrenis tempora oppor- tunaesse debere; facilitatem vcro carcndi talibus, ot amorcm fruendi sternis, non variari oportere pcr tempora, sed perpetuo rctineri.
XIF. [Ib. viii^ 16.J Quod Domious ait, Nemo auiem iucemam accendens operit eam vase, aui subius lectum ponit ; sed super candeiabrum ponit, ut inlrantesvideant iumen ;qu\ vcrbum Dei timore carnalium incommo<- dorum absbondit, ipsamutiquecarncm prsponilma- nifestationi verilatis, et ea quasicooperitvcrbum, ti- mendo pro^dicare : eam ituque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere aiteum qui hoc facit.
XIU. [Ib. VIII, 26-39.] Quod in regioneGerasenorum curavit Dominus eum in quo erat legio dsBmonioram, significatae sunt Gentes qua^ multis doemonibus servie- bant. Quod sine vcstimcnto erat, non habcbat Gdem, etc. Quod in domo oonhabitabat, in conscienlia sua non requicscebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc estpeccatis, dclectabatar. Quod autem compedibus ferreis ct cateuis ligabatur, signi- flcat graves et duras leges Gentium, quibus et in eo- rum republica pcccata cohibentur. Quod eliam vinculis talibus disruptis agebatur adaemonioin eremum,8i- gniflcat quod eliam ipsis transgressis legibus, ad ea scelcra cupiditate ducebatur, qu» jam vulgarem con- suetudinem excederent. Quod autem in porcos pa- scentesin montibus daemonia ire permissasunt, signi- ficat immundos etsuperboshomines, quibus dflemonia dominantur per idolorum cultus. Quod autem in sta- gnum prfficipitati sunt, si^niflcatquodjam clariflcata Ecclesia, et liberato popuio Gcntium a dominatione dflemoniorum, in abdilisaguntsacrilegos rilussuos {a), qui Ghristo crederenoluerunt,caeca etprofunda curio- sitatesubmcrsi. Quod autem pastores porcorum fu- gientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primales impiorum, quanquamchristianam legem fu- giant, potontiam tamen ejus per gentes slupendo et
< Rat. Am. ct novcm Mss., ante horam, (a) Post Hooorii leges contra idola datas anno 399. Vid. lib. 18 de Civit. Dei, cnp. 54.
1339
QUiESTIONUM EVANOELIORUM, S. AUGOSTINl
1340
niiraodo pr»dlcare. Quod Gerascni proflcunt videre quod factum est, et iQveniuDt hominem vcstilum, et mente sana eedere ad pedes Je8U,et cognoscentes quid faotum sil, rogant Jesum ut ab eis discederei, magno timoro porculsi ; Bigniflcat multitudinem vetusta sua vita doloctatam, boaorare quidem, sed nolle pati cbri- stianam legem, dum dicunt quod eam iraplere non possint ;admirantestamenndelempopulum aprislina perdita conversatione sanatum. Quod ille cupitjam esso cum Ghristo, et dicitur ei, Redidomum luamf et enarra quanta tihi feeit Deus ;ex\\\ei Apostoli sentcn- tia rocte potest intelligi, cum ait, Dissolvi et essecum Chriito^ multo magis optimum ; manere in carne, neces- sarium propter vos (Philipp. i. 23). Ut sicquisquein- telligat post remiasionem peccatorum rodundum sibi esie in oonsoientiam bonam, et serviendum Evangelio propter aliorum etiam salutcm, utdeinde cum Ghristo requiescat : ne cum pr89propere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis, fraternos redemptioni accommodatum.
XIV. [Ib. X, l.j De aeptuagioU duobuB discipulis : sicut viginti quatuor boris totus orbis peragitur,atque a sole lustratur ; ilamysterium * illustrandi orbis por EvangeliomTrinitatisiQCdptuagintaduobusdiBcipulis iDtimutur. Yiginti quatuorenimterinseptuaginladuo- boB ponimus. Quod autem binos mitiit, sacramentum est charitatis : sive quia duo sunt oharitatis prscepta, sive quia omDis oharitas miQus quamiater duoaesse noQ potest.
XV. [Ib. XI, 35.] Si lumen quod est in teMnebrx sunt, ipsm ienehrx quantx (Matlh, vi, 23) ? Lumen dicit bo- nam intentionem montis, qua operamur : tenebras au- tem ipsa opera appellat, sive quia ignorator ab aliis qooanimoilla faciamus,8iveqoiaeorom exitometiam ipei nescimos, id est, quomodo exeaot atque prove. niaat eis quibus nos ea bono animoimpendimus. Pie- rumqoe enim beueGoiis noetris male otendo corrom- ponlor, qoibos nos ea misericorditer benevola inten- iione prfistamos.
XVI. [Ib. XI, 39.] Nunc vos^ Pharisxi^ quod deforis estealicis ei caiini^ mundatis, Hinc et deinceps quod dloit in Pharisfios et Legis doctores, hoc est qood su- perius d\iiifObfirmaveratfacieminJerusalem(Luc, ix, 51), ul eis aperte vera diceret vitia et peccata eorum.
XVII. [Ib. XI. 20.] Ideo diciturSpiritussanctus di- gitus Dei, propter parlitionem donorum que in eo danlar, unicuique propria, sive hominum, sive Ange- lorum. In nullis enim membrisnostris magis apparet pariiUoy quam in digitis.
XVIIL [Ib. V, 33-38.] Jejoniom aut in tribolatione est, aut in gaodio : in tribolatione, ad propitiandom Deum pro peccatis; in gaodiovcro, comtantominos delectani ctmalia, qoanto epiriiualium migor sagina esl. Com ergo Dominus interrogatus esset cur diaci« pQlisejusnonj^unarent^de utroquej^onio respondit. Namque ad illud quod in tribulatione jejuntri solet, periinel qood ait, sponsi filiof tunc Jejunaturos, cum ab^eis ablatua fuerit sponsus: tunc enim deeolabantur,
A Rat ei Ms. Cisiereiensis, mimsterium.
ctin mcBrore ac luctu erunf, donec eis perSpiritum
sanctum gaudia consolatoria retribuantur. Quo dono
percepto, etiam jejunii alterum genus, quod fiet per
laetiiiamjamrenovati in vitamspiritualem convenien-
tissime celebrabunt. Quod antcquam accipiant, dicit
eos tanquam veterave3timenta,quibusinconvenienter
novus punnus assuitur, id est aliqua particula doctri-
ne, qu8B ad novffi vitflB temperantiam pertinet ; quia si
hoc fiat,etipsadoctrinaquodammodoscinditur, cnjus
particulaquffi ad Jejuniumciborumvalet, inopportuue
lraditur,cumilladoceatgeneraIejejunium,non acon-
cuplscenlia ciborumtantum, sedab omni laetitia tem-
poralium delectalionum :cuju8 quasi pannum, id est
partem aliquam, qu® ad cibos pertinet, dicit non
oportere hominibus adhuc veteri consuotudini deditis
impertiri ; quia etillinc quasi conscissio videtur Gerii
et ipsi velustati non convenit. Dicitetiam similescos
esso veteribus utribus,quos vinonovo,id cst spiritua-
libus prscoptis, faciiius disiump i, quam id conlincrc
dicil. Erant antem jam utresnovi, cumpostascensum
Domini,de8iderio consolationis ejusorando etsperan-
do innovabantur. Tunc enim acoeperunt Spiritum,
sactum, quo impleti, cum omnium, qui de diversis
gentibusaderant,linguisloquerenlur,dictisuntmu9to
pleni (Ac/. II, 1-13). Novum onim vinum jam novis
utribus venera.
XIX. [Ib. X, 30-37.] Homo quidam descendebat ah Jerusalemin Jericho : ipse Adam intelligitur in gcucre humano. /«ruia/em, civitas pacisilkcoelestis^acujus beatitudine lapsus est, /^ric/io, Luna interpretatur, et signiGcatmortalitatemnostram,propterquodnascitur,
crescit, senescit, et occidit. Lalrones^ diabolus et angeli ejus * : qui eum spoHaverunt immortalite : et plugis impositiSy peccata suadcndo : reliquerunt semivivum : quiaexparle qua potest inelligere et cognoscere Deum, vivus est horao ; ex parte qua peccatis conta- bescit et premitur, mortuus est, et ideosemivivusdi- citur. SacerdoB autem ei Levita qui eo viso prsterle- runl, sacerdotium etministerium VetcrisTestamenti signiGcant, qus non poterant prodesse ad salutem. Samaritanus Cuslos interprelatos : et ideo ipse Do- minussigniGcatur hoc nomine. Alligatio velnerum,eat cohibitio peccatorum. Oleum, consolatio spei bona?, propter indulgentiam datam ad reconciiiationem pa- cis. Vinum, exhortatio ad operandum ferventissimo spiritu. Jumentum ejus, est caro in qua ad nosvenirc dignatQS cal. Imponi jomenlo, est in ipsam incarna- tionem Christi credere. Slabulom, est Ecclesia, ubi roGciontur viaiores de peregrinaiione redeuntes in «ternam patriam. Altera dies, esl postresurrectionem Domini. Duo denarii,8QQtveldaopra;ceptacbari!atis, qoam per Spiritom saQCiam acceperunl Apostoli ad evangcliiaQdum caeteris ; velpromissio vit» prffisenlis ct futur«. Secundum enim duas promissioues dictum est, Accipiei in hcc sxculo sepiies iaHium - ei in sa^ulo
I Sic oclo Ms». Ai ediii excepio !i*i., senescit, Et {nci- dii in iAfronfs, tUabolmm fi mngeli*f ejm*,
*Edili.<vn*i«t ia«iriiiii. AiM«*xo*lice».*uffraganle Eugypio, sepiies Innfiwi.Sic profecio AQgutiiau* iu opere super Epi tioiam ad GaiaUs. cap. «, v. 6. eic. Forie pro gr«co, eca-
1341
LIBER SECDNDUS.
1342
fuiuro vitam xiernam eonsequetur (Matth, xiz, 29). Sl;ibulariu8 ergo est Apostolus. Quod euperorogat, aat iJiad est eonsilium qnod %\i^ De virginibus autem prx- ceptum Uomini non hatfeOf eonsiHum autem do (l Cor. â–¼II, 25) : aat qnod etiam manibus euis operatus est, ne infirffioramaliqQem io novitate Evangelii gravaret, ^cum ei liceret et pasci ex Evaogelio (II Thess, in, 8, 9).
XX. [Ib. X, 50-42.] Quod Martha excepii Ulum in domum snm, sigoificat Ecclesiam qus nunc est, ez* cipieotem Domfmnm in cor suum. Maria soror ejus qux sedebai ad pedes Domtni, et audiehat verbum ejus, signi- ficat eamdem Eccleeiam, sed in fuluro ecculo, ubi ce&sans ab opere ministerioque hidigentie, sola sa- pientia perfrnetar. Martha ergo occupata est circa roaltum minislerium ; qoia nanc talibus operHMia ezercetur Bccleeia. Quod autem queritur quod se so- ror cy U8 non adjuvet, occasio datar sententia Domini, qua ostendit istam Ecclesiam sollicitam esse et tur- bari circa plurima, eum sit unum necesearium, ad quod per miniaterii bujus meritaperveniiar. Mariam vero dicit optimam partem elegisse, quae non autetf- tur ab ea : et ideo intelligitur optima, quia et per^haac- ad illam tendilor, et non auferetur ; illa vero minisie- rii, qoamvis sit bona,tamen auferetur, quando indi- gentia, cui ministratur, Iransierit.
XX. [Ib. zi, 5-8.] Amicus ad quem venitur media nocte ut accommodet tres panes, utiquead simiiitudi- nem ponitur, secandum quam quis Deum rogat in media tribulatione constitutus, ut ei tribual intelli- gentiam Trinitatis, qua praesentis vite consoielur la- bores. Sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo 8urgit de lecto, et dat, non amloitia, sed tc- dio compulsos ; quanto magis Deus dat, qui sine Ufidio largissime douat quod petitur, sed ad boc se peti Tult, ut capaces dooorum ejus fiant qui petunt ? In tribusautempanibus etiamilludsignificatur,uniu8 esse sabstantie Trinitatem. Amicasautem,quem dicit ille qoi petil, venisse de via, et non se babere qood po- natanteilium,intelligitnr bominisappetitus, quidebet obtemperare ralioni. Serviebat autem consuetudini temporali, quam viam vocat, propter omniaper tem- pas transeuntia. Gonverso autem homine ad Deum, etiam ille appelitus a eonsuetudine revocalur: sed si Doo consolatur interius gaudium de doctrina spirilua- li, qua Creatoris Trinitas prsdicatur, magnie anga- stidB aont in homine, quem premit aernmna mortalis, cam ab iis qun foris deleclant, pra&oipitur abstinen- tia, et intus non est refeotio de letitia doctrins sa- lutaris ^ ; et ipsa angustia est mcdla noz, qua cogilor vebementer instare petendo, at accipiat tres panes. Qaod autem ei dicitur de intus, Jam ostiuro clausum esse, poeros quoque ejus cum eo in cubili esse, si- gnificat tempus famis verbi, cum intelligentia claudi- tar,etilliqui evangelicam sapientiam tanquampanem erogantes, per orbem terrs prsdicaverunt, pueri pa- trisfamilias Jam sunt in secreta quiete cum Domi-
tontaplarionti, qnod ezBlat Matth. cap. 19. v. 29, et Marc. cap. 10, T. 30, lei^erat ioterpre», Heptaplasiona,
> Dao Mts.. spiritualiSj Rat et Ms. CistercieDBis, Satva' ioriM,
no : et tamcn orando erOcitur ut accipiat desiderans intellcctum ab ipeo Dco, ctiamsi homo desit per quem sapientia prasdicetur.
XXII. [Ib. XI, 12.] De pane, pisce, et ovo, qulbus oontraria posuit, lapidcm, serpentem et scorpionem. Intelligitur panis charitas, propter majorem appeti- tum, et tam necessarium ut sine illacxtera nihil sin(, sicut sine pane mensa inops < : cuiconlraria estcor- dis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis autem intelligitur fides invisibilium, vel propteraquam Ba- ptismi, vel quia dc invisibilibus locis capitur : quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur : cui conirarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, que etiam primo bomini male suadendo prfiseminavit. In ovo intelligitur spes ; ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur : cui contrarium
vpottqit scorpionero, cajus aculeus venenatus retro 0meddu8>est^.8ixu^ spei contrarium est retro respi- cere, cum sp^s •futiirQfjin& nji ea quae anle Btiai, se <extendat. ' ^- * :- •'.;
' : iXXilf. [Jlr. x^.53.J Da eo quod dicit Dominus Scri- bisVel docCoribus^Jind^fleroPum^ Xuli\^is clavem scientix ; ipsi non introistiSy et eos qu^ inirjibanif prohibuistis : quod in Scriptura Dei humilitateod Christi nec ipsi intelligere *, nec ab aliis intelligi volebant.
XXIV. [Ib. XII, 23.] Quod Dominos dicit discipolis : Anima plus esi quam esca^ el corpus quam vestimentumf et utique, si hoctibi dedit quod plusest, quanto ma- gis dabit quod minus est 1
XXV [Ib. zii, 35.] Quod Dominus dicit, Stii^ lumbi vestri acctncti ; propler continentiam ab amore rerom 8(ecuiarium : lucemx ardetites ; hoo ipsum ot vero fine et recta intentione faciatis.
XXVI. [Ib. XII, 42.] Qood Dominusdixit Petro, 0fii5, putas^ est fidelis dispensator el prudens^ quem eonsii- tuei Dominus super famitiam su^m^ ut det illis in iem^ pore iriiici mensuram? mensuram dicit propter modum oapacitatis quorumque audientium.
XXVII. [Ib. zii, 54, 55.] Quod Dominos dicit, Cum videritis nubem orientem ab occasu, carnem suam a morte resurgentem significat : ez illo enim omnibus terris imber evangelicie prfledicationis infusus est. Austrum /lan/emante sstas^tribulationesleviores ante judicium.
XXVIII. [Ib. zii, 26.] Quod Dominus dicit, Si enim quod minimum est, non potesiis, cum de augenda cor- poris statura diceret ; minimum est enim hoc, sed Deo, corpora operari.
XXIX. [Ib. xn, 29.] Gum diceret discipulis, non debere haberi soUicitudinem de cibis, ait, Et nolite in sublime extolli, Primo enim hec ad neccssitatem iroplendam homo qusrit : cum auiem bsc abunda- vcrint, incipit et superbire do talibus. Tale est hoo ac si se vulneratus qois Jactet quia habet multa em- plastra in domo, cnm hoo illi bonam esset ut vul-
* Lugd. Ven. Lov. mensa est inops. M. s Sic pleriqae Mss. At editi, quod in Scriptura de nitate Chriiti dicitur^ quam nec ipsi intetligere.
huma-
4343
QUiESTIONUM EVANGELIORDM, S. AUGDSTINI
4344
nera non haberet, et nc uno quidem indigerel em-
plaetro.
[Ib. XIV, 2, 5; XIII, !1-1G.] (a) Congrucnlor hydro- picum animali quod ceciditin puteum,comparavit ; humore enim iaborabat ; sicut et iliam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligationesolvebal, eomparaviljuraento quod solvitur, ut ad aquam ducatar. Hydropem antem recte oomparamus diviti avaro : sicut enim iiie quanto magie abundat humore inordinato, tanlo am- plius sitit ; sic idle quanto csl copiosiordiviliis, qui- bus non bene utitur, tanto ardentius taiia concupiscit. lUam vero ita morbo incurvalam, ut se erigere non posset, animae ^ lerrenis opionibus debilitatsD atque oppressae, ita ut divina cogitare non valeat.
XXX. [Ib. xiv, 21, 23.] Quod de civitate adducit. invitatos ad coenam, de ipsa gente Judaeorum qui crediderunt signiflcat,debileBpeccatis, non b^bep^*. Buperbiam quasi justitis, quse naeqdjBti p(fiQ^al^«eQ- • rum a gratia prohib/^ACs.*i}ubd VuycBQ*'^^*^!)^"^ ^^ viis alios adduci ju»eiL'.^ni tf(}Guc locu3 essetfiQeo^ - tes signiflcat, propter diversas^jirjas^claxufti ?t.-s\)t-'* nas peccatornm. . •••.;'*•*••• • :*.• • *
XXXr. [Ib. XIV, W;3S.>.Sinrfi)Vus ad turrem ajdifi- candam, vires acT^discipulatum Gbristi obtinendum : et decem miilia praeliaturi cum rege qui habebat vi- ginti millia, simplicitatem christiani dimicaiuri cum duplicitate diaboii, hoc est cam dolis etfaliaciisejus, in affectu constituit ' renuntiantis omnibus quoe sunt ejus. Ita enim concludil : Sic ergo omni ex vobis qui non renmliat omnibus quse. suni ejus, non polest meus esse discipulus, Inter que omnia etiam ipsa tempo- ralis vita intelligatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impedial ab nterna, qui eam fuerit minatus auferre. Sicut autem de turri non perfecta, per opprobrium deterruit dicentium, Quia hic hamo caepit xdificare, et non potuit consum- mare : sic in rege cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusavit, cum ait, Adhuc illo longe agentet le- gatumem mittens rogat ea quae suntpacis; significans etiam minas imminentium a dial>olo tentationum, non sostinere homines qui non renuntiant omnibus qus possident, et pacem oum eo facere coneentiendo illi ad committenda peccata. Turrem quippe aedifi- care, et contra regem illum dimicare, esse dlscipu- lum Ghristi est : habere autem sumptus ad perficien- dam turrem, et habere fortia decem miliia contra viginti millia regis, renuntiareestomnibus quae suni
8jU8.
XXXII. [Ib. XIV, 34, 35, xv, 4-10.] Salem infatua- tum, apostatam : Ovem perditam, omnes pecoatores
1 Bditi, refraffantibuB Mss. addunt hic, assimiiavit : pro quo Bubaudiendam est, comparamut. Et mox Rat. Am. 6t £r. habent, terrenis opinionibus veloperibus.
* Sic Ven. et Lov. daot huoc locam : vires sunt.., osien" dunt simplioitatem christiani populi...in affectu constituti. Sic etiam Lugd., ea tamen discrepanlia, quod uncis septae sint haB voces ; suntt ostendunt, populi. M.
(a) De reliqua parte hujus qufiBBtionis nihil habol ipsius tilulus in Eieucho, sapra, pog. 1324. Exstal tamen etiam apud Eugypium. cum tltulo aactiore his verbis : f El de hydropico, vei ae muliere curvata. »
dixit, qui pcr pmnitentiam reconciliantur Deo. Quam humeris suis porlat, quia humiliando se talcs crexit. Ideo aulcm illas nonaginta novem dixit,quas reliquit in desorto, quia superbos significant, tanquam soli- tudinem gerentes in animo, dum solos se vidcri volunt, quibus ad perfoctionem unitas deeat.Gum enim quisquo averannitatedivellitnr,8uperbiadivellitur:susquippe potestatis esse cupiens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta novem ovibus etin novem drachmisponiteorum significationem, quide se prxsuraentes peccatoribusad salutemredeuntibus se preponunt. Unumenim deestad novemutdecem sint, et ad nonaginta novem ut centum siot. Et si per csteros numeros hoo consideres. Nam et non- genti» nonaginta novem, unum deest ut millo sint, et ad novem millianongenta nonaginta novem, unum deest ut decem millia sint. Variari ergo per brevi- tatem ct magnitudinem numeri possunt, quibus unum deest ut perficiantur : ipsum vero unum sino varie- tate in se manens oum accesserit perficit, cui de- 'pbtkt omnes per pmnitontiam reconciliatos» quo; hu- mltilate obtinetur.
XXXIII. [Ib. XV, 11-32.] Homo habens duos filios, Deus ad duos populos intelligilur, tanquam stirpes duas generis humani : unam eorum qui permanserunt in unius Dei cultu, alteram eorum qui usque ad co- lenda idola deseruerunt Deum. Ab ipso autem exor- dio creaturfi mortalium consideratio debet inlendi. Major ergo filius ad cultum unius Dei pertinet. Mino- rem in regionem longinquam profcctum esse dicit. Petiitenim ut sibi pars substantiffi qun eum tangeret, daretur a patre, tanquam anima potestate sua de- lectala, id quod illi est vivere, intelligere, memi- nisse, ingenio alacri excellere : omnia ista divina 8unt munera, qus in potestatem accipiens per libe- rum arbitrium, quia divisit paterliberis substantiam, minor filius in regionem longinquam profectus est, male utendo naturalibus bonis, eo ipso quod pa- trem deseruit cupiditale fruendi creatura, relicto ipso Greatore.
Quod non post multos dies dixit factum, ut congre- gatis omnibus peregre proficisoeretur in regionem longinquam : quia non multo postinstitutionem hu- mani generis placuit animae pcr liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potontiam naturffi suffi, et deserere eum a quo condita est, prffifidens viribus suis ; quas vires tanto consumit citius, quanto oum dcserit a quo datae sunt. Itaquo hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exte- rioribus, intus inanescentem, cum eaquisquescqui- tur quffi ab illa procedunt, et relinquit cum qui sihi eet interior. Regio itaque longinqua, oblivio Dei cst. Fames autem in illa regione, estindigentia vcrbivc- ritatis. Unus civium regionis illius, aliquis acrius princeps ad militiam diaboli pertinens. Villa cjus, modus potestatis ejus. Porci, immundi spiritus qui sub ipso esscnt. Siliquo} quibus porcos pascebat, sa*- cuLircs doctrinffi, sterili vanitate rosonantes ; do qui- buB laudos idolorum fabularumque ad dcos Gentium
1345
LIBER SBGUNDUS.
1346
pertiDeDtiam vario scrmoae alqae carminibus percre- piDt, qoibuB dasmonia delectantur : ande cum iste saturari cupiebat, aliqoid solidum et rectum quod ad beatamvitam pertineret, invenire volebatin talibus,et Don poterat. IIoc esl enim quod ait. Et nemo illi dabal,
In se autem reversus, Jam soiiicet ab eis quos forin- aecDB frustra illiciunt et scducunt, in conscientiaB in- teriora reducem faciens intenlionem sua, dixity Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus! Unde hoc scire poterat, in quo erat tanta oblivio Dei, sicut in omnibus idoiolalris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentisestyCumEvangelium prrcdicaretur? Jam enim poterat talis animadvertere multos prae- dicare veritatem, inler quos quidam cssent non ipsius amore veritatis ducti, sed cupiditatecomparandurum 8»cu1arium commodoruro. Dequibusdicebat Aposlo- lu8, esse quosdam qui Evangelium annuntiarent non caste [Phiiipp. \, 17), exislimantes qusstum esse pietatem (l Tim. vi, 5). Non enim aliud annuntia- bant, sicat hasretici ; sed hoc quod apostolus Paulus, non eo tamen animo quo apostolas Paulus : unde et mercenarii recte appellantur, in eadem quidem domo eumdem panem verbi tractantes ; non tamen in bsreditatem sternam vocati, sed temporali mer- cede conducti. Detalibus dlctum est, Amen, dico vobis, perceperunt mercedem suam {Matth, vi, 2). Ego crgo, inquit, hic fame pereo. Deinde ait, Surgamj quia jace- bat : etibo, qaialonge aberat : adpatrem meumy quia sub principe porcorum erat. Gaetera verba sunt pccni- tenliam mcditantis in confessione peccali, nondum tamen agentis. Non enim ]am dicit patri, scd dicta- rum sc esse promittit cum venerit. Intelligas igitur hoc nunc accipiendum esse venire ad palrem, in Ccclesia constitui per fi lem, ubi jam possit esse ppccatorum lcgitima et fructuosa confessio. Quid crgo palri dicturum se dicit? Pater, peccavi in calum ei coram te, et jam non $um dignus vocari filius iuus ; fac mesicut unum de mercenariis tuis, Utrum hoc est Peccavi incoslum, quod est Coramte; nt coolum op- pcllaverit ipsam sammitatem Patris: unde estetiam illod in Psalmo, i4 summo cceIo egressio eju$ (Psat, xvin, 7), cum ab ipso Patre vellet inlelligi? An po- tius, Peccaviin caslum, coram sanctis animis, in qui- bua est sedes Dei : Coram te autem, in ipso penclrali inleriore conscipntie ?
Et surgens venit ad patrem suum, Cum nutem adhuc longe csset : antequam intclligeret Deum, scd tamon cum jam pie qaaBreret, Yidit illum pater ipsius, Im- pios enim et superbos convcnionter non viderc dici- tor, tanquam ante oculos non habere : ante oculos enim baberi, nonnisi qni diliguntur, dici solent. Et misericordia motus est : et accurrens cecidit super col- lum ejus, Non enim Pater unigenitum Filium dcscruit in quo usque ad noslram longlnquam ctiam pcregri- nationem cucurrit a^que descendit ; quia Dcus crat in Christo mundum reconcilians sibi (11 Cor, v, 19; : et ipse Dominns ait, Pater in tne manens ipse facit opera sun [Joan, xiv, 10). Quid esl aulcm, super col-
lum ejus caderc, nisi inclinare et humiliore inam-
plexum ejus brfichium suum ? Et brachium Domini cui revelatum est (Isai. liii, 1) ? quod est utique Do- minus nosler Jesus Christus. Et osculatus est illum, Gonsolari verbo gratice Dei ad spem indulgenti® pec- catorum, hoc est, post longa itinera remeantem me- reri a patre osculum charltalis. Etincipit jam peccata constitutus in Ecclesia confitcri. Nec dicil omnia quae dicturum se esse promiserat, sed usque ad illud, Nonsum dignus vocari filius iuus, Hoc enim vult fleri per gratiam,quo se indignum esse per merita fatetur. Non addit quod in illa nieditatione dixerat, Fac me sicut unum de mercenariistuis. Cum enim panemnon baberet, vel mercenarius esse cupiebat : quod post osculum patris generosissime jam dedignatur.
Stola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedica- torcs. Annulus in manu, pignus Spiritus sancti pro- ptcr gratix partilionem S quae digito bcne signi.'ica- tur. Calceamcnla in pedcs, pra^paralio evangelizandi adnon tangenda terrena. Vituius saginatus, ipseidem Dominus, sed secundum carnem satiatus opprobriis. Quod autem iropcrat ut adducant eum, quid aliud, nisi ut pra^diccnt eum, et annuntiandovenire faciant in cxhausla famc viscera niii esurientis ? Nam etiam uloccidant eum jubet, boc est, ut mortem ejus in- sinuent : tunc enim cuiquoocciditur, cum credit oc- cisum. Et epulemur, inquit : hoc ad laetitiam valet, propter illa qus consequenter dicit, Quia hic filius meus mortuus erat, et revixit ; perierat, et inventus est. El ist» epulae atquc festivitas nunc celobrantur, per orbem tcrrarum Ecclesia dilatata atque diffusa. Vitu- lus enim illein corporc etsanguincDominico et offor- tur Patri, et pascit totam domum.
Gum interca major filius, populus hrael secundum carnem, non quidem profectus in longinquam regio- nem, sed tamen in domo noncst. In agro autcm est, id est, in ipsa haereditttria opulentia Legisct Prophe- tarum tcrrcna potius operatur, et in quibuscumque Isracliticis considerationibus '. Nam multi lales in- venti suut in cis, et saQpe inveniuntur. Veniens do agro domui propinquare coepit, id esl, labore ser?ilis operis improbato, cx iisdcm Scripluris Ecclesiae li- bertatem consideravit. Audil symphoniam etchorum, scilicet Spiritu plenos ^ vocibus consonis Evangelium praedicare : quibus dictum est, Ohsecro vos, fratres, per nomen Domino nostri Jesu Christi, ut idipsum di' calis omnes (i Cor, i, 10). Audit quoque concorditcr conversantium animam et cor unum in laudes Dei. Vocatunum de sorvis, et interrogat quaj illa sint: sumit uliquo ad legendum aliquem Prophetarum, et in eo quaerens, quodammodo interrogal undc istu festa in Ecclcsia cclebrdntur, iu quascesse non vidct. llospondel ei servus patris propheta : Frater tuus ve- nily et occidit pater tuus vilulum saginalum, quia snl^
i Lov., partioipntionsm. Alii codices, partiiionem : m^- liup, uti Bupra, quaest. 17.
2 Sic R.it. et qualor Mss. At. Am. ct Er., UraeliHs con- sideratorihus. Lov., Israelitis, considerationiOus. Ma. Mi- chaeliiiuB, Israelitis consideratioribus,
' Riit. et duo Mss., Spiritu sancto plenos.
1347
QUiESTIONUM EVANGELIORDM, S. AUGUSTINI
1348
vum illmn reeepit. In extremia enim terrie fuil frater tuus. Sed inde major exeullatio cantantium Domino canticum novum, quia laua ejus ab extremis terra {hai. xLii, 10) ; et propter eum qui absens erat, occisus est vir in piaga positue, et eciens ferre im- becillitatem (W. liii, 3) ; quia quibuB non est nar- ratum de eo, viderunt ; et qui non audierunt, intel- lexerunt (Id. lu, 15).
8ed indignatur etiam nunc, et adhuc non volt in- troire. Cum ergo plenitudo Gentium intraverit, egre- dietur opportuno tempore paterejus, ut el jam omois Israel salvus flat : cui ex parte cccitas facta eet ve- lut absentia in agro, donec plenitudo fllii minoris longe in idololatriaGentiam constituli redux ad nian- ducandum vituium intraret (Rom, xi, 25). Erlt enim quandoque aperta vocatio Judaeorum in salutem Evangelii. Quam manifestationem vocationis, tan- quam egressum patris appellat ad rogandum majo- rem fllium.
Deinde quae respondet idem msjor fllius, duas qun- Btiones habent : quomodo videlicet accipiatur ille po- puius nunquam mandatum Dei prnteriisse ; et quem dioat bedum quem nunquam accepit, utcum amicis sttis epularetur. Sed de mandato non prstergresso facile illud oecurrit, neque de omni mandato dictum esse, sed de uno maxime necessario, quo nullum Deum alium preter unum Greatorem omnium colere JU8SU8 est {Exod, xx, 3) : neque iste fllius in omni- bu8 leraeiitis, sed in his inteliigitur habere personam^ qui nunquam ab uno Deo ad simulacra conversi sunt. Quanquam enim tanquam in agro positus iste fllius terrena deaideraret, ab uno tamen Deo ista deside- rabat bona, quamTis communia cum pecoribus. Unde in PFalmo ex persona Sjnagogfle, quod interpretatur Aaaph, convenienter accipitur dictum, Quasi pecus factui sum ad te, et ego semper tecum (PsaL lxzii, 33). Quod etiam patris ipsius testimonio comproba- tur, cum dicit, Tu mecum es sempcr, Non enim quasi mentientem redarguit, sed secum perseverantiamejus approbans, ad perfruclionem potioris atque jucun- dioris exsultationis invitat.
Qttis est ergo bedus quem nunquam accepit ad epulandum ? Peccator profecto hssdi nomine signifl- cari solet. Sed absil ut Antichristum inteiligam. Non enim exitum inveniohujusce sententiss. Muitumenim absurdumest, eumcuidicitur, Tu mecumessemper, hoc a patre optasse, ut Antichristo crederet. Nequeomnino in eis Judeeorum, qui Antichristo credituri sunt, istum fliium fas est intelligi. Quomodo autem epu- iaretur ex illo haedo, si ipse essel Anticbristus, qui ei non crederet ? Aut si hoc est epulari ex haedi occi- sione, quod est de Antichristi perdilione lxtari,quo- modo dicit fllius quem recepit paler hoc sibi non fuisse conoessam, cum omnes fllii Dei de illius ad- versarii damnatione leetaluri sint? Nimirum ergo (quod in re obscurissima sine prepjudicio diligen- tioris inquisitionis dixcrim) ipsum Dominum eibi negalum adepulandumconqueritur, dumeum pecca- torem putat. Gum enim haedus est illi genli, id est,
cum eum aabbati violatorem et profanatorem Legis exislimat, Juoundari epulis ejua non meruit : ut quod att, Nunquam dedini mihi hcedum, ul cum amicis mei$ epularer; tale sit ac sit diceret, eum qui mihi haedus videbalur, nunqnam dedisti mihi ad epulandum, ep ipsomihi illomip8um non concedens, quo mihi hffi- du8 videbatur. Quod autem dicit, cum amicis meis, autex persona principum cumplebe intelligitur, aut ex persona populi Jerosolymitani cum csteris po- pulis Juda. Meretricea aulem cum quibus dissipasse aubstantiam suam filius Junior accusatus est, recte intelligunlur superstitiones, relicto uno connubio ie- gitimo verbi Dei, cum turba daemoniorum cupidilate turpissima fornicari.
Quid deindesibi vuit quod cum pater diceret, Tu mecum es semper, quod jamtractatumest, addidit, Et omnia mea tua sunt f Qua in re primo cavendum est ne inlelligaa ita dictum, omnia mea tua sunt, quasi non sint et fratrie, ut tanquam in terrena hiBreditale, patiaris angustias, quomodo possiotomniaesse majo- ris, si babet ibi etiam junior partem suam. Sic enim a perfectia et perpurgatis, ac Jam immortalibus flliis habentur omnia, ut aint et omnium singula, etomnia singttlorum. Ul enim cnpiditaa nihii sine angustia, ita n]hilcttmangu8tiacharita8tenet.Sedquomodoomnia? Num et Angelos, ait aliquia, et Virtutes sublimes ac Potestates, atque universa CGelestia Dci ministeria Deus in possessionem tali fllio subjecisse pulandus est ? Si posaeesionem sic accipias, ut ejus possessor ipse sitdominus ; non utique omnia. Non enim domini erunt, aed consortes potius Angelorum, de quibus dictum est, Erunt gequates Angelis Dei {Matth. xxn, 30). Sin vero possesaio sic intelligitur, quomodo recte dicimus possidere animas veritalem ;non inve- nio cur non vere ac proprie accipere possimus omnia quae dicta sunt omnia. Non enimillud ita loquimur, ut dominas veritatia dicamns animas, quam ab eis dicimus possidcri. Aul si nomine posseasionis ad hunc sensumimpedimur, id quuque auferatur. Non enim ait pater, Omnia in possessionem tibi dabo, aive, Omnia mea possides vel possidebis; sed, Omnta mea tuasunt. Nec tamen ita sunt ejus, ut ipsiusDei. Quod enim est in nostra pecunia, potest familiae no- 8tre Tcl alimentumesse velornamentum, vel aliquid hujusmodi. Et certe cum ipsum patrom rccte illo possct suum dicere, non video quse ipsiua recte sua vocare non possil, diversia duntaxat modis. Gum cnim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad vi- dendum superiora, nostra erunt ad convivendum ffiqualia, nostra erunt ad dominandum infcriora. Gon- gaudeat ergo Bccurissimus major frater, quiajunior frater mortuus eral^et revixii ; pcrierat, et inventusest,
XXXIV [Ib. XVI, i-9.] In viilico quem Dominus eji- ciebat de villicalu, et laudavit eum quod in fuiurum sibi prospexerit, non omnia debemua ad imitandum sumere. Non enim aut Domino noslro facienda est in aliquo frauB^ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus, aut eo8 a quibus recipi volumus in tabernacula seterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas
1349
LIBER SECCNDUS.
13S0
esl inlelligi;cumJu3U el saacti sigDineentur hocioco, qui 608 introducaut in tabernacula aBterna, qui necos- fitalibus suis terrenabonacommunicaverint; dequi- bu8 eliam dicit, quod si quis alicui eorum calicom aquae frigide dcderll tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam {Matih, x, 42) : sed etiam e contrario ducunturistae similitudines, ut intelligamus b! laudari potuit ille a Domino qui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Domino Deo, qui secundum cjus prxceptum illa opera faciunt; sicutetiamde ju- dice iniquitalis qui interpellabatur a vidua, compara- tionem duxit ad judiccm Deum, cui nulla ex parleju- dcx ioiquus conferendus est {Luc. xviii, 2-8). Quod autem de oentum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debilore ; et de centum coris tritici, octoginta; ad nibil aliud valere arbitror, nisi ul ea quae similiter at- que in Levitas Judsi, quisque operaturinGhristi Ec- clesiam >, abundet justitia ejus super Scribarum ct Phariseorum (Matth. v, 20), ut cum illi decimas da- rcnt, isti dimidias dent : sicut non de fructibus, sed de ipsis boois suis fecit Zacchoeus (Lttc xix, 8); aut certo duplicet decimam, ut duas dccimas dando su- peretimpendia Judaeorum. Mamroona vero iniquitatis ob hoc a Domino appellata est ista pccunia, quam possideraus ad tempus, quia Mammona divitiffi inter- pretantur, nec sunt istffi divilias nisi ioiquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae : a juslis vero cum hsc possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt iilis divitix nisi coelestes ct spirituales, quibus indigentiam suam spiritualiter supplenles cxclusa egestate miseris, beatitudinis co- pia dilantur.
X\XV [Ib. XVI, 13.] Quod dicit, Si in alieno fide' L's non fmstis, alienas appellat terrenas facultates ; quia nemo eas secum moriens aufert. lloc est quod dicitDavid : Ne timueris cum dives factus fuerit homo^ et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus; quoniam non^ cum morietur^ accipiet omnia, negue simut descen" dct cum eo gloria ejus {Psal. xlviu, 17, 18).
XXXVl. [Ib. XVI, 13. J Quod ait, Aut unum odiet, et atlerumdiliget ; aut uni adhxrebity etalterumcontemnet, non slne consideratione distioguenda sunl. Nonenim passlm aut quasi temere dicta sunt. Nemo enim inter- rogatas ulrum diligat diabolum, respondet so diligo- re, sed potius odisso : Deum autom se diligere omnos fere proclamant. Ergo aut, unum ^odiet, et allerum diliget, ut fleri debet : odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Quod vero adjunxil^ Aut alteri adhxrebit^et alterum contemnct : adhsrebil scilicet diabolo, cum quasi ejus prsmia temporalia seclatur; contemnet aulem Dcum. Non dixit, odiet, ztdi contemnct : sicut Eolenl minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de booitate cjus ad impunitatem sibi blandiuntur. QaibusperSalomoncm dicitur : Fiti, ne adjiciaspec- catum supcr peccatum, et dicaSy Miseratio Dei magna est (Eccli. V, 5, G).
1 Itamclioris notoe .Mts. necuon Rat. Aa).etFr.«ni9iquod iu bift cJilionihna pro, Ecclesiam^ legitur, Eocicsia. At apuJ Lmv. ii.ihelur t^ic : Qtut simiiilcr in sacenfotes, aiquc in leviiai Juixi^ qui^que operaiur in Christi Ecclesia»
XXVII. [Ib. XVI, 10.] licgnum caslorum vim pati- tur, et qui vim faciunt, diripiunt iltud {Maith, xi, 12). Non solum ut quisque ista contemnat, sed etiam lin- guas deridentium se talia contemnentem : hac enim vi facta invadit quodammodo quasi prffidator violen- tus regnum ccDlorum. Hoc enim subjunxit Evange- lisla, cum dixisset derisum fuisse Jedum a Phari' sffiis, cum de contemnendis terrenis divitiis loque- retur.
XXXVIII. [Ib.xvi, 19-31.1 Homo quidam erat di- ves, el induebatur purpura et bysso, et epulabatur quoti^ die splendide, et cxtcra. Per allcgoriam eic accipi possunt, ut in divite intclligantur superbi Judffiorum, ignorantes Dei justitiam, et suam volentes conslituere (liom, X, 3). Purpura et byssus, dignitas regni eet. Ei auferelur, inquit, a vobis regnum Dei, et dabitur gent ifavientijustitiam (Matth. xxi, 43). Epulatio splen* dida, jactantia Legis est, in qua gloriabanlur plus ad pompam elationis abutentes ea,[quam ad neceBsitatem Balutis utcntes. Mendious autem nomine Lazarus, quod interpretatur Adjutus, signifioat indigentem, veluli gentilem aliquem aut publicanum, qui tanto magisadjuvatur, quanto minus de suarum copia fa- cultatum prssumit. Tales erant duo qui orabant in templo ; unus publicanus, ct alius pharisffius. Dives ergo dicit |tanquam satiatus Justitia, non inter illos beatos numeranduB qui esuriunt et sitiunt justitiam (Id. V, 6) : Gratias tibi ago^ quia non sum sicut publi' canus isie. Paupcr auteni qui se adjuvari deaiderat, dioit : Propitius esto mihi peccatori (Luc. xviii, 10-13). Desideral tamen saturari do micis qus cadunt de roensa divitis jacens ad januam. Non eoim admitteba- tur ad cpulas ejus, qui nec bcno illis utebatur, nec egenti dabal ; tanquam Scriba olavcs habens regoi coDlorum,nec ipse iDtrans, nec alios intrare permit- tens (Id. XI, 42). Micae cadcntes de mensa divitis, sunl quffidam verba Legis, quffi illi jactantes quasi projiciebant in tcrram, cum superbe populo loque- rcntur. Uiccra, sunt coufessiones peccatorum, vclut niali bumoresavisceribus iutimis foras erompcntes. Ganes qui ca lingebant, nequissimi homines amantes peccata, qui lata lingua etiam laudare non cessant opera mala, qus in se alius gemons et confltens de- testatur. Sinus Abrahs, requies beatorum pauperum, quorum est rcgnum coelorum, in quo post hano vi- tam recipiuntur. 8epulturainferni,poenarum profun- dilas, quffi superbos et immisericordes post hanc vi- tam vorat. Quos tamen Dominus in ista narratione dicitvideredelonginquoatque sentire beatorum rc- quiem, quo sano transire non possunt.
Quod autcm linguam sibi vult refrigerari, cum in flamma utique lotus ardcretjSigniflcat quod scriptum cst, Mors et vita in manibus lingux (Prov. xviii, 21) : ct quia ore confessiofit ad salutem (PiOm. x, 10), quod pcrsupcrbiatnillenoafecit. Extrcmum autem digiti, vol minimam operationem misericordi® significat, qua per Spiritum sanclum subvenitur. Cum autcm ei dicitur, RcccjiiHi bona in vitatua, illudtangitur,quia foiicitatcm dilexit ssculi, nec aliam vitam prster
1351
QU^STIONUM EVANGELIORUM, S. AUGUSTINI
13=^2
islamiaqua superbas tuxnebat, adamavil. Lazarum aulem maladicit recepisse, quia iatellexitbujas vitn mortalitatem, iabores, dolores, et aerumoas, poBaas esse peccati : dequoscriptum est, Eramus ei nosna- iuraliler filii irx, sicut ei cxteri {Ephes, ii, 3) ; de quo iterum scriptum est,aeo infaatemcujus est uaius diei vita super terram mundum esse a peccato (Job XIV, 4, sec. LXX), quiaomaesutique ia Adam mori- mur (I Cor, xv, 22), qui factus est traasgressiooe mortalis.
Quod autem dicit, ad ealoca io quibus torquentur
impii, justos, eliam si veliat, ooo posse transire^
qoid aliud signiGcal, aisi post baac vitam ila rece-
ptis in carcere, ut ooo iodc excaot doneo reddant oo-
vissimum quadraalem {Maiik, v, 26), per iocommu-
tabiiitatem divioffi eenteotisB, ouUum auxilium mise-
ricordi® posse prieberi a justis, etiam si eam veliot
prsberc? Quoadmoaet sciiicet ut ia bac vita bomi-
nes subveoianbquibus possuot, ne poslea etiam si
optime recepti fuerint, eis quos diligunt opituiari
000 valeaot. Iliud ooim quod scriptum est, Ui et ipsi
reeipiani vos in xierna iabemacula (Luc, xvi, 9), ooo
desuperbisetimmisericordibusscriptum est, qualis
isle dives fuisse demoaslratur, quod recipi a sanctie
in illa tabernacula mereantur ; sed de bis qui sibi
amicoB oniciosissimie operibus misericordiic feceriot :
quaoquam neo ipsos justi velut propria poiestate
quasi gratificando recipiaot ; sed promissiooe atque
permissiooe illius qui eos consilio praomonuit ut sibi
amicos facerent, et qui seipsum pasci, vestiri, hospi-
tio recipi^ visitari ia uooquoque minorum suorum,
liberatorisbooitate digoatus esl. Quaoquam illa re-
ceptio, utrum statim posl istam vitam fiat, aa ia fioe
saecoli in resurrectione mortuorum atque ultima re-
Iributione judicii, non minima quaestio est : sed
quaodolibot (lat, ccrte do talibus qualis ilie dives
iosiouatur, nuUa Scriptura fieri poilicetur.
Quioque aulem fratresquos babere se dicit ia domo patris sui, Judsos significant. Appeliati enim suot quioque, quiasub Lege detioebaolur quse per Moyseo data est, qoi libros quinque cooscripsit. Quod vero Lazarom petitmitti ad fratres suos, seasil se utique iodigoum qui teslimooium perhibeat veritati : et quia non impetraverat paululum se refrigerari ^, multo minus credil relaxari se posse ab iaferis ad pra*dica- tiooem veritatis. Qiiod Abrabam dioit, Si voluni cre- dere, habeni Moysen ei Propheias, noa tstos Evangelio prsposuit; sed quiaEvangciium, siout dicit Aposto- lus, testimonium habel a Lege et Propbetis (liom. III, 21), illiscredeodo posse eos significat ad Evao- gelium pervooire : sicut alio loco ipse Domious dicit, Si credereiis Moijsij credervtis ei mihi : ilie enim de nie scripsif (Joan. v, 46). Deaique ad boc pertinot quod etiam postea dicit, Si Moysen ei Propheias non au- diuniy neque si quis ex mortuis resurrexerit^ credent: quia eum prasauntiaverunt Mojses et Prophels qui sur- roxitamortuis, hoc ipsum etiamdeillo quod resur- recturus esset a mortuis, quibus non oredeado utique
nco Ghristo voluat crederc. Mullo mious ergo cuilibet possunt credere qui a mortuis resurrexerit, quando ei non credunl, cujus resurreclionem Muyscs et Pro- phetffi praedicaverunt, quibus credere nolunt.
Alitur etiam intelligi poiest isla narratio, ut per Lazarum Dominum significari accipiamus, jacentcm ad jaouam illius divitis, quia se ad aures superbissi- mas Judseorum iucaroationis bumilitale dejecit : cu* piens salurari de micis qux cadebani de mensa divilis^ qusereoe ab eis vel mioima opera justitiae, quae suas mecsap, hoo est, auae potestati per superbiam ooo usurpareot ^quae opera misericordiae atque bumilita- lis, quamvis mioioia el sioe disciplina et perseverao- tia vitae booae, saltem ioterdum vei casu facereot, sicut micae de meosacadere solent. Uicera,passione8 suot Domioi ex iofirmitate carnid, quam pro oobiB suscipere digoatus est. Ganes ergo qui ea liagebaot, Gentes sunt, quos homines peccatores et immundos dicebant Judaei, ettamen passiones Domini in Sacra- meotis corporis et sanguinis ejus, per totum jam orbem suavitale iambunt devotissima. Jam sinus Abrabae intelligitur secretum Putris <|uo post passio- oom rcsurgens assumplus est Dominus : quo eum portatum ab Angelis ideo dictum puto, quia ipsam rcceptioncm qua in secretum Patris abscessit, Angeli annuntiuverunt discipulis inlucntibus. Dicendo cnim, Quid slatis aspicientes in coslum (Aci. i, li) ? quid aliud dixerunt, nisi nullo modo posse oculoshominum us- que in illud penetraro secretum quo ibat Duminus, curo in conspcctu discipulorum ferretur in ccclum ? Jam cffitera secundum superiorem cxpositionem ac- cipipossunt : quia sccrelum Patris bene intelligitur, ubi etiam ante resurrectionem juslorum aninios vi- vunt cum Deo. Tanto enim vcrius uLique cst Deus, quanto nullo continetur loco, sicut et latroni dicluin est, Hodie mecum eris in paradiso (Luc xxiii, 43) : undenunquam recessit Dei filius, quamvis ab homi- nibus nunqnam recessit Dei filius, quaravis ab homi- nibus per susceptam carnem in civilate Judaeorum tanta pateretur.
XXXIX. [Ib. xvii^ 5-10.] Quod dixerunt discipuli DominOy Adauge nobis fidcmy potcst quidcm intclligi hanc fidem sibi eos augeri postulasse, qua creduntur ea quae ooo videolur : sed tamen dicitur etiam fidcs rerum, quaodo ooo verbis, scd rcbus ipsis prassen- tibus crcditur ; quod^futurum est, cum jam prr epe- cicm manifestam se contemplandam pra^bebil t^anctis ipsa Dei Sapientia per quam facla sunt omnia {PmL ciii, 24). Dc qua fide rerum lucisque illius pr(R8Cu- tate' forsitan Paulusapostolus dicit : • Justitiaenim Dei in eo revelatur ex fide ia fidem » (liom, i, 17). Dicit enim et alio loco : c( Nos autem revelala facie gloriam Domini speculaotcs, io eamdem imaginem transformatur de gloria io gloriam, tanquam a Do* mini Spiritu » (II Cor, iii. i8). Sicut enim hic ail, de gloria ingloriam ; ita et ibi, ex fidein fidem : deglo- ria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminao. tur, in gloriam ipsius incommutabilis et inaoifesta)
i Mss. paululum tibi re/ngerari, Forle, palaium #i6t,etc. * Quataor Mss. prMstntia,
1353
LIBEIl SEGUNDUS.
1364
veriUlis^ quft tanc eommQlati perfruenlur ; ita ex fide verborum qaibus nunc credimud quod nondum ridemus, in fidem rerum quain eteroum quod nunc credimus, obtinebimus. Secundum eententiam hanc etiam illud dictum est a Joanne in Epistola ad Par- tbos : DiUclissimif nunc filii Dei sumust et nondum apparuil quid erimus : scimus quia cum apparuerii, si- miles ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan, III, 2). Unde enim nunc filii Dci sumuSf nisi quia potestalem dedil nobie fiiios Dei fieri, crcdenti- bus in nomine ejus (Joan, i, 12), ut videaiiius in asni- gmate (I Cor, ziii, 12) ? unde aulem lunc similes ei erimus, niei quoniam, ut ipsc ait videbimus, cumsicuti est ? Quod ctiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem,
lllam ergo fidem praesentis8im89 veriUitis plerisque noQ intelligentibus videri potest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod petiverantrespondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidem^ ait illis: ff 8i baberetis fidem tanquam granum sinapis, diceretis buic arbori moro, Eradicare el transplan- tare in roare, et obediret vobis. » Deinde sequitur : « Quis aulem vestrnm habens servum arantem aut paHceolem, qui regresso de agro dicet illi siatim, Traosi, recambe ; et non dicet ei,Para quod ccBnem, el prscinge te, et ministra mihi donec manducem el bibam,et post hec tu manducablsetbibes?Numquid gratiam habet servo iili, quia fecit qus sibi impera- Terat ? Non puto. Sic et vos cum feceritis omnia quae precepla sunt vobis, dicite : Servi supervacui sumus ; quod debuimas facere fecimus. » Quid hec pertineant ad id quod dictum est Domino, Adauge nobis fidemf difficiJe apparet, nisi intelligamue ez fide in fidem, id est, ex fide ista io qua ministralur Deo, in illam fidem eos significasse trnnsferri ubi fruantur Deo. Aogebitur enim fides, cum primo verttis prsdicanti- bus, deiode rebus apparentibus credetur. Sed illa contemplatio summam quietem habet,qu9in «terno Dei regno tribuitur ; summa veroquiee iila, prffimium est jastorum iaboram, qui in Ecolesi» roinistratione peraguntur. Et ideo, quamvis in agro aret servus aut pascat, boc est, in vita seculari vel terreua verset negotia, vel stultis hominibas tanquam pecoribus ser- viat ; opus est ut post illos labores domum veniai, boc est, Ecdesis societur ; laboret etiam ibi mini- strans Domioo suo donec manducet et bibat(nam et esuriens ille qussivit poma in arbore [Mattk, xxi, 18, 19], et a Samaritana aquam sitiens postulavit [Joan. IV, 7]) : manducet ergo et bibat confessionem et fidem gentium, mini^lrantibus, hoc est, evangeli- lanlibas servis suis. Quo pertinet etiam illud i|uod de grano sinapis eis primo respondit, prius illos fidem habere debere prssenti vit« necessariam, quas roinima videtur quamdiu thesaurus est invasis ficti- libus, sed vi maxima effervet et germinat. Domious Doster Jesus Chrislus, qui vult pasci ministerio ser- vorum tuorum, hoc est, in suum corpus quasi ma- ctatos et manducatos transferre credentes, etiam hic pascit eos verbo fidei et sacramento passionis sus.
Patrol, XXXV.
Non enim venit ministrari, sed ministrare (MaUh, xz, 28). Dicant ergo illi servi per sinapis granum arbori huic moro, hoc est, ipsi Evangelio crucis dominics, per poma sanguinea, tanquam vulnera in ligno pen- dentia, viotum populis prebltura '; dicant ergo illi ut eradicetur de perfidia Judieorum, et in mare GeU' tium vransferalur atque plantetur : hac enim dome- siica servitute csurionti et sitienti Domino ministra- bunt. Tunc demum quaeranl escis incorruptibilibos in astcrnum diviDffi Sapientiffi perfrui, cum dixerint, Servi supervacui sumus, quod debuimus faeere, fed- mus: nihil nobis operis restat ; cursum consuromavi- mus, agoncm perfecimus, superest nobis corona ju- sliliffi (II Tim, iv, 7, 8). Omnia enim dici possunt de iila inefTabili perlruotione veritatis : et tanto magis omnia dici possunt, quantominus digne dici aliquid potest. Nam et lux est illuminatorum, el requies exercitatorum,etpatria redeuntium, et esoa indigen- tiuin, et corona vincentium : et qufficumqQe bona temporaliier iranseuntia per creaturas partes error appetit infidelium» veriora in eternum manentia in Greatore omnium simul inventura est pietas filio- rum.
XL. [Ib. XVII, 12-19.] In docem leprosis quos Do- minus ita mundavit, cum ait, Ite, ostendite vos sacer» dotibus, multa quffiri possunt qus merito quffirentes movent. Non solum de numero quid sibi velint quod decem sunt, el quod unus ex illis solus gratias agit ; beo enim libere quffiruntur, ut eliam non investigata» vel nihil vel non multum impediant intentionem le* gentis ; sed illa potius, cur eos ad sacerdotes miserit, ut cum irent mundarentur. NuUum enim eorumqui- bu8 haec corporalia beneficia prffistitit, invenitur mi* sisse ad sacerdotes, nisi leprosos. Nam et illum a le- pra mundaverat cui dixit : Vade, ostende te saeerdoU- buSt et ofjer pro te sacrificiu?» quod praecepit Moyses, in testimonium illis (Luc, v, 13, 14). Deinde qualis mundatio spiritualis possit intelligi eorum, quos in^ gralos exslitisse redarguit. Secundum corpus enim facile est videre posse hominem non babere lepram, ct tamen animi esse non boni: secundum significa- tionem autem bujus miraculi, conturbat considertn* tem, quomodo mundus dici possit ingratus.
Quffirendum igitur cst quid ipsa lepra significet. Non enim sanati,'sed mundati dicuntur qui ea cirue- runt : coloris quippe vitium est, non valetudinis aut integritatis scnsuum atque membrorum. Leprosiergo non absurde intelligi possunt, qui scientiam veras fi- dei non habentes, variasdoctrinasprofitenturerroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in iucem,et jactantia* ser- monis ostentant. NuIIa porro falsa doctrina est qu» non aiiqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inor- dinate permixta, in una disputalione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparen- tia, significant lopram, tanquam veris faisisiiue co-
i Rat. et Ms. Cisterciensii vinum popuiis prMbitura. 2 Mss. noBln omi)p.9y jnetantiam : et paulo infraproco- lorum fuciSy linbeDl, eolorum toois.
{Quarante^trois,)
1355
QUiESTIONUM EVANGBLIORUM, S. AUGUSTINI
1556
lorum faeis homana corpora variantem atque macu- tantem. Hi aulem tam vitandi sunt Ecolesi», ut si fieri potesiy longius remoti magno clamore GhriBtum interpelient : sicut isti decem sleterunt a longe^ et le- vaverunt voeem, dicentes : Jesu preeceptor, miserere nosiri. Nam et quod praeceplorem vocant, quo no* minenescioutrumquisquamDominuminterpellaverit pro medicina oorporali, satis puto sigoificare lepram falaam esse doctrinam, quam bonue praeceptor abs- tergit.
Sacerdotium vero Judsoram nemo fere fldelium dabitat iigaram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesiff, quo coneecrantur omnes pertinentes ad corpus Ghristi, summi et veri principis sacerdo- tam. Nam nunc et omncs unguntur, quod tunc regi- bas tantum et sacerdotibus fiebat : et quod ait Petrus ad christianum populum scribens, Regale sacerdo- tium (I Petr. ii, 9) ; utrumque nomen illi populo con- venire declaravit^ quo illa unctio pertinebat. Cetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animsatque sensuum, per seipsum interius in con- scientia et intellectu Dominus sanat et corrigit : do- ctrina vero vel imbuendi per Sacramcnta, vel catechi- landi per sermonem sonantem alque lectionem, ub color quidam intelligitur verus atquo sincerus, quia in promptu est et foris eminentissimus (non enim in occoltis cogitationibus, sed in manifestis opcrationi- bus hsso aguntar), Ecclesiae proprie contributa est. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me perse- querii? et, Ego sum Jesus, quem tu persequcris ; ad Ananiam tamen missus est, ut iilo sacerdotio quod in Ecolesiaconstitutum est, sacramentum doctrins fldei perciperet, et verus ejus approbaretur color (Act, ix, 4-19). Non quia non polest per seipsum Dominus omnia facere ; nam quis alius haec facit etiam in Ec- oIe8ia?sed at ipsa socictas congregatorum Gdelium, approbando tn invicem atque communicando verre fldei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vcl slgnantur sacramentis, tanquam unam speciem veri eoloris obdacat. Ad hoc etiam pertinel quod idem di- cit apostolus : c Deinde post annos quatuordecim as- cendi Jerosolymam cum Barnaba ,assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem ; et ezposui eis Evangelium quod pradico in gentibus, seorsum autem iis qui videbantor ^ : ne forte in vacuum curro, aot cucurri. » Et paulo post : « Gum coguoviasent, inquit, gratiam qu® dataest mihi Jacobus.Petrus et Joannes, qui videbantur columnaa essc, deiteras de- derunt mihi etDarnabaB societatis (Galat. ii, 1, 2, 9). Ipsa enim collatio unam doctrinaa speciem exclusa omni varietale monstrubat : quod saiubriter etiam Gorinthios monet, dicens, Obsecro autem vos^ fratres, per nomen Domini nostri Jesu Christi, ul id- ipsum dicatis omnes (Cor, i, 10). Gornelius etiam cum
^ Editi, videbantur esse aliguid. Mfs. quatnor, videntur. Qui codices, aliique e Mss. Donadduot, esse aliguid: auod etiam ab antiiiuU CorbeieDsibui versioDis VQlKalse Bibliii abept ; neqae in grsBco texlu Apoetoli esl uisi, tois dokoitsi, id e^tjuxta AuguBliDi exposilioDeni iu Epibtola ad Gala- ta», eis qui emioebaut iu Eccte^ia.
et elcemosynae ejus aeceptn, et preces ejus auditas ilii ab angeio nuntientur, propter doctrinaB tamen Sacramentorumquo unitatem ad Petrum jubetur mit tere, tanquam ilii et suis diccretur, Ite^ ostendite vos sacerdotibus. Nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, scd tamen ipsi nondum accepto Baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant ; et tamen infusione Spi- ritus sancti, ct admiratione linguarom eorum man- datio declarata est {Act, x, 44).
Qua) cum itase habeant, jam faciie estetiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesie societate doctrinam integram veramque asseqoator, et omnia secundum catbolicsB fldei reguiam edisserat ', distin- guat a Greatore creaturam^ eoque manifestetur va- rietate mcndaoiorum tanquam lepra caroiese : et ta- men ingratus sit Deo et Domino mondatori suo ; quia elatus superbia, gratiarum agendarom pia bamilitate non sternitur, similisqueefficiturillis deqoibus dicit Apostolus, Qui cum cognovissent Deum^ non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt (Rom. i, 21). Quod enim dicit eos Deum cognovisse, osteodit qui- dem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accu- sat ingratos. Ideoque lales in novenario numero tan- quam imperfecti remanebunt.Unumenimsi addatur ad novem, quedam effigies unitatis impletur : quo fit tanta completio, ot oltra non progrediator nome* rus, nisi rursus ad unum redeatur ; et baec per infi* nitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque in- digent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur et decem sint: unum autem noneis indigetutcustodiat unitatem. Quamobrem, ut illi novem qui gratias non egerunt, reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt ; ita onos ille qui gratias egit, unicaB EcclesiaB significatione approbatus atquelaodatus est. Et qoia iili erant Jodei, amisisse per superbiam dectarati suntregnum ccBlorum,ubimaxime unitas custoditur: itte vero qui erat Samaritanus, quod interpretatur Gustos, iili a quo accepit tribuens quod accepit, et quodammodo cantans illud de Psalmo, Fortitudinem meam ad te custodiam (Psal, lviu, 10) ; per gratiarum actionem regi subjectus, unitatem regni humili de- votione servavit.
XLI. [Ib. XVII, 31.] Quid est quod dioit Dominus, Qui fuerit in tecto^ et vasa ejus in domo, non descendat tollere illa? In tecto est, qui excedens carnalia, tan- quam in aura libera spiritoaliter vivit. Vasa ejus in domo, sunt sensus carnales, quibas ad investigandam veritatem, quao intellecta capitur, molli otentes peni- tos erraverunt. Hujus ergo spiritualis viri jam vasa ista Tacant in domo ; quia mente corpori superemi- nens per aciem intelligentia tanquamin tecto posituo, perspicuitate sapientis veioti coelo apertissimo fruit tur. Gaveat ergo iste, ne in die tribulatiouis rursus vita camali, que per sensus corporis pascitur, de- lectatoB, ad vasa hujosmodi tollenda descendat.
f Tres probaB notae Mss., secundum Catholiom regulam edisseral; omissso, firiri Aliup, secundum catholicam re- gulam edisserat.
1357
LIBER SECUNDUS.
1358
XLll. [Ib. zYii. 31. J QQid esl quod dioturn est, El f IM I» agro fueritj iimiliter non redeai relro ? Qni opo- imlur in Ecoleait, sicut Paulua et ApoUo planiat et rigat (I Cor, iv, 6), non respioiat apem sfficularena, eai renuQliavit.
XLIII. |Ib. zvii, 32.] Quid Bigoifloavil uzor Loth? Eo8 qui in iribulatione retro respiciunt, et se ab spe divioc promissionie avertunt. Et ideo slatoa salis facia eat, ot admonendo hominee ne hoc faciant, tan- quam condiaicor eorum ne eint fatui.
XLiV. [Ib. zvii, 34, 35.] Qui sunt in illa nocU liuo in leclo^ el dmm molentei in liJittm, et duo in agrOy de qoibus omnibus binis singuli aesumontur, etsinguli relinquentur ? Tria genera hominum hic videntur, si- gnificari : unum eoram qui otium et quietem eligunt, oeque negoiiie eaBCularibue ncque negotiis ecclesia- eticie occapaii ; quc illorom quies lecti nomine signi- ficata esi : alterum eorum qui in plebibusconstituli regaotur a doctioribue S agentee ea qos sunt hujus csculi ; quos et feminarum nomine sigQilicavit, quia eonsiliie, ut dizi, peritorum, regi eii ezpcdii ; et mo- ientes dizit, propler temporaliom negoliorumorbem atque circoitam ; quas tamen in onum molentes dizit, in quantom de ipsiB rebos et negotiis suis prffibent osibas Eccleeic : teriiom eorum qui operantur in Ecclesis miniBterio lanquam in agro Dei, de qua agri- coltura Aposlolue loquitur (1 Cor, iii, 9, 9). In bie ergo tribue generibuBbinasuntrursusgenora hoini- nnm in singoliB, ei pro robore soarum virium diB- cernontor. Cum enim omnes ad EcdesiiB membra pertinere videantur, adveuiente tamen tentatione tri- bulatioois, eteziliiBquisunt inotio, et ez illis qui eont in negotiis 8«culi, etez illis qoi Deo ministrant in EocIeBia, aliqoi permanent, aliqui cadunt : qoi permanent aBsumontor, qoi cadunt relinquuntur. Er- go unus astumelurf ei unut relinquetur^ non quasi de duoboB hominiboB dictum eet, sed de duobua generibns afTectionom, in singulis generibos trium profetsionum. Initta ergo nocte dizit, io illa tribula-
iione.
Ad ipsatriageoeraqoaB aBsomootur, pertinere ar« bitror etiam tria ilia nomina virorom sanctorum, qooe BoloB liberandos Ezeohiel propheta proountiat, ICoe, Daoiel et Job (E%ech. ziv, 14). Videtur enim Noe pertinere ad eoe per quoe Eociesia regitur ; Bicut per itlum in aquis arca gubernata est {Gen, vii, 7), qo« figuram gestabat Bcclesi». Daniel autem, qui elegil cmlibcm vttam, id esl noptias terreoas contem- pBit, ai,8icutdicit ApoBlolus, sioe Bollicitudine vivo- ret, cogitans qu« sunt Dei (1 (Jor. vii, 32, 34), genus eorum signiGcai qui 8antinotio,sedtamenrortiB8imi in lentationiboB, ot possiniasBumi. Job autem quia ozoremet Blioa habuit, et amplas terrcnarum rerum copiae {Job i, 1-3), ad iliud genue pertinet, cui ino- lendioum depotatom esi, Bcd tamen ot Bint fortissimi io teotationtbos^ sicot ille foit ; non enim aliter assu- mi poterunt. Nee poto OBBe alia genera Lominum qoibOBConstat Ecclesia, quam ista tria, habentia bi-
i Rat. et qolnqae Maa., deetoribut.
nasdifferentias,prop(eras8umptionemetreIiciionem; quamvis in singulis multae sludiorom voluniatomque diversitatea, ad concordiam tamen onitaiemquecon- currentes, possint inveniri.
XLV. [ib. zviii, 1-K.] Quid est quod ad seroper orandum et non deflciendum, de jodice iniqoo voluit parabolam ponere, qui cum Deum non timeret, et hominem non revereretur, vidue tamen assiduis in» terpellaiionihuB cessit, ut eam vindicaret, ne eibi ab iila taediom lieret ? Nam hoo est qood ait, Ne oeniens suggillel me, Quooiam parabolas Dominos aot Becoo- (ium simililudinem aliquam ponit ; sicut de eervo illo, cui dominus dimieit quod ratione reddila debere in- ventuB e8l,et ipse conservo suo dilationem ealtem dare noluit {Matlh. zviii, 23-35) ; et de feneraiore» qui cum duobus debitoribus donasset qood debebant, abeoplusdilectusest cui plus donavit (Lu^. vii, 41« 43); elde homine qui habebat duos filioB, roajorem inagro sibi propinquantem, minorem aulem in lon- ginquo luxuriantem (M. xv, 11-32) ; et innomerabilia hujusmodi : de hJB enim, in quantum similia sunt, ducitur intellectuB ejus rei, cui adhibentur, inBinoan- d(B aut requirende *. Auiex ipsa disBimilitudine ali- quid probat, veluii est illud, Quod sifenum agri^ quod hodie e$l et crat in clibanum mUtiiur^ Deus sie vestU^ quanto magis vos^ modicx fidei (Matth. vi, 30) ? Ad hoo genus pertinct etiam illud quod de servo ait, cai do- minusdenuntiaverat ut a villicalu removeretur : frau- dem quippeille fecit dominosuo, ut falsatiB chirogra- phis, debitoribus eJuB, qusntum commodum visum est, relazarct. Neque nllo modo nos DominoAot aibi fraudem faciumus hortatur : sed si qui fraodando 8il)i providitin posterum, Jaudatum eum dicit a domino ; quanto majore alacritate sibi providere debent in sternam vitam, quibus ut justeoperenturjubeturde mammona iniquitatis (Luc, xvi, 1)? quod boo loco ezpositum esl (Supra, qwest, 34). Ad hoc geoos per- tinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut tedio careret, jani dormiens ezcilatur, ut tres panes com- modei amico suo. 8i enim ille moleetia compulsus dedit, quanto magis Dcus, qui servos suob diligens, otpetamuB hortatur, dabit bona petcntibuB se (Matth, VII, 7-11)? Itaqueiliud superiuBgenusbiBverbis ad- jungi polesi^ Sicut illud, ita et illud : hoo autem po- sterius hie verbis, Si illud, quanto magis iliud ? aut, Si non illud, quanlo minus illud ? sed alicubi obsoure, alicubi aperte ista ponuntur. Ilic ergo iniquus judez non ez siroilitudinc, sed exdissimilitudineadhibitus est, ut oBtenderet DominusquantocertioreB esse de- beant qui Deum perseveranter rogant, fontemjustiti» atque misericordiflB, vel si quid ezcelleniius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum judicem usquo ad efFectum implendi desiderii valuerit perseverantia deprecantis.
Ipsa vero vidua potest habere siroiliiudinem Eccle* siae, quod desolata videtur donec veniat DominUB, qui tamen insecreto otiam nunccuram ejus gerit. Si au-
i Sic Mfs. At editi, cui adhibentur ad myiterium inti- nuandg aut requirends veritatit.
1359
QUiESTlONUM EVANGEUORUM, S. AUGUSTINI
1360
lem movet cur elccti Dei se Tindicarl dopreceatur, qaod etiam io Apocalypei Joannis de martyribus di- citur (Apoc. Ti, 10), cum apertissime moneamur ut pro nostris inimicieetperseculoribusoremud (^a/M. â–¼, 44); intelligendum est eam vindiolam esse justo- rum, ot omnes mali pereanl : percuntautem duobus modis ;aut conversione ad jusliliam, aut amissa per eupplicium polestate, qua nuno adversus bonos, quamdio hoc ipsum bonis expedily vel temporaiiter aliqoid valent. Itaque etiamsi omnes homines oon- verterentur ad Leum, inter qaos sunt etiam inimici, proquibosjabemurorare; diaboius tamen, qui ope- ralur io filiis dirfidenliae (Ephes, ii, 2), remanerel in ssculi fine damnandus : quem finem justi cum venire desiderant, quamTis pro inimicis suis orent, tamen Don absurde vindictam desiderare dicuntur.
XLVI. [Ib. XIX, 12-27.J Uomo quitiam nobilisabiit in regionem longinquam accipere sibi regnum, et reverti : ipse Dominus noster Jesus Ghristus iotelligitur. Regio longinqoa, Bcclesia Gentium usque ad fines terrae. Re- verti tamen se dicit : abiit enim, ut plonitudo Gentium intraret; revertelur, ut omnis Israel salvus fiat(Hf7m. XI, 25). Per deoem mnas, Legem significat propter Deoalogom. Decem autem servoa, quibus sub illa po- sitia gralia prssdicata est. Sio enim inteiligendum est eis datas muasad usum, cum intellexerunteam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Givea ejas qui post eom miserunl legationem,dicentes 80 nolleot regnet sibi, Judsi sunl, qui etiam post re* aorreotionem ejus miseront persecutores Apostoiis \ et pradicationem Evangelii respoerunt. Rediitautem tccepto regno, quia in manifeslissima et eminentissi- mtclaritate ventorus est, qui eis humiiis apparuit, 00 m diceret, Regnum meum non est de hoc mundo (Joan. xvui, 36). Quod autem servi reddenlea ratio- nem ex eo quod acceperant, laodantur qui iuorali Bont, eignificat oos bonam reddere ralionem,qui bene osi aunt eo quod aoceperuot, ad augendas divitias Do- mini per eos qui credontin eum. Qood qui facero no- luntyin illo significati sunt qui mnam soam in sodario aervavit. Sunt enim homines hac sibil porversitale blandientes ut dicant : Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat ; quid opos est aliis prsdicare aut ministraro, ut etiam deipsisreddere rationsm quis- qoe cogator, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, qoia per creaturam poterant oognoscore Creatorem« ct^us invisibilia, a constitu- tione mondi, per ea qose facta sont, intellectaconspi- oiontor {Rom. i, 20)? Hocest enim quasi metere ubi non seminavit ; id est, etiam eos impietatis reos to- nere, qoibos verbom Lej;is aut Evangelii non mini- atratom esL Hoc autem veluti periculum judicii devi- lantes, pigro languore a verbi ministraliooe con- quioicunt; et hocest quasi in sudario ligare quod aoceperunt. Mensam quo daoda erat pecunia, profes- sionem ipsam religionis accipimus, quee tanquam pu-
1 Rat. cl duo Mss., immiserunt ptrsecutiones Aposloiis : moique alii tres e M&i., et prjedicatores Evanffeiii, etc.
blice proponitur ad usum necessariom saloti. Qood aolem unus eorom qoi bene osi sunt, decem acqoisi- vit, et alter qoinque, significateos esso acquisitosia gregem Dei, a quibus ipsa Lexper gratiam intellecta est; sivequiaDecalogo contineiur, sive quia ille per quem lata est, librosquinqueconscripsit : ad hoc per- tinenl et decem et quinque civitates, quibus eos pre- ponit. Multiplicatio enim intelligentie in ipsa varie- tate, qu8B de unoquoque praecepto vel de unoquoqoe libro pollulat, ad onum redacta, quasi oivitatem facit viventium rationumasternarum. Eslenim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationaiium multitodo, legia unios societate devincta. Qood aotem ab illo qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei dator qoi decem habebat, significatur et ilium posse amittere munus Dei, qui habens non habeiy id est non otitor ; et in eo augeri qui habens babet, hooest beno utitor. Inimicos ergo soos quos jubet coram se interfici, sigoificat impietatem Judaeorum qui ad eom converti noluerunt.
XLVil. [Ib. xviii, 25-27.] Quid est qood ait, Fdci- lius est camelum per foramen acus lransire,quam divi' tem intrare in regnum Dei ? Divitem hic appelat copi- dum rerom temporalium et de lalibos superbitntem. Hisdiviiibos contrarii sunl pauperea spiritu, quorom ost regoum cmlorum {Matth. v, 3). Nam eo manifesta- tor omnes oupidos, otiamsi faouitatibus hujos muodi oareant, ad bocgenosdivitum quod est roprehensum portinere; quia postea dixerunt qui audiebant, El quis polerit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit paoperom : videlicetinielligentesin oo no- mero deputari etiam illos qui qoanqoam talianon ha- boant, tamen babendi copiditate rapiontor. Seneoa est aolem, facilios Ghristom pati pro diloctoribos s«- coli, qoam diloctorea ssooii ad Gbristom poaso con- verti. Gameli aotom nomino se inteiligi voluit, qoia homiiiatos onera sostulit. In quo enim manifostiua inteiligitur, quam in ipso, quod scriptom est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus {Eccii, iii, 20)? Peraoomaotem,ponctionessigoificat; perpon* ctionos, dolores in passione susoeptoa : foramen ergo aooB dicit angostias passionis. Qood autem ait, Qux impossibilia sunt apud homines^ possibilia sunt apud Deumf non ita accipiendum est, quod cupidi et so- perbi, qui nomine iilius divitis significati sunt, in regnum codlorum sint intraturicumsuis cupiditatibus etsuperbia : aod possibile est Deo, ut per verbum ejus, siout el jam factum osse, etetiam quotidie fleri videmuB, a copiditate temporaliom ad charitaiem aetornorom, ot a pernioioaa superbia ad humilitatom saloberrimam convertantur.
XLVIII. [Ib. XVIII, 35-43.] Possemus de propin- quantibus ad Jerioho sio intelligere, ul jam indc egressi, propetamen>dhuce8sentadeam civitatem : quod quidem minus ositate dicitor, sed tamen videri po8eithocdictom,qooniam Matthasos egredientibus eisab Joriohodicit illuminatosdoos oascos qoi joxta viam sedobant (lfa<(A. XX, 29-34). De numero qoippe nulla est qucstio, si alter Evangelistarum de ono ta-
L-
1361
LIBER SECONDUS.
1363
coit, unios ramiuisceQS. Nam etiam Marcus unum commemorat, com et ipse egredienlibus cis ab Jeri- cho dicat illominatum, cojus et nomcn dixit et pa- trem {Mare, x, 46-52): ut intelligamus eum fuisse notissimom, alterum ignotum, ut merito iile notus etiam solus decentereommemoraretur. Sed quoniam qum coosequontur in Evangelio eecundum Lucam, apertissime ostondunt illud quod ipse narrat adhuo venientibus eis Jericbo faclum esse; nihilaliud restal inielligere, niai bie eese faclum hoc miraculumi se- mel in uno c«co, dum adbuc venirei in illam civita- tam, et iterom in duobus cum inde egrederelur : ut iliud oaum Lucas, iliudalterumMatlbeusenarraret; oeqoe boc aine aliquo sacramenlo. Si enim Jericho Lonami et ob hoc mortaiilatem interprclamur, morli propioquans Dominue, Judeia aolis lumen Evangelii josaerat pradicari, quossignincavit ille unus cscue quem Lacas commemoral : a morteautem resurgens atqoo disoedens, et Judnis et Gentibus, quos duos po- poloe sigoifioare videntur duo oaci commemorati a MalthKo.
[Ib. zix, 45, 46.] (a) Templom in Evangelio ipsum homioem intelliges, vel etiam adjuncto corpore cjue, qood eat Eoclesia. Seoundum autem iliud quod est ca- put Ecclesin, dictum est, Solvite templum hoc^ ei in iriduo suscitabo illud, Secundum id vero quod etiam mdjoncta Ecclesia intelligitur templum, videtur di- xiose, Auferte ista kinc : seriptum est, Domus mea do* mu$ oratumit voeabitur ; vos autem fecistis eam domum negotiatumis^ vel speluneam laironum {Joan. ii, 19, 16). Signiflcavit enim futuroa in Ecdesia, qui sua ne* gotim potioe agerent, Tel receptaculum ibi haberent ad occoltanda scelera soa, qnam utcbaritatem Ghri- sti sequerentor, et pecoatorum confessione acoepta venim oorrigerentur.
XUX. [Ib. XX, 36.] Ad id qood dixit, Non enim ulira ineipiunt mori; quia connubia propter fllios, fl- lii propter tucoeseionem, euceeBio propter mortem : mbi ergo mors non eat, neque connubia. Sicut enim nonc eermo noster decedenUbos et succedentibus syi- imbis peragitor atque perflcitur: ita et ipsi bominea qoorom eermo est, decedendo ac succedendo per- agantatqueperflciuntordinemhujusseculii quitem- pormliom rerum pulohritudine contexitor. In illa au- tem vita quooiam Verbum Dei quo fruemur, nulla deceseione et socceasione syllabarum completur, sed omnia qua habet eemper manendo simul habet; ita |Murticipc8 ejus, quibus ipsum eolum erit vita, ne- qne morlcndo sibi decedent, neque nascendo suc- cedent.
L. [Ib. XXII, kOet 41.] Quod dixitDominus disoipu- lie, Orate ne intretis intentationem : etipseaoulsus est ab eis quantum jactus est lapidis : tanquam hoc eoe mdmonoerit, ot in eum dirigerent lapidem, id est,
(a) Haoe in tempium annotalioaem AugustiDoi in prse- fixo hoic operi QuflBttioDam eleDcho non receooet. Apud Lov.ineipit tie, « Templom io ETaDgelio ipsum Deum ho- aunem factam intelligefl : » at alii codicea nec « Deum » addoot, nee « factom. »
oaqae ad eom perducerent inientionem Legis, qa» scripta erat in lapide(£xod. xxxi, 18, et xxxiv, 4, 28). Usquead illum enim potest pervenire ille lapis: quoniam flnis Legis est Ghristue, ad justitiam oroni credenti [Rom. x, 4).
L1. [Ib. XXIV, 28.] Quod scriptum est de Domino, Finxitse longius ire^ non ad mendacium pertinet. Non enim omne quod fingimus mcndacium est: sed quando id iiogimus quod nibil signiflcat, tuncest mendaoium, Gum autem Gctio nostra refertur ad aliquam signifl- calionem, non esi mendacium, sed aliquaflgura ve- ritalis. Alioquin omnia quae a sapienlibas et sanctis virie, vel etiam ab ipso Domino flgurate dicia sunt, mendacia deputabuntur, quia secundum usitatum in- tellectum non subsislit vcritas talibus dictis. Non enim homo qui habuil duos fllios, quorum junior, ac- cepta parte patrimonii sui, profectusestin regionem longinquam, el cstera qus in illa narratione con- texuntur iLuc. xv, 11 32), ita dicuntur tanquam vero fuerit quisquam homu qui hoc in flliis suis duobus aut passus sit,aut fecerit. Ficta sunt ergo ista ad rem qoam- dam signiflcandam, tam Iongelatequemajorem,et lam incomparabiliter difTerentem, ut per illum flctumhomi- nem Deus verus intelligAtur. Sicut autem dicta^itaetiam factaflnguntur sine mendacioadaliquamrem aignifl- candam : unde est etiam illudejusdem Domini, quod in flci arbore quaesivit fructum eo tempore quo illa poma nondum essent {Marc. xi, 13). Non enim du- bium est illam inquisitionem non fuiase veram : qui- vis enim hominum soiret, si non divinitate, vel tem- pore, poma illam arborem non habere. Fictio igitar quae ad aliquam veritatem refertnr, flgura eat : qua non refertur, mendacium est. Quid ergo signiflcat quod se ire iongius Domidus fluxit, cum comitaretar discipulis, exponens eis sanotas Scripturas, utrum ipse esset ignorantibus? quid, putamus, nisi quia bo- spitalitalisofflcio ac suam cognitioQem pervenireposae homines inlimavit ? ut cum longius ipse ab hominiboa abscesserit super omnes ccbIob, tamen ita cum eia sit qui h89c exhibent servis ejus, ut cum dicere coBpe- rint, Domine^ quando te vidimus hospitem^ et aiduxi» musf tanquam eum scilicet qui longe abscesserat : respondeatille, Cum uniexminimis meis fecisiis, mihi fecistis {Matlh. xxv, 38, 40). Tenet ergo Ghristum ne longius ab illo eat, quisquis catechizatus verbo, in omnibus bonis ei qui se catechizat oommunicat; sicut ApoBtolus dicit, Communicet qui catechiTMtur verbo *, ei qui secatechizat^ in omnibus bonis {Galat, vi, 6) : et alio loco cum dixisset, Secesiitalibus sanctorum com- municantes ; statim subjecit, HospitaliltUem sectantes (/tom.xn, 13). Et isti eDim catechizati erant verbo, cum eis exponerct Scripturas, ct quia hospitalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione Scriptu- rarum non co^noverant, in panis fractione cogno- Bcunt. Non enim auditores legis justi sunl apud Deum, sed factores legis justiflcabuntar {!d, ii, 13).
1 SicEr. Lugd. Veo. Lov., et iu aliis locii ipae Augus- tiDUB. In B., verbum, M.
1363 ADMONITIO IN LIBRDM SEPTEMDECIM OU^TIONOM SUPER MATTHiEDM 1364
[Ib. xxiii, M.] (a) Quod DomiDum in passione xxvii, 28), Bigoifioati sant hi baereticiy qui cum exuernntveste propria, et induerunt fucala {Haiih. aiunt non verum corpus babuisse, sed flctnm.
(a) IftbflBcaDDotatiiiQcuIaneqnecomputatur in EleDcho reperitur. Abosl ab editis Am. ptEr. Al apud Rat. Decnon superins proposito, neque hic omoiboa io Mes. ; sed in in Ms. Sorbonico pertioet ad subsp.qaeateiu librnm Qus8- plurimis tameo atque etiam iu Corbeicosi aatiquiegimo tionum in Maltbseum.
ADMONITIO
IN LlB:iDM SEPTEMDECIM QU.ESTIONDM SUPRR MATTH^DM.
Ut hic exhibeatnr interAugustinigermana opera, nec tamen ipsius, uti solet, Augustini nomine praenoletur istealiusQueslionumin Mattheumliber, nontemerentnequcfrustra. Nempestilumin primis etresoongruere Augustinocensent post Erasmum LovaaiensesTbeologi. Deinde fragmenta ejusdem libri qusdam cum nomine Auguetini profert Rabanus Maurus in iib. 4 Gommenlarii super Mattbasi Evangelium, quem ipse circiter 840 Chriati annum,collccti8hincinde veterumexpositionibus, ooncinnabat. Denique inlodiculooperum Augustini Possidiano, qui per Joannem Uiiromerium ez Viilariensi codice vulgatue est, recensentur pag. 5 Quaestiones Evangeliorum lib. 2; mozque, Annotationes aiiquot in Matthseum lib. 1.
Attamen, quod merilo moveal, bujuslertiilihri nihilmeminilAugustinusin Eetractationibus, cumque libros Quffistionum in Evangeliaduos tantummodo recognoscat, jn eos redactas dicit, quas tum super Matthaeom tum super Lucam quostiones dictaverat : et monct postmodum, quae de supra diclis Evaogelistis loca exposita foerint, prologumsuom adjunctisatque annumeratis eisdem qufistionibusindicaro. Habes retractationem t. i» col*634, etquastionumomnium Elenchum sub Prologoperno8restitutum8upra,hocco tomo,pag. 132i.Sicvero etiam in libriQusstionumoctoginta Irium recognitione, omnesetBingulasezordinequffistlones, ne unaquidem omissa, recensere ipsum non piguit. Qua profecto diligentia cavebat S. Dootor ne ejus nominc qusstionee aliasquaslibet reciperemus;neve librarii, quod in eoscriptigenereliberiuscommittebant, Bpuriasappendices operibus ipsius assuerent.
Neqne vero existimare licet lertium huno llbrum Eetractationibus posterius editam, ob idque in iis non recensitum fuissc. Quippe zizaniorom parabola hic exponitur longe secus quam soleret ab Augustioo, ez tempore prssertim Garthagineneis Collationi«, in qua Donatista, Catholicis reolamanlibus, id vehemenier affirmabant, quod in bujus libriquaestione il,n.l,dicitur,agrum ipsum,nonEccle8iam,8ed mundum Domino interpretanle intelligeodumesse, ut videre est in Actis GoUationis, part. 3, capp.258, 205 et sequentibus. Qua de re Augustinus in lib.70, cui tiiulus, Post collationem ad Donatistas, cap. 8 : Diu contenderunt, inquit, dieenies zixania^ qum cum Iriiico limul crescere mque ad messem permissa sunt, nan in Ecclesia, sedin mundo esse, eontra intellectum murlyrisCypriani quidixit, Elsi videniwr in Ecclesiaesse %izanidf non tamenimpediri debet aui fides autcharifas nostra. Quid quod isto auctorinquaestione 12. n. ^^responsum illud patrisfamilias zizaniaanto messem evelli prohibcntis, non modo non torquet in Donatistas more Augustini, sed intcrpretatur eo pacto ntin illoB torqueri non valeat ? quandoqiiidem de non auferendiB ezhac vita bominibuslsermooem baberi putat.
Accedit Bilentium Eugypii abbatis, qui olim, id est ineunte sexto sficulo, cum ex Auguslini operibus amplissima collectan eorumvolumina compararet, descripsitexduobusprscedentibuslibriBquaeBliones plnres, Bcilicet ex primo saltem quatuor, ez secondo octodccim : nec tamen quidquam ex hoctertio libro decerpisse a nobis deprehenditur.
Quod veteroBCodices Bpeclat, quidamduospriurcslibroscontinentsine tertio;nonnuIIitertiumhunc duobus illis proxime subjectum exhibent oum hocco titulo, Incipiunt quxstiones Evangeliorum^ non addito nomine Augostini* Istiussecundi generi8ex9tatexempInrunumGorbeienscanteannos,utvidetur,nongentos8criptum : prster Gisterciensem codtcem multo recentiorem, qui licet non eumdem titulum praeferat, hoc tamen cum Gorbcitinsi coovonit, quod prsdictum librum nonattribuit Augustino.
Ad extremum Indiculo Possidii in optimffinotie Mss. diligenterexplorato, id quod sola Ulimmeriana editio habet de sobsequenti opere, nuequam reperimus.
s
QU^STIONUM
SEPTEMDECIM
IN EVANGELIUM SECUNOUM MATTB
Ctbrr mm.
QvMST» I. [Matth. eap. ii, f 16.] Quod dictam est, oocisos iDfBQtes abimata et infra, Bigaificatam est hu- miles habentes 'geminam cbaritatem, tanquam par- Tulos bimos posse mori pro Cbristo.
II. [Ib. X, 27.] Quod dico vobis in tenebris, id est, com adbue in timore carnali estis, quia in tenebrisest timor ; dicile in lumine, boo est, in fiducia verilatis, acceplo Spiritu sancto : Et quod in aure auditis, pras* dieaie super tecia, idest, quod in seoreto audiiiH, cal- ealo carois domicilio prsedicate.
III. [Ib. X, 34-36.] Nolite arbitrari quia venerim pacem mitlere in terram ; non veni pacem miltere, sed gladium: venienim separare hominem adversus palrem suwn. Quia renuntiat quis diabolo, qui fuit fllios ejus, Ei /iliam adversus matrem suam : plebem Dei adver- 808 mandanam civitalem, hoc est perniciosam generis hamaol sooietatem, qaam nunc Babylonia, nunc iEgypto, nonc Sodoma, naoc aliis atque aliis nomini- bos Scriptura signiflcat. Nurum adversus soerum: Ecclesiam adversus Synagogam, qu« socandum car- nem Gbristam peperit sponsum Ecclesi». Dividuntur antem gladiu spiritas, quod est verbam Dei [Ephe:, ▼I, 17). El inimici hominis domedici ejus : cum quibus, nnteaconsuetudine implicalas erat.
IV. [Ib. VIII, 1-3.] Quod autem descendens demontCi poateaqaampraeoepta illic discipulis et mallitudini de- dit> leprosum statim^ exlendens manum suam; curat ; significat eos qai de illis implendis dubilabant, sao aozilio ab hc^asmodi varietate mundari.
V. [Ib. viu, 20.] Quod Dominas dixit scribaB qui eam sequi voluit, Vulpes fooeas habent, et volucres ceeii iabernacula ; Filius autem hominis non habet ubi eaput iuum reclinei^ intelligitur miracalisDomini com- motos propter inanem jactanliam eom sequi voluisse, qoam significant aves : finzisse autem discipuli ob- seqoiam, qoa fictio vulpium nomine significata est. Reetinatione vero capitis humilitatem suam signifi- cavit» qoa in illo simulatore ac superbo non babebat locam.
VI. [Ib. vui, 22.] Uimiiie mortuos sepelire moriuos iuas. Mortuos bic non credentes dixit : mortuos autcm tuos^ qui nihilominus sine fide de corpore exirent.
VI !• [Ib. X, 14.] Excutiie pulverem depedibus vestris : ot ad contestationem laboris terreni, quem pro illis
inaniter suscepiesent ; aut ul ostenderent uflqoe adeo se ab ipsis nihil terrenum qosrere, ot etiam pulverem de terra eorum sibi non paterentar adheo-* rere.
VIII. [Ib. X, 16]. Estote ergo prudentes ^icut serpen^ tes: ad cavendum malum, in capite custodiendo, quod est Christus. Nam serpens totum corpos pro capite objicit persequenti : vel quod per angustias se coarctans veteri tunica exulus innovatur. Qood imi- tantur qoibus dictum est, Intrate per angustam por» tam {Matth, xu, 13) ; cum vetere homine exuuntor» Nam si cavendum malum ita moneret, ot violenter re- sistendum esset malis, non sopra dixisset, Mitio vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut co- lumbas esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoo ge« nus avis nullum omnino animalium necat ; noa solum grandium, contra qu» vires non babet, sed etiam minutiss>imorum, quibus etiam perparvi pasierea aluntur. Est autem omnibus irrationalibos animaoti* bus ana qusdam inter se societas» sicot etiam ratio- nalibus sua, id est bominibus, noo solora seoom, aed etiam cum Angelis. Discuntergo ex similitodine co^ lombarum nulli prorsus nocere ad societatem soam pertinenti participatione rationis.
IX. [Ib. XI, 25.] Confiteor tibi, Pater, Domine cmli et terras. Notandum oonfessionem poni in laode Dei. Non enim peccata Dominus confitebator, qua nolia habebat, presertim quia eum exsultatem hoc dizisse alius evangelista commemorat (Luc. x, 21) : qoan- quam et verba ipsa quae dicit non habeant dobi« tationem, quod in laude Dei dioantur. Ergo confes- sionem vocat Scriplura generaliter quidquid mani-» feste, sicut cernitur, enuntiatur. Nam et illod quod ait, Si quis me confessus fuerit coram hominibus, con-* fitebor el ego eum coram Patre meo (Matth, x, 32) ; vel sicut alibi est, coram Angelis Dei {Luc. xii, 8) : non otiqoe peccata confitetur qui Ghristom conflte- tur. Qnod si propterea putant aliqui confessionem vocari, qui pro crimino objiciatur Christi nomen tempore persecutionis ; numquid ita etiam Ghri* stus coram Patre vel coram Angelis hominem qui se confessusfuerit confiletur? Esl eliam in Ecclesiastico ita positum, Et hec diceiis in confessione^ Opera Do^ mini universa^ quoniam bona valde {Eccli. zxxii, 20^
ADHONITIO PP. BBNIDICTINORUM.
Qaasiionam teptemdecim in Matth. liber ad eoBdem oodices coHatus est ac priBcedeas opus Qusst. Evang., exceptis
MiehaeUQO et Arnulfemi, io quibus hic iiber dod reperitur.
Comparavtmus prseterea eas omnes editiones inilio Retractationum^ /. 1, memoraias. M.
1367
QDiESTlONUM SEPTEMDECIM IN MATTHiEUM, S. ADGUSTINI
1368
21). Qao in loco indabitanter Dei laudes exaggeran- tur. Haec dicta sunt propter imperitiam fratrum, qui cam legente lectore audiunt hoc verbum, pectorasta- tim tandunt, non altendentes quo loco dicatar, quasi non possit nisi peccatorum esse confessio.
X. [Ib. zii, 1, l-8.]Nolandumde eoquod illicitcfa- ctum videretur Judffiis, quod discipuli sabbato spicas evulsisaent, unum exemplum datum regias potestalis de David, alterum sacerdolalis de iis qui per mini- aterium templi sabbatum violant: utmullo minusad ipsamevulsarum sabbalo spicarum crimen pcrlineat, qui veros rex et verus saccrJos est, et ideo Dominos sabbati.
XI. [Ib. XIII, 25-30, 36-43.] 1. Cum auUm ilormxrent fiomines, venil inimieus ejus et superseminavit ziMnia in medio tritici, et abiit, Gum negligentius agorQnt prepoaili Ecclesie, aut cumdormitionem mortisac- eiperent Apoatoli» venit diabolus et superseminavit eosqaoamalos lilios Domious interpretatar. Sed recte qanrilar atrum hsretici sint, an male viventes ca- tbolioi. Possunl enim dici filii maii etiam baeretici, quia ex eodera Evangelii semine el Christi nomine procreati, pravis opinionibus ad falsa dogmata con- vertuntur. Sed quod dicit eos io medio triiici semina- t08,qaasividenturiIIi8ignifIoari quiuniuscommunio- nit Bunt : verumtanem quoniam Dominus agrom ipsnm, non Ecclesiam, sed hunc mundom interpreta- tat estt bene intelligantur hsretici, quia non socie- tate uniut EQclesi» vel uniua ndei, scd societato so- lius nominia christiani in hoc mundo permiscentur bonie : ot illi qui in eadom fide mali sunt, palea po- tios quamzisaniadeputeotur;qaia paleaetiamfunda- mentom ipsum habet cum frumento, radicemque communem. In illa plane sagena, qua concluduntur et icali et boni pisces (Matth. xiii, 47-50), non ab- surde mali oatholici inteiliguntur. Aliud est enim mare, qaod magis mundam iatum signiGcat ; aliud sagena, qu« unias fldei vel unius Ecclesi» commu- nionem videtur ostondere. Inter hsBreticos et malos catholicos hoc interest, quod hsrelici falsa cre- dunt, illi aotem vera credentcs non vivunt ila ut oredunt.
2.8olel aulem oliam qusri, schismalici quid ab bs- reticis distent ; ct hocinveniri quod schismaticos non Hdes diversa faciat, sed communionis disrupta so- cictas. Sed utrum inter sizania numerandi sinl, du- bitari polesl. Magia autem videntur apicis corruptia esae similiores, sicut scriptum est, Vento autem cor- rnmpetur filius iniquus (Sap. iv, 4) : vel paleis arista- rum fraotis, vel scissis et de segete abruptis. Quo enim alliores, id est, superbiores, co fragiliores le- vioresquc sunt. Nec tamen consequens est ut oninis hoireticua vel schismaticus corporaliter ab Ecclesia aeparelur. Si enim faUa de Deo credit, vel de aiiqua parte doctrin» f|u» ad (Idei pertinct 8Bdinc<ttionem, ita ut non qusrontis cunctaiione temperatus sit, sod inconcusse crcdpntis, nec omnino scieniis opinione atque errore discorJans, lixrcticus csl, et foris est animo, qaarovis corporaliler intus vidoatur. Multos
enim tales portat Ecclesia, quia non ita defendunt fal- sitatem seiitenii» aus, ut intentam maltitudinem fa- ciant : quod si feccrint, tunc pelluntur. Item. qui- cumque invident bonis, ita ut quoerant occasiones cxcludendi eos, aut degradandi ; vel crimina sua sic defendere parati sunt, si objecta vel prodita fuerint, ul etiam conventiculorum segregationes vel Ecclesias perturbationcs cogitent excilaro ; jam schismatici sunt, ct ab unilato cordediscissi, etiamsi non inven- tis occasionibusaul occuitatis factis suis Sacramento Ecclesia; corporali convcrsatione socicntur.
3. Quaproptcriilisolicatholici malirectedcputantur, qui quamvis vera credantqusad Gdei doctrinam por- tinent, et si qoid forte nesciunt qusrendum existi- ment, et sal?a pietate discutianl sine aliquo prsjudi- cio ipsius vcritatis, et bonos vel quos bonos putant amcnl atque honorent quantum possnnt ; tamen fla- gitiosc atque facinorose vivunt, contra quam viven- dum esse credont. Talesenim etiamsi prodantur aul accusentur, pro disciplina Ecclesiss salutisquc suffi causa correpti, vel a communione suapenai, nullo modo sibi recedendum esse a communione catholica existimant, quocum<iue ' permissi fuerint Batiafa- ctionis qoffirentea locom : et aliqoando pcr poeniten- tiam in frumenta mutantur, sive correpli, sive re- moti, sive eiiam verbo Dei nuUo nominatimaecasante aut increpante perterriti. Aliquando autem etiam sub nomine pcBnitentium ita vivunt ut solent, aut noo molto minos, quidam etiam amplius ; nullo modo tamen a catholica unitate discedunt. Quibus ita vi- ventibus si mors obrepserit, pale» deputantur osqoe in flnem. Hoc etiam ipsi credont : nam si aliter cre- dont, et inconcusee tenent, jam inter bsrelicos nu- merandi aunt, putantes omnibua Deum, etiam in magna iniquitateusquein flnem vit» perseverantibus, tantum quia Ecclesis unitatem, non sincera dile- ctione fnam bene viverent '), sed magis poenarum ti- more tenuerunt, veniam dalurum. Isti ergo non hoc credunty vel non flrmiter opinantur, etsi adhuc for- sitan quffirunt : aed magiseos decipitspesdilationis, dum se diutius victuros putant, et perditos mores ali- quando in melius mutaturos. Gontra quoa dicitur: Ne tardes converti ad Deum^ neque diferas de die in diem : subilo enim veniet ira ejus^ et in tempore vindictx dis- perdet te (Eccli, v, 8, 9). Illi enim convertuntur, qul recte vivere incipiunt ; hoc est enim ad Deum redirc : qbi autem concupiscentias suas perseveranter se- quuntur, dorsum quodammodo habent ad Deum, quamvis in unitate constituti Bspe illum relorto collo conentur aspicere. Ergo ct isti, ut ail Prophela, caro sunty et spiritus antbuhwset non retertens (Psal. lxxvii. 39). Sed tamen, ui dictiim esl, propler eamdem fi- dem atque unitalcm Ecclesiffi, neque int^r zizania, quoniam illaoxtra radicata sunt, neque inter arisla- rum paleami quae se etiam frumentis audet aspcra
1 Sic M4S. At editi, a communione catholicx fidei existi- mant^ quomodooumque^ etc.
> Rat. omitlit,iiar;i beneviverent : qaod in plerisque Mss. rcperitur. A: Arn. Er. et Lov. babeut ejus loco, nisi ut tene viverent. Vaticauus codez. ut bene viverent.
Ir-
i369
LIBfiR UNDS.
1370
dissenaione et fragili elatione superimponere, sed quamirig eubjectam frumentis, tamen inter paleam qus ultima ventilatione separanda est, nnmeran- tur.
4. Boni autem calholici sunt, qui et Qdem integram Bequuntnr et mores bonos : quod autem ad fidei do- ctrinampertioel, ita querunt, si quid quaerendum ba- bent, ut abeit conoertatio pericalosa, vel qusBrenti, vel el cum quo qnsritur, vel eis qui disserentes au- diunl. Ita autem docent, si quid docendum habent, ut usitata et coDnrmalasecurissime, et fldentissime, et lenissime, ut poasunt, insinuent ; inasilata vero» etiamsi f erilatie manifestaiione liquidissima percepe- runt, querendl potius quam pr<Bcipiendi aut affir- mandi modo, propteraudientis infirmitatem. Si enim tantam habet pondasaliquod verum, nt vires discen- tia ezcedat ; suspendendum est ut extendat crescen- tem, non imponendum utobteratparvulum. Inde est illnd Domini : Sed Filiw hominis cum venerittpulagf inveniet fidem in terra {Luc, xvii],8) ? Aliquando autem et occultandum est, sed cum spe hortatoria, ut non faciat desperatio frigidiores, sed desiderium capa- cioree. Inde eat illud ejusdem Domini : Mutta habeo vobis dieere ; hed non polestis portare modo {Joan, xvi, 12). Qood vero ad mores pertinet, boc beoe et bre- viter dicitur : ant confligendum est cnm amore tem- poraliam bonorum, utnon vincat;autetiamedomitu8 anbditusque esse debet, at cum eurgere ccDperit, faciie reprimatnr ; ant ita exstinotus, ut se omnino nulla ex parte commoveat. Ex quo flt nt etiam ipsam mortem propter veritatem alii fortiter obeant, alii aequanimi- tcr, alii libenter. Quaetria generafructussuntfertilis lerre. triceni, et seiageni, et centeoi {Matth. xiii, 8, 23). In borum aliquogenere inveniendus esttempore mortifl suc, si quis debac vita recte cogitat emigrare. 5. Toleranda aunt autem non solum zizania usque ad meseem, qa« cum diabolus aspersia praviserroribus falsisque opinionibas aupereeminasset, hocest, prs- cedente nomine Cbrisli beerescs superjeciseet, magis ipse laluit atque occultissimus factus est ; hoo est eaim, Bt abiit : sed etiam palea ueque ad ventila- iionem. Nec probatur fortius gravitas frumentorum» nisi patce perturbationibas, qoas qui comprimere non potuerit veritale defensa, cesserit uuitate ser- vata. Quanquam in hac parabola Dominus, sicut in ejus expositione conclusit, non quaedam, sed omnia scandala, et eos qui faciuut iniquitatem, zizaniorum nomine significasse intelligitnr.
XII. [Ib. XIII, 26-30.] 1. Cum autem crevisset herba, et fiuctum lecisset, tunc apparuerunt H %i%ania, Cum enim spiritualis homoeBsecGQperitdijudicansomnia (I Cor, II, 15), tunc ei errores incipiunt apparere. Ser\i autem dixerunt ei : Vis, imus^ et coUigimus eaf Ulrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores ap- pellat ? an quia in expositione parabolie messores dixit essG Angelos, nec quisquam fucile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis ziziuia superseminaverit^etea tnnc apparuisse Angelis cum herba froctum fecisset; magis oportet intelligi homines ipios Gdelea servorum
nomine hoo loco signiflcatos, quos eliam bonnm se- roen dicit ? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicun- tur, et servi patrisfamilias : sicutet de seait, qnod et ipse sit janua, ipse sit pastor {Joan. x, 7, 11). Ex diversisenim significationibusunaresetiam plurctet diversas similitudines recipit. Praesertim quia cum ad servos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, CoUigite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus, Unde intelligitur coUigendorum liianio* rum ad comburendum alia esse ministeria, neo quem- quam Ecclesi» fliium debere arbitrari ad se bocoffl* cium pertinere.
2. Cum igitur esse quisquespiritualis ccBperit.cogno- scit errores hxreticorum, et omnino dijudioat atque discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis : sed donec in eisdem spiritualibua perficiatur, et quodammodo malurescat in fruotnm quem horba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multsh.-ereticorum exstiterint faisitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonnm semen seminasti in agro tuoTimde crgo habelzi%aniaf Deinde cum cognoverit hanc excogitasse fraudem diabolum, cum contra tanti nomiois auctoritatem nihil se valere sentiret, ut fallauias suas eodem no- mine oblegeret ; poleat ei suboriri voluntaa. ut tales homioes de rebus humanis auferat, ti aliquam tem* poria habeat facultatem; sed ntrum facere debealy justitiam Dei conaulit utrum hoo ei prccipiat, vel permiitai, et hoc officium eaae hominum velit ; hinc est quod servi dicunt, Vis^ imus, et cottigimus ea f Quibus quia Veritaa ipaa respondet, non ita hominem constitutum esse in bac vita, ut certua esse poasit qualis quisque futurus sit postea, cujue in praieniia cernit errorem, vei quid etiam error ejus oonferat ad provectum bonorum ; non esse tales auferendosde hac vita, ne cum maios conatur interficere, bonoa interficiat, quod forte futuri aunt ; aut bonis obait^ quibus et inviti forte utiles sunt : sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non reetat vel tempus commu- tande vitjB, vel proficiendi ad veritatem ex occaaione atque comparatione alieni errori8;tunc autem hoo non ab hominibus, sed ab Angelis fieri : inde eet quod reapondet paterfamilias, Non; ns forte eoHi» gentes %i%aniaf eradicelis simut el triticum : sed in tem- pore messis dicam metsoribus, et cffilera. Atque hoc modo eoB patientissimos et tranquiliissimos reddit» 3. Quaeri autem potest, quod ait, Atligaie fascicutos ad comburendum, cur non unum faecem, aut unum acervum zizaniorum fieri dixit? Nisi forte propter variclatem haereticorum, et non solum a tritico, verum etiam a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque hffirescos propria conveuticula, in quibus singillalim suacommunione dovincti sunt, nofflinefasoicuiorum designavit : ut jam tunc incipiant alligari ad combu- rendum, cum a catholica communione segregati suas proprias quasi ecclesias habere coBperint ; utcom- bustio earum sit in fine seculi, modo alligalio fasci- culorum. Sed si ita esset, non Jam muii» resipl- scendo, et in Gatholicam remeando ab errore deaoi-
1871
QUiESTIONUM SBPTBMDBGtM IN MATTHifiUM.
1372
Boereot. Quapropier el alligatio fasciouloram io fioe futura eet, ot ooo coofuee, sed pro modo per- vereitatie snsuniuecojosque errorie perlioacia puoia* tor.
4. Neforte coHigentei %izaniayeradicetis simul el Irili- ewnm Utrum quiaetiam booi cum adhue ioflrmi suot, opu8 habeot io qniboedam malorum commiztione, sive nt per eoa ezerceaotur, sive ut eorum compara- tlooe magoa illie eibortatio fiat, ut oilaotur ad me- liuBy quiboB tubiatis altitndo charitatis quasi evulea marceeoat, quod eat eradioari ? Nam sio ait Aposto- lus : Vt in charitate radicati et fundati, posiitii com- prehendere {Ephes. iii, 17, 18). An forte ideo simai eradicatur triticum, com auferuntur zizania, quia mulli primo lizania sunt, et postea Iriticom fiunt? qnt oisi patienter, cum mali sont, tolereotur, ad lau- dabilem motatiooem oon perveniunt: itaqaesi evulsi fueriot, simul eradicatar et tritioum, quod futuri esseot, si eis parceretur.
XIII. [Ib. XIII, 45, 46.] Simile est regnum eoelorum kamininegoiiatori quxrenti bonas margaritas, Inventa aiuiem una pretiosa margarita^ abiit et vendidit omnia qum habuit, et emit eam, Qusstio est cnr a oumero plaiali ad siognlarem transierityOt oom qosratbomo booas margaritas, uoam ioveoiat pretiosam, quam yenditis omnibus qu» babet, emat. Ant ergo iste bo- Doa bomines quereos, cam quibns ntiliter vivat, io- veoit onom pros omnibos sine peccate, mediatorem Dei et hominum, bominem Gbristum Jesum (I Tim. II, 5) : aol prseepta qncrens, qnibns servatis oum beminibns recte conversetur, ioveoit dilecliooem prozimiyio quo uoo dicit Apostolue omoia contineri; ut, Ihn ocMei, nan mcechaberiiy non furaberis^ non falemm testimonium dices, et ii quod est aliud mandatum, aiBgoln margarita siot^ qoa in hoc iermone reeapitU" lafUuTf Diligei proximum tuum tanquam teipium {Rom. zui, 8, 9). Aut boooe iotellectus homo qnaBrit, et io- venit uoum iilud quo caocti oootinentur, io prinoipio Yerbum, et Verbum apud Deom, et Verbum Deum (iMin. I, 1), lucidnm candore veritatis, et soiidom flrmitate eteroitatiB, et uodiqoe sui simile pnlchritu- dioe divioitatis, qoi Dens, penetrata carnistestodine, iotelligendus est.Illeeoim ad margaritaro ipsam Jam pervenerat, qo» io tegumentis mortalitatis, quasi coooharom obstacolo, in profnndo hujus ssculi, at- que inter duritias sazeas Judaorom aliqnando latue- rat : ille ergo ad ipsam margaritam jam pervenerat, qoi ait, Et ii noueramus Chriitum iecundum camem^ sed nunc jam non novimui (II Cor. v, 16). Nec ollus omoioo iotellectos margaritas nomine dignus est, nisi ad qnem discnssis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur, qnibus sive per verba hamana, sive per similitudines circompositaB operitur, nt puros et so- lidus et nusquam a se dissooans, certa ratione cerna- tnr. Quos tamen omoes veros el firmos et perfectos iotellectas ooos ilie cootioet, per quem facta soot Omoia, qood est Verbum Dei [joan. i, 3). Qaodiibet antem bornm trium sit, vel si aliquid alind occurrere potnerit, quod margarita nnias et pretios» nomine
bene significetor, pretium ejus est oos ipsi : qoi ad eam possideodam dod sumus liberi» Disi omoibue pro Dostra liberatione contemptis, qos teroporaliter possidentor. Venditis enim rebus nostris, Dullum ea- rum majus accipimuspretium, quam nos ipsos.; quia taiibus implicati, oostri ooo eramus : ut rursus oos ipsos pro illa margarita demus, non quia taoti valea- mns S sed quia plus dare ooo possomus.
XIV. [Ib. zni, 15.] 1. £^ oculoi moi clauseruntfnequan" do oculis videant : id est, ipsi causa fuerunt ut Deua eis ocaios clauderet. Alius enim evaogelista dicit, Bxcsecavit oculos eorum, Sed otrum ut ouoquam vi- deant? an vero ne vel sio aliquando videant, cecitate sua sibi displiceotes, el se doleotes, et ez hoc humi- liati atque commoti ad coofiteoda peccata sua, et pie quttreodum Domioum?Sio enim Marcns hoc dicit, Nequando convertantur^ et dimittantur eis peccata {Marc. IV, 12). Ubi intelliguntur peocatis suis meruisse ut non intelligerent, et tamen hocipsummisericorditer eis factum, ut peooata sua cognoscerent, et conferai veniam mererentur. Quod autem Joaooes buoc locum ita dicit, «c Propterea ooo poleraot credere, quia ile- rom dizit Isaias, Ezcacavit ooulos eorum,et indura- vit cor ^orum, ut non videant oculis, et intelligant oorde, et convertantur, et sanem eos » (jjoan. zii, 39, 40) ; adversari videlur huic seoteotiae, et omoino co- gere ut qood hio diotnm est, Nequando ocuiis videant^ Doo acoipiator, Ne vel sic aliquaDdo oculia videant, sed prorsus, Ut non videaot : qaaodoquidem aperte ita dicit, Ui oculis non videant. Et quod ait, Propterea non poterani credsre^ satis osteodit ooo ideo factam iliam ezcQoatioDem, ut ea oommoli et doleotes se OOD iotelligere, ooDvertereotnr aliquaodo per poBoi- teotiam ; noo eoim posseotboc facere, nisi prios cre- dereot, otcredeodo coDfertereotar, cooversione sa- nareotur, saoitate iDtelligeruot : sed ideo potius ez- oscatos, ot Doo credereot. Dicit eDim apertissime, Propterea non poterant credere.
2. Qood si ita est, quis doo ezsurgat io defeosiouem Juda^rom, nt eoa eztra oalpam fuisae proclaroel, quod ooncredideroDt?Propterea eoim non poterant oredere, quia ezoecavit oculos eoruro. Sed quoniam potiua Deus eztraculpam debet intelligi, cogimurfa- teri aliis quibusdam peocatis ita eos ezcscari meruis- M : qua tamen ezcascatione noo potueruot credere. Verba eoim Joaoois ista suot: Proptereanonpoterant eredere^ quia iterum dixit Isaias, Ejocxcavit ocutos eo- rum. Frustra itaque cooamor iotelligere, ideo foisse esoatos, ut cooverlereotur ', cum ideo converti non poterant, quia noo oredebaot, et ideo credere ooo poteraDt, qoia ezcscali eraot. Ao forte doo absnrde dicimus, quosdam Jndasorum fuisse sanabiles ; sed taoto tamoD soperbia tamore periciitalos, ot eis ez- pedierit primo ooo oredere, et ad hoc fuisse cscatos, Qtoon iotelligereot Domioum loqueotem per parabo«
i llss. pleriqoe, non quia tanto valet.
* Am. Er. et Lov., nt non converterentur, EipuD^eoda hiocnegatio, qusoecest inMst., nec in aotiaua editiooe RatiipoDeoBi. oec apud Rabanum, qni hunc locuai trani tnllt In lib. 4 Comnioiil. inper Nattbaam.
1373
LlBEft UNUS.
1374
las» quibas non intellectis, non in eum crederent. non credentes autem,curocsteriBde8perati8 crucifi- gerent eum ; atque ita postejua rcsurreclionem con- ▼erterentur, quando jam dereatu mortis Domini am- plius bumiliati, vehemcntiuB diligerent a quo sibi tantam scelus dimissam esse ganderent : quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humilialione esset dejicienda ? Quod incongrae dictom esse quiiibet ar- bitretar, si non ita contigisse in Aclibus Apostoloram manifesliwkoe legerit {AcL ii, 37). Non ergo abhor- ret quod ait Joannes, Pr^pisrea non poUrant credere^ quia exexcavit oeulos eorum ui non videani, ab aa senientia qua intelligimoB ideo exeaecatos ut conver- (erentur ; hoc est, ideoeis per obscurilates paraboia- rum occuilatas aententias Domini, ut post ejus rC'- flarrectionem salobriore pmnitenlia resipiscerent; quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Do- mini non intellexerunl, et ea non intelligendo, non in eum credideront, non credendo cruciflxerunt eam ; alque its post ejus resurrectionem miraculis, qus in ejus nomine fiebant, exlerriti, majore ori- minis reatu compuncti sunt et proslrHti ad pmni- tentiam, deinde accepta indulgentia ad obedienliam, fl<igrantissima dilectione conversi.
5 Nam qaibus non profuililla cscitas ad conversio- Dcm, qus per liaguam parabolaram flebat, ila de il- lis propheta alio loco dicit, quod etiam Apostolus commemoravit cum de obscuritate linguarum ageret: in aliis linguis, el in aiiis labiis loquar populo huic, et nec sic mc exaudient, dicit Dominus ( I Cor. xiv, 21 ; Jiai. xxviii, 11). Non enim diceretur, Nec sic me ex* audient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent : id est, ut eis ad bumilem confeesionem, et eollicitam inquisitionem, et obedientem conversioncm, et fer- Tentem dilectionemvalerei. Est vero etiam ista ratio medecinaB corporalis. Nam et pleraque medlcamenta prius afQigunt ut aanent, et ipsa coliyria qu8B ad ocu- los pertinent, si ea opas est intrinsecus infundi, nisi Bsnsnm videnti priosclaudantetperturbent, prodesse Bon poasunt.
4. Nec moveatquod idem prophetadicit, Nisicredi' derilis, non intelligetis (Isai. vii, 9, sec, LXX) ; quasi contrariam sil quod Joannes ait, Propterea non pote- rant credere^quia exca^avit oculoseorum; id esf, quia illa; paraboIiB ita dicebantur, utabeis non possentin- telligi. Dicit enim aliquis : Si ul intelligerent credere debebant, qoomodo proptcrea non poterant credere, quia non idtelligebant, hoc esl, quia excxcavit oculos eorum ? Sed quod ait Isaias, AV i eredideritis, non in- telligetis, de illa intelligentia dictum esl, in qua sem- pcr manebitur, rcruminefTabilium : cum autem dici- lur quod credatur, nisi quod dic" lur intelligatur, credi Ron polest. Intelligeoda suntcrgo dicta,utcredantur qus dici potuoraut : credenda autem quse dici potue- runl, nt int<;lligantur quie dici non possunt.
XV. [Ib. XIII, 34. J Et sine paraholis non loquebaiur ey. Non quia nihil propric locutus est, sed quia nol- lum fere Bermonem explicavit, ubi non aliquid per parabolam slgnificavil, quamvis in eo aliquti et pro-
prie dixerit : ita ut sapeinveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, toins autem proprie diotus nnh lus inveniatur. Explicalos autem sermonea dico, qnando ex aliqaa occasione rernm incipit loqui quo* usque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, el transeat ad aliud. Nonnunquam sanealius evangelista contexit, quod alius diversis lemporibus dictum indi- oat. Non enim omnimodo secondum rerum gestarum ordinem, sed secundam su» quisque recordationis facultatem, narrationem qaam exorsus est ordinaviU
XVI. [Ib. XIII, b\, 52, 44.] Intellexiuit hjge owmiaf Dicuntei: Etiam, Ait illis: Ideo JtauUs eerHm doclui in regno cc^lorum^similisest homini palrifamiiias^ qmi profert de thesauro suo nova et veiera. Utrum ista con- clusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum : qaoniam sanctaSoripturs intelli- gnntur, qu» nomine duorum Teslamentorum, Novi et Veteris, ooncludantur ; quemadmodum apud allnm evangelistam, gladium bis acutum tali concloBloDe videtur exponere {Apoc. u 16) ? An qaia in parabolis ista locutos est ; et cum quesisset ab eis utmm intel- iexissent, responderunt se intellexisse ; fortasse ^iBta similitudine ultina patrisfamilias proferentis de the^ sauro suo nova et velera, ostendere voluit eum do- etum bal)endam esse In Eeclesia, qul eliam Scripta* ras vcteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis aceipiens regulas ? Quia etista Dominus per pa- rabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vctera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio ve- lum disciodat, ut nihil sii occultum quod non revele* tur ; multo magis iila qu«adcommendandamtantam salutem tam longe de illo scripta sunt, paraboliB operta esse noverimus : qus cum Judsi ad litteram acciperent, noluerunt esse docti in regno cmlorumy neque transire ad Christum, ut auferretur Telamen quod supra cor eorum positum est '•
XVII. [Ib. xiii,55, et 56.J 1. Fratres ^us, JacobuM^ ei Josepti^ et Simout et JudaSy et sorore$"ejus, nonne omnes apud nos sunt f unde ergo huic omnia ista f Et scandaU^ %abantur in eo, Fratres apad Judsos dici solerecognar tos usque adeo probatur, ut non solum cx propinquo generationis gradu, sicutsuntfiliifratrum etsororum, qui etiam apud nos usitatissime fratresdicuntur; Bod eliam avunculus et sororis filias, sicat sibi erant Ja- cob et Laban, fratres appeliati inveniantor (Gen, xxix, 15). Non ergo mirum est diclos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini csse arbitrabantur (a).
2. Generalem jastitiam nonviolat quis, nisi libidine transgressus fuerit aut placitam socielalis humane,
1 lu rdltione HatispoQenBi ioseritur hlc ausBfttio in illa ▼erba Matth. cap. 24, v. 36 : De die autem ilio et hora «€- mo scilj etc., seil que oihil differt ab ea quae inter octo- giota trea Quse:»tioQe3 ordioe est lexagesima.
(fljHic termlDatur opaecalum in editis Rat. Am. Er. et in Mss. VaticaDO, Sorbonico, CiBterciensi : nec reliqaavi* dimus, ni.^i apud Lov. et in Mss. Victorinis duobas ac ano Corbeienii vetaitisiimo.
1375
ADMONITO DE SDBSEQUBNTIBDS IN JOANNEM TRACTATIBUS.
1576
sicnt 68t fariam, rapina, adolteriam, iaceslua, et hu- JoBmodi ; aot naioramy sicut eat contomelia, cedee, bomicidium, coocubituB masculorum vel pecorum, aut modum in oonceeaia, eicut est superbum amplius verberare quam oportet, vel snperfluum edere vel bi- bere amplius quam oporlet, cam ipsa conjuge con- cnmbere ampliusquamoportet, et similia.
3. Bene inteHigitur Spiritus aanetua ideo primum lingnaram donum dedisse hominibus, qn» paoto et plaeito bominnm inatitata sunt, et forinaecus per senaat corporis consnetudine audiendi diecuntnr, ut eis ostenderet quam facile posset aapientee facere per aapientiam Dei, quao in eia inlerna est.
4. Item voluntas Verbi sempiterni stabilis est sem- per, quia simuibabet omnia : nostra autem volnntas ideo non stal, qnia non habet simnl omnia ; ideo modo boe, modo iliud voinmus. Item sic fuerunt in iilo Verbo omnia qus facta sunt, et ipsa susceplio homi- nis sio ab eo prflscognita est, quoroodo si pictor veiit pingere totam domum, et cogitet vei noverit locum nbi etiam se pingere debeat : toinm in arte habet, et in prnparatione, et in voluntate, quamvis oertis et aais qn»qae temporibus expiicet. Sic omnis oreatura
et ipse bomo qui ejusdem Sapientias personam mjr- stice et ineaarrabili sosceptione geBtatnrns erat, in ipsa sapientia lanquam Dei arte sempiterna semper erat, quamvis suis quaeque temporibus efQclat, qu» pertendit a fine usque ad flnem fortiter, et disponit omnia saaviter atque in se manens innovat oronia (Sop. VIII, 1, et vu, 27).
5. Item quomodo quis velit velie mori, si sio velie mori pervenerat.qui jam habet sanam fldem et vi- det quo slbi perveniendnm sit, ad hoc Jam proflcit, nt ]ik>enter de hac vita disoedai.Non enim hoe est vi- derequosibi perveniendum sit, quod estetiam amare illud, et ibi jam esse desiderare : quod in cujus animo effectum foerit, oecesse est ut libenter moriatnr. Frostra itaque dicuntqaldaro, qui jam sanam fidem lenent, ideo se noile mori ut profioiant, cnm ipse profectus eorum in eo profeoto sit, ut mori veiint. Si ergo vernm loqoi voiunt, non dicant, Ideo mori nolo, ul proflciam ; sed, Ideo mori nolo, quia parum profeci. Itaquemori nolle fidelibus non consilium est nt pronciaot, sed indicinm quod parnm profecerint. Proinde quod nolunt, nt perfecti sint ; velint, et per- focti snnt.
ADMONITIO
DB SDBSEQUBNTIBUS IN JOANNBM TRACTATIBUS.
Haud temere fecisse videbimur, si Augastioi in Joannem Tractatns adscripserimus anno Christi sopra qua- dringentestmam sezto decimo, aut prozimo post tempori. Gerte quidem bune evangelistam oom ezponeret, fla- grabat etiam tnm Gatbolicorum cum Donatistis pugna ; qnandoin factiosis illis revincendis tam multus tamque ▼ehemens inibi est S. Doctor : pr^terquavn quod ad id usque temporis schismaticom eorum aitare stabat Hip- pone : nnde in Tractatu super ejusdem Joannis Epistolam (cui nimiram ezponenda Epistola, inchoata dndum ac intermissa paulisper Evangelii tractatione, dedit operam), in hnc verba conqueritnr, Quid /aciunt in hae ci- vitaie duo aliaria? Qood iicet in tempora etiam anteriora Garthaginensi GoUatione, qn» cum Donatistis anno 411 habita fuit, referri queat ; attamen quia per hos ipsos, de,qaibns agimut in Evangelium Tractatibus, non solum Pradestinationis fides, uti res mszime ezplorata, proponitur in Traett. zlv, zlviii, lzviii, lzzziii, cv, czi, eto., sed etiam perstringnntur tacito nomine Pelagiaoi inTractt. liii, lzvii, lzizi, lzzzvi, elc, hino pro- feeto intelligere licebateosdem Traotatus non ante quadringentesimnm etnndecimam Cbristi aonum,quo pri- mam invehitur in Afrioam Pelagiana baeresis, editos fuisse. Sedaiiud argnmentum, quo fit ut io anuum qua- dringentesimam decimum seztum a nobisremittantnr, suppetitlongeezpressiusez Tract. czz,ubiNieodemum sepius venisse ad Ghristum, ut ejus discipulus audiendo fieret/probat Augustinus bac ralione : Quod certe, ait, modo in revelatione corporii beatiuimi Stephani (qua videlicetannoquadringentesimo decimo quinto propefi- nito facta est) fere omnibus gentibus declaratur.
Diebus porro qnibuslibet Traotatus sermonesve banc in rem snos habebat. Primum,'ezempli graiia die do- minico, postridie secnndum se pronuntiasse in hoc ipso Tracl. ii indicat. Habitns iiero fuit dominico die qua- dragesimns seztus, ez Traet. zlvii : pridie vero quadragesimus quintus, ez Traci. zlvi, dicius fuerat. Tri- gesimos qiiartus tresque sequenies, quaiuor diebus coniinnis, ut ez cujusque ezordio ac peroratione patet, habiti sunt, et quidem irigesimus septimus die dominico, ez Tract. izzviii. Sic octavus, nonus, et decimus : sio tandem isti quioqueziz, zz, zzi, zzii et zziii, slnguli singuiis continenter diebus pronnntiati eignificaninr. Hocegisse Augusiinum, ut e diebus habends concioni destinatis noliom prateriret, vel hinc intelligitar, quod annm hqjuscsmodi quadam occasione omissum diem in Tract. viii, ezcasat, et in zlvi, pralecii de Evangelio loci tractationemdiligentiorem io reddendi sermonis dies remittit. In zlvii, quem dominico diehaboil, dicit sctfe per temporis, at solei, aogusiias, qoo minus orationem fosias proseqaatur, minime prohiberi. Testator eontra nonnonqoam, eo nolle se diebos solemnioribas sermonem produoere, quod forteesseot muUi, qui poiius so* lemnitatis oansa quam sermonis andiendi desiderio eonvenissent : sio ad Traotatns vni finem. Ez zlvi autem
1377
PRiEFATIO INGBRTI ADGTORIS.
1878
aliiBqae eam intelligimaB, qaam Evangelii partem popalo erat exposilurus jubere solitum inter divina offioia recitari : qaam praBlectam postea nilebatar ezplioare. Veram si quando boo futurum fuiaeet «quo iongfae, residoam in aliud tempae differebat ; ao tum quoque relegi Evangeiium prooipiebat.
Gsteram ezacta nondam bieme saam in Joannis Evangelium ezplanationem aggreesus eet Augastinas. Te- etalar qaippe in Traot. vi, seee sabveritam ne populue a frequentanda ecclesia friKoris vi deterrerelar. In z» prozimom aignificat lempus imminercy ul passionia ac nieurrectionis Dominice solemnitas eeiebreiur. In zi autem, at adhortetur cateohumenoa, Jam tempos ezigere. Pridie ejus diei quo habuit xii,dicturum se de pace Ecclesis, vel quid egisaet, vel qoie adhac agendum speraret, populo promiserat: sed prasmitlere solitam de lectione evangelica tractationem voluit, ao tum fidem suam liberare. Quid iliud porro fuerit, quod de Ecclesia pace dicendum habebat, incompertum est ; nequein ejusdem tractationis noe ccnscriptum fuit. Videturez zui Tractatas ezordio posse colligi, a diebus non ita paacis intermissom ab oo fuisae Joannis Evaiigelium : et reipsa illud per Pascbalia festa, qua in 2 diem aprilia anno 416 incidcbant, inlcrrupit, co quod his diebus fizas et certaa ex Evaageiio lectiones oporteret in Eoelesia recitari, quibus subslituere alias non liccbat : sicuti aaa in Expositionem Epistole Joannis prsfatione docet. Nara intereatemporis cnarrandam baDcipsam Kpi- atolam suscepit : moxque ea pertractata rediit ad Evangeiiuni. In cujus explicatione Traclainm xxvii, necdum io Laureutii martyris, quem ibidem iaodat, celebritate excesserat : tametsi quinque Tractatusaxix, utijam observatum est, ad zziii, diebusquinque continuis perfecisset.
Ez hoc opere decerpta quam multa reperiesapud Bedam etAlcuinum super Joannem, apud Florum in Com- meniariis super Pauli Epistolas, Bedaa noroine vulgatis, etc, necnon senlentias quasdam a veteribus confir- mand» catbolice fidei cauaa prolatas ex variis Tractatibos : scilicet ez ii, a Cassiano, lib. 7 de locarnalione, cap. 27 ; ex lzzviii, aLeone papa in Epistola ad Leonem Augustom olim ^y nunc 134, etc. Recordatur ejos- dem operis Gassiodorus Senator in lib. Instit., cap.7, Joannem copiosa et insigni eipositione ab Augustino il- lostratum commendans. Possidius in Indiculo, cap. 6, sub bis verbis : Tractatus de Evangelio Joannis a capiie usque ad /inem, in codieibus sex, Auguslinus !pse in prcfatione ad Tractalus super Epistolam Joannit : Mejnt- nit^ inqoit, Sanctitas vettra Evangelium secundum Joannem ex ordine lectionum nos solere tractare, Rursomqae in lib. 45 de Trinitale, cap. 27, sigoat Tractatum in Joan. zciz, cum ait : De hacrein sermone quodam profe* rendo ad aures populi christiani diximus, dietumque conscripsimus. Plura sane, si sat vizisset, dicturus in Re- iractationam libris pecaliaribus, qoos, uti ad Quodvultdeum, epist. 224, scribit» in Traclatua popolarea ho- miliatque a se babitaa meditabator.
Opas in vetastis codicibusinscribitur, quibusdam Tractatus, aliis Sermonos, nonnullis Homiiiae in Joannem. Bed paulo amplior titulus estin Mss. Audoenensi, Oemmelicensi, et Pratellensi, huncin modam : AureliiAu" gustini Doctoris Hippon, episo, Homiliss in Evangelium Dom. Jesu secundum Joannem incipiunt^ quas ipse coHo* quendo prius ad populum Aa6tit7, et inter loquendum a notariii exceptas, eo quo habitm sunl ordinet verbum ex verbo posiea dictavU. Oeniqae quod ad prafationem bio subjectam attinet, fruetra eam quarat vei in Mss.vel in editie Am. et Bad. Hanc post Erasmum dederunt Lovanienses, qui tamen observaot nec Augostini esse» neo in olio Ms« ezstare. Habetur paucis mutatis verbis apud Bedam et Alcuinum in Joannem.
PRiEFATIO INCERTI AIJGTORIS.
Omnibns divina Scriptara paginis Evangelium ez* cellit; qoia qood Lez et Propbela faturom prodixe* ront, boc completum dicit Evangelium. Inter ipsos aotem Evangeliorom soriptores Joannes eminet in di- vinorom mysteriornm profonditate, qui a tempore Oominica ascensionis per annos sezaginta quinqoe verbom Dei absqoeadminiculo soribendi, usquead nl- tima Domitiani prodlcavit tempora. Sed occiso Domi- tiano, com permittente Nerva de ezsiiio rediisset Epbesom ; compulsus ab episcopis Asie, de coaterna Patri divinitateCbristi scripsit adversusbareticos, qui eo absente irroperant in ejoa Ecclesias, qui Cbri- stom ante Mariam- fuisse negabant. Unde merilo in ligura quatuor animalium, aquiia volanti compara- tor : qoa volat altius cateris afibus, et solis radios irreverberatis aspicitluminibus. Gateri quippe evan« geliata, qni temporalem Christi nativitatem, ettem- poralia ejos facta qua gessit in homine, sufficienter
ezponunt, et de divinitate pauca dizerant,qaast ani- maiia gressibiliacom Dominoambulant in terra : hio autem pauca detemporalibosejas gestis edisserens^ sed divinitatis potentiam subiimiDscontempIans,cum Domino ad cmlum volat. Qui enim snpra pectus Do- mici in cmna recubuit, coBlestis haustum sapienlia eateris ezoellentius de ipso Dominioi pectorie fonte potavit. Legerat siquidem Evangelia trium evangeii- starum, et approbaverat fidem eorum et veritatem : in quibusdeesseviditaliqua gestarum rerum historia,et ea mazime qoa Dominus gessit primo prsdicationis 8aatempore,scilicetanteqaam Joannes Baptista clao- deretur in caroere. Hao ergo quasi dimissa ab illis scribit Joannes, qnae fecit Jesus antequam Joannes olauderetur: sed mazime divinitatem GbristietTrini- tatis mysterium commendarecuravit. Tres siquidem alii evan^elista dicta et facia Domini temporalia,qoa ad informandos mores vita prasenlis mazime valent.
1379
IN JOANNIS EVANGELIDM, S. AUOOSTINI
1380
eopiosins prosecatiy oiroa aotivam vitam sunt veraati : io qaa laboratnr, Qt oor mandetar ad vidend am Deam ; Joannes vero pauca Domini facla dicit : verba vero Domini qus Trinitatis anitatem, et vit» etern» feli- 0itatemin8inaant,diiigentiu8 conscribit; et sio in oon-
templativa yirtute oommendanda, intenlionem auam et predicationem tenait: in qaa conlemplativavaca- tur ut DeuBvideatur. lato siquidem est Joanncs, qucm Dominus de fluctivaga ndptiurum tempeslate vocavit, et oui Matrem virginem virgini commendavit.
S. AURELIl AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
IN JOANIS EVANGELIUM
TRACTATUS CXXIV '".
TRACTATIjS I. n illud Joannis, In principio erat Verbam,et Ycrl^um crat apad Deum, et Deua erat Vcrbom,0lr., mque ad idj Et tenebrs eam non compreheoderunt. Cap, i,
t. 1-5.
i. Intuene ' qaod modo audivimue ez lectione apoetolioa, qood animaiis bomo non percipit ea qun 8«nt Spiritue Dei (i Cor, ii, 14), et cogitans, in hac pnssenti tarba Gbaritatiaveslr» necesseeseo ul muiti aint animales, qoi adboc seoandum eamem oapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum eri- gore, hesito ▼ehementer, quomodo, at Dominas dederit, possim dicere, vei pro modulo meo explicare qood ieotum oet ex Evangelio, /n prineipio srat Ver- buMf $t Verbum erat apud Deum, et Ihus erai Verhum : hoc enim animaiis homo non percipit. Quid ergo, fra- tres ? silebimaa binoT Qaare ergo legitar, 8i siiebitur ? aot quare auditnr, ei non exponitar ? sed et quid exponitur,8i noninteUigitur?Itaque quoniam rursam esse non dubito In numero veetro quosdam, a qolbua poasit non eotum expositum capi, sed et antequam exponatnr, intelligi ; non fraudabo tos qui poesunt capere, dum timeo euperfluus esse auribus eorum qui non po88ant oapere. Poatremo aderit roisericordia Dei, fortaese nt omnibue aalis liat, et capiat quisqaequod poteat : qaia et qai loqoitor, dioit quod potcat. Nam dicere nl est, quis potest ? Audeo dioere, fratrea mei forsitan nec ipse Joannea dixit at est, sed ei ipse ut potoit ; quia de Deo homo dixit et quidem inspiralud a Deo, eed lamen homo. Quia inspiratue, dixit aliquid ; si non inspiratas eeset^dixisaet nihii : quia vero homo
inspiralus, non totum quod eat diiit; 8cd quud po- tuit bomo, dixil.
2. Erat enim isto Joaanes, fratres charissinii, de iliis monlibos, de quibus soriptam est : Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles juslitiam (PsaL lxxi, 3). Monles, excelss anims sunt : ooUes^ parvula anim» sant. Sed ideo montes excipiunt pacem, ul collea posdint exoipere justitiam. Qu« est justitia, qaam coiies exoipiuQt? Fides, quia justua ex 0<le vivit (Habac, xi, 4 ; Rom. i, 17). Non autem exci> perent minores anime Odem, nisi migores anims, qus montes dicla suat, ab ipsa Sapientia iliuetraren- tur, ut posaint parvulis trajicere quod postiint parvuli capero, et vivere ex fide colics, quia montes pacem 8U8oipiunt. Ab ipais montibus dictum est Ecciesiae, Pax vobiscum : et ipsi montea pacem annuntiando E^leaia, non diviserunt se adversus eum a quo sus- eeperunt pacem (Joan, xx, 19), ut veraciter, non flcte nuntiarent pacem.
% flant enim alii montes naofragosi, quo qnisqae navim cum impuierit, soivitur. Facile est enim cum videtur terraaperielitantibastquasi oonari ad terram : eed aiiquando videtur terra in monte, et 8axa latent 8ub monte; et cum quisque Oonatur ad montem. in- oidit in aaza ; et non ibiinvenitporlum,8ed planctum. Sio fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines ; et fecerunt bxreses et schismala, et divieerant Ecclesiam Dei : sed isti qui diviserunt Eocleeiam Dei,nonerantillimonte8dequibu6dictuui eat, Suscipiant montes pacem populo luo, Quomodo enim paoem sasoeperunt, qui ttoitatem diviserunt?
â–²DKONITIO PP. BniKDICTlNORUM.
Hot tractatus reoogoovimui ad Mss. Foaeatenflem opiimsd not«, deBcriptum jusBu logilberti abbatit circiter annum 840,ad vetattiiBimos GermaoeDseB duoB, ad CorbeienBem, RemigienBem, GemmeticenBem, FloriaceuBem, Audoeoeu- tem, BecherooenBem, PratellenBem, ViDdociDeDses duoB, CarcatBooeoBiB EcoleBi» unum, Abbatin de CQlturauDum. AdhibuimuB prslerea variantet lectiooet Belgicorom teptem codlcnm per Lovaoienset coUectat : necoon anliuuioreB editioDet Bad. Er. et Loi,
<lomparavimus prmterea eas omnes editiones initio Retr. et Confess. /. 1, memoratas. M.
! ?*S' Ji?.*ir' magno contenBu, intuentet ; et Infra, et oooitanles, plurali numero, pro, intuens.., et oogiians, (fl) Habiti forte lob Christl annum 416. " "^. ' *^ '
1381
TRACTATUS I. CAPUT I.
l38f
4. Qui autem sasceperunt paoem nuntiandam po- pulOy contemplati sunl ipsam Sapientiam, quanlum bumania cordibus potuit oontingi quod nec ooulua vi- dit, nec auris audivit, nec in cor bominis ascendit (I Cor, II, 9). 8i in oor bominis non ascendit, quoroodo aaoeodit in cor Joannis? An non eralbomo Joannes? An forte nec in cor Joannis aecendit, sed cor Joannis ia illam asoendit?Quod enim ascendit in cor bominis, de imo eat ad bominem : qoo autem ascendit oor ho- minis, enraum est ab bomine. Etiam aic, fratree, dici potest quia si aaoendit in cor Joannis, si aliquo modo polestdici,in tantomaaoenditincor Joaani8,in quan- tam ipse Joannea non erat bomo. Quid est, Non erat bomo? In quantum ccBperat csse aogeiue :quia omnea aancti, angeli ; quia annuntiatores Dei. Ideo carnali- buaetanimaiibQS non valentibos percipere qussunt Dei, qoid ait Apostolos ? Cum enim dicitis, Ego Mum Pauli^ ego Apollo,tumnehominesestis (I Cor, ui, 4)T Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia bomines crant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite ia Psalmis : Ego dixi, Dii estUf et /ilii Excelsi omnes {PsaL Lxxxi,6). Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne si - mus homines.Sedtuncin meliusnonerimusbomines, 81 prius nos bomines esse agnosoamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab bumilitate surgamaa : ne cum patamos nosaliqoid e88e,cum nibil 8imu8,non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amiltamus qood snrous.
5. Ergo, fratres, de bis montibus et Joannes erat, qoi dixit, In prineipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, centemplabatur divinitatem Verbi. Qua- lis iste mons erat? quam excelsus T Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes eampos acris, transcenderat omnes altitudines si- deram, transcenderat omnes cboros etlegiones An- geiorum. Nisi enim transcenderet ista omnia qus creata sunl, non perveniret ad eu'm per quem facta siint omnia. Non potestis cogitare quid transcenderil, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de cmlo et terra? facta sant.Quffris de bis qu« sunt in cgbIo et terra? Utiqoe multo magis et ipsa facta suDt. Qusris de spi- rilnalibus creatnri8,de Angelis, ArcbangeliB, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principalibua ? el ipsa facta 8unt. Nam cum enumeraret baeo omnia Psalmus, conclustt sie : Ipse dixit^et facta sunt; ipse mandavit, et ereaUs sunt {Psat, cxlviii, 5). Si dixU, et facta sunt, per Verbnm facta sunt : si autem per Verburo facta sunt, non potait Joanois oor pervenire ad id quod ait, In prineipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; nisi transcondissetoronia quae sunt lacta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quaro san- ctns, quam allus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justi- tiam?
6. Videte ergo, fralrop, ne forte de ipsis montibua est Joannes, de quibos paulo ante cantavimus, Levavi oeutos meos in montes^ unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei. si vultia intelligere, levate oouios vestros
in montem istum; id est,erigite vos ad Evangelistam, erigite ?os ad ejus sensum. Sed quia montes isti pa- cem suscipiunt, non polest autetu esse in pace, qui spem ponit in bomine ; noHte sic erigere ooulos in moniem, ut putetis in bominespem vcstram essecol- locandam ; et sic dicite, Levavi oculos meos in montes^ unde venietauxilium miAt,at8tatim8ubjungatis,i4ua?t« lium meum a Domino, qui fecit caslum et ierram {Psal. cxx, 1, 2). Ergo levemus oculos in montes, unde ve- niet auxilium nobis :et tamen non ipsi montes 8unt,in quibu88pesno8traponendaest;accipiuntenimmonte8 quodnobisministrent: ergoundeetmontesaccipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum leva- musad Scripturas, quia per homines ministral» sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxiiium veniet nobis : sed tamen quia ipsi bomines eranlqui scripscruntScriptoras, non dese lucebant; sed ille erat lumen verum (Joan, i, 9), qui illuminat omnem hominem venientero in bunc mundum. Mons erat et ille Joannes iiaplisla, qui dixit, Non sum ego Christus {Ibid,^ 20) : ne quisquam spem in roonlem ponens, caderet ab illo qui montes illuslrat, et ipse confessus ait, Quoniam de plenitudine ejus omnes ac» cepimus (Ibid, i, 16). Ita debes dicere, Levavi ocuios meos in montes, unde veniet auxitium miAt, ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes ; sed sequaris, et dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram,
7. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis corad Scripturas, cum sonaret Evungclium, Jn principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum^ et oclera qu8B lecta sunt, intel- ligalis vos levasse oculos ad montes.Nisi enim montes ista dicerent, unde omnioo cogitaretis, non iveni- retis. Ergo ex montibus venit fobisauxilium, ut beo vel audiretis : sed noodum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit cosluro et terram : quia monles sic potuerunt loqui, ot non possint ipsi illuminare ; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui bso dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super peclus Domini (Joan. XIII, 25), et de pectore Domini bibebat quod propinaret nobis. Sed propinavit verba ; intellectum autem inde debes capere, unde et ipse biberai qui tibi propinavit : ut leves oculos ad montes, unde auxi* lium veniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, â–¼erbum ' propinatum acciperes ; et tamen quia auxi- lium tuum a Domino qui fecit CGslum el terraro, inde impleres pectus, unde implevit ille : unde dixisti, Auxilium meum a Domtito, qui (ecit ccBlum et terram : qui potest ergo, impieat. Fratres, hoc dixi * : levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicelis, quia ego vobis sum prssenlior quam Deus. Absit. Multo est iile presenlior : nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praBsidet. Ad me aures, ad illum cor, ot utrumque implealis. Ecce oculos veslros et
1 lo plerisque Mss., verbo,
s Sic Ms8. At editi, erffo, Fraires, impleat hoc quod dixi.
.* ^
^
1383
IN JOANNIS EVANGELIUM, S. AUGUSTINI
1384
seQsus istoB corporis levatis ad nos ; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum ad Evange- liumi ad ipsum EvangeliBtam : cor autem implendum ad Dominuro. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo lcvet. Quid dixi, Quid levet, etquo levet? Quale cor levet, vldeat ; quia ad Dominum le- vat: nesarcina voluptatis carnalis preegravalum.ante oadat, quam fuerit eublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, nt purget quod levet ad Deum. Beati enim mandi corde, quoniam ipsi Deum vidcbunt (Matth, v, 8).
8. Nam ecce quid proJest, quia sonucrunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Ikus erat Verbum ? Et nos diximus verba, cum lo« queremur. Numquid tale Verbum erat apad Deum? Nonne ea qu« diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et Dei Verbum sonuit et peractum est ? Quoroodo omnia per ipsum facta suiit, et sino ipso factum est nlhil? quomodo pcr illud regitur, quod pcp illu-l creatum est^si soauit cl transiil? Quale crgo Verbutn qaod et dicitur, et non transit? Inlendal Gharitas vestra : magna res est. Quotidio dicendo verba vilue- rant nobis, quia sonando vcrba et transeundo vilue- rant, ct nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso bomine, quod manet intus : nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod inelligis de sono, non ipse sonus. Ecoa verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est qaod dixi, quatuor iilteras, et duas syllabas 1 Num- qaidnam hoc tolum est Deu8,quatuor litters, et du» flyllabsT An quanlam boc vile est, tantum charum est quodin eis intelligiturT Quid factum est in corde too, oum audisses, Deus? Quid Factum est in corde meo, cum dicercm^ Deus? Magna el summa qusdam sabBtantia cogilata est,qu» transcendat omnem mu- tabilem creaturam, carnalem et animalem. Ei si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommuta- bilis? reapondebis statim, Absit ul ego vel credam vel sentiam comroutabilem Deam : incommutabilis est Deus. Anima tua quarovis parva, quamvis forte adbac oarnalis^ non mihi potuit respondere nisi in- commutabilem Deom ; omnis aotem creatura muta- bilis : qoomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi respon- deres incomroutabilem Deum?Qaid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetoam, omnipotentem, inOnltam, ubi- que praBsentem, obique totam, nosquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum dc Deo in corde tuo. Numquid autero hoc est eonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litter» eunt.syllabsB sunt.Hoc verbumtran8it,quodsonat : quod autem signi- ficavil sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intel- ligente est qui audivit, roaoet hoc transeuntibussonis. 9. Refer ' animum ad illud verbum. Si tu potea habere verbum in corde tuo, tanquam consilium na- tom in mente lua, ut mcns tua pariat consilium, et
( Joxta Lov., rtfert. M.
insit consiiium quasi proles mcntis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consiliuro^ ut ali- quam fabricam construa?, aliquid amplum in terra rooiiaris ; jam natum est consilium^ et opus nondum completum est : vides tu, quid faclurus es; sed aJius non rairatur, nisi cum fcceris el construxeris molcm, et fubricam illam ad exsculplionem pcrfectionemque perduxeris: attendunt bomines roirabiiem fabricam et mirantur consilium fabricantis ; slupcnt quod vi- dent, et amant quod non vident : quis esl qui potest videre consiliam ? Si ergo ex magna aliqua fabrica laodaturhumanum consilium, vis vidurcqu^Ieconsi- liom Dei est Dominos Jesus Christus, id est, Verbum Dei? Attende fabricam istam mundi ; vide qusB sint facta per Verburo, ct tunc cognosces quale sit Ver- bum. Attende hsc duo mundi corpora, coelum et ter- ram: quis explicat verbis ornaturo ca;li?quisexplicat vprbis fecunditatem terraB? quis dignc collaudal tcro- porum viccs? quis dignc collaudat seminum vim ? Videtis qus taceam, ne dia oomroemorando parum dicaro forte, quam polcstis cogitare '. Ex fabrica ergo ista animadverlito quale Verbum est pcr quod facla est : et non sola facta est. Omnia enim ista vi- dentur, qoia pertinent ad sensum corporis. Per illod Verbum et Aogeli facti sunt ; per illud Verbum ct Arcbangeli facti sunt ; Potestates, Sedes, Domina- tiones, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia : hinc cogitatc quale Verbum cst.
10. Respondet mihi modo forte nescio quis : Et quis hoc Verbum cogitat ? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, eum audis Verbum, et conjicere verba qus aodis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras : assiduo enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Verbum, ne vile aliquid putares, qualc consuevisti cogilarc, cum verba humana solcres aodire, audi quid cogites : Deus erai Verbum,
ii. Exeat nanc nescio quis infldelis Arianus, et dicat qoia Verbom Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando Deus per Ver- bom fecit omnia? Si et Verbom Dei ipsom factum est, per qood aliud Verbom faolom est ? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dioo egoonicum Filium Dei. Si autem non dicisVer- bum Verbi, concede non factum per quod facia sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia : crede ergo Evangeiist». Poterat enim dicere, In prinoipio focit Deus Verbum : quo« modo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enomerat, Dixit Deus, Fiat, et factom est (Gen. i). Si dixit, quis dixitT Utique Deus. Et quid factum est? Grealura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factiim est, nisi Verbom ? qoia dixit Deus, Fiat, et factum est. Hoc Verbum incommutabile : qnamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incoromutabile est.
^ Uoat BecherooeDSit codex, et minut quam poieitisoo' ffitare. Hioc cum aliis sexdecim Msi. omiesa particula, eXf proiequitur tie : Fabricaergo ista animctdversaf quale, etc.
85
TRACTATDS II. CAPUT I.
1386
12. Noli ergo credere factum, per qnod facta Bunt omnia : ne non reficiaris per Verbum, per quod re- flciuntor omnia. Jam enim faotus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum : ai autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poterisrefici per Verbum.Et 81 tibi contigil fieri per Verbum, ut per illud factus eis, per te deficis : si por te deficis, ille te reficial qui te fecit : ei per te deterior efficeris, ille te recreetqui le creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum) si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In ffrincipio erat Verbum ; et la dicis, In principio factnm est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facla sunt^ dicil ; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est, Poterat dicere Evangelista, In priocipio factum est Verbam : sed quid ait ? In principioerat Verbum. Si erat, non est faotum, ut istaomnia peripsum fierent, et sine ipso nibii. Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : si non potes cogitare quid sit, difTer ut cresoas. Ille cibus est, acoipe lac ut nutriaris, utsis vaiidus ad capien- dum cibum.
13. Sane, fratres^ quod sequitur, Omnia per ipsum facta iunt, et sine ipso faium est nihH^ videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso facium ext ni7ii7, putare aliquid esse nihil. Peccatum qaidem non per ipsum factam est : et manifestum est, quia peccatum nihii est, et nihil fiunt homines oum peccant. Et idolum non per Verbum fsctum est : habet quidem formam quamdam bamanam, sed ipse bomo per Verbum factua est ; nam forma hominis in idolo, non per Ver- bam facta est ; et scriptum est^ Scimus quia nihit est idoium (I Cor, viii, 4). Ergo ista non sunt facta per Verbom ; sed quscumque naturaliter facta sunt, quaBcnmque sunt in creaturis, omniaomnino quas fixa in coslo Bunl, qae fulgent desuper, quae volitant sub ecelo, et qas moventur in < universa natura reruro, omnis omnino oreatora : dicam planius, dicam, fra- tres, ut intelligatis^ ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarias angelo in creaturis? quid extremius Termicalo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsam factus est etvermioulus : sed angelus di- gnue ccelo, vermiculusterra. Qui creavit, ipsedispo- sait. Si poneret vermiealam in coelo, reprebenderes ; si ▼ellet Angelos nasoide patresceniibus carnibus^re- preheoderee : et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, qoid sunt nisi vermes ? et de vermibus Angeloe facit. Si enim ipse Dominas dicit, Ego au- tem sum vermis^ et non homo (Psal. xxi, 7) ; quis dobitat boo dicere quod scriptam est et in Job, Quanto magis homo puiredo, et /ilius hominis vermis (Job xx¥, 6) ? Primo dixit, homo puiredo ; et postea, fiiius kommis vermis : quia vermis de patredine nascitur, ideo homo putredo, et fUius hominis vermis, Ecce quid fleri voluit propter te, illud quod in principio erat ferbum^ et Verbum erat apud Deum^ et Deus erat Ver-
* Hie fn plerisqne Mm. noo ett prepositio, in. Patrou XXXY.
bum. Quare hoc factum est propter te ? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratresy sic accipite, Omnia per ipsum fada lamf, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsam facta est, major, minor : per ipsum facta sont sa- pera, infera ; spiritualis, corporalis, per ipeam facta sunt. Nulla enim forma, nulia compages, oulla ooo- cordia partium, nulla qaalisoumqae substantia, qae potest habere pondus, numerum, meosoram, oisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo oreatore, cui dictum est, Omnia in mensuraf et numero^ et pondere disposuisti (Sap. xi, 21).
i4. Nemo ergo vos fallat, qoaodo fortetediom pa-
timini ad muscas ^. Etenim aliqoi derisi sunt a dia-
bolo, et ad muscas capti sont. Solent enim auoopee
ponere in muscipulamuscas, utesurientesaveedeci-
piant : sic et isti ad musoas a diabolo decepti saot.
Nam nescio quis tsdium patiebatur ad muscas:
invenit illum Manicheus tcdio afi^ectum ; et oum di*
ceret se non posse pati muscas et odisse vehementer
illas^ statim ille, Quis fecit has ? Et quia tedio aflfectas
erat, et oderat illas, non ausus est dioere, Deue ilias
feoit : erat autem oatholicus. Ille statim subjecit : Si
Deus illas non feoit, quis illas leoit ? Plane, ait ilie^
ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim :
8i muscam diabolus fecit, sicut te video oonfiteri»
quia prudenter iolelligis, apem qnisfecit, qun paulo
amplior esl musca ? Non ausus ille est dicere quia
Deus fecit apem, et muscam non fecit ; qoia rea erat
proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad la-
certum, a iacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus^
inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad ho-
minem ; et persuasit homini quia ooo a Deo faotos est
homo. Ita ille miser cum tedium passus est ad motoas,
musoa faclus esl, quem diabolus possideret. Beelie«
bub quippe interpretari dicitur princeps muscarom :
de quibus scriptum est, Muscx moriturx ' exlerminant
oleum suaviiatis (Eccie. x, 1).
15. Quid igitur, fratres ? quare ista dixi ? Glaadite aures cordis vestri adversus dolos inimici ; iotelligite quia Deus fccit omnia, et in sois gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus ? Quia pfiendimus Deum ? Numquid hec Angeli patiuntur ? Fortassis ct nos in vita ista illanon timeremus. De poBuatua peccatum toum aoouBa, oon judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et ahjectissimam ', ut ipsa noa tnrqueret : ut cum superbus fuerit homo, et se jaota- veril adversus Deum ; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proxiroam hominem non agnoverit ; cum se erexerit, pulicibas subdutur. Quid est quod te inflas humana superbia?Homo tibi dixit couficium, et tumuisti, et iratuses; palicibus resiste
f Editi, pHtimini a muscis: et paulo iofra, pMtiebatuta muscii ; item poBtea, passut est a musois, At Mss. omnea coDstanter hhbeui^ad muscas : acilicetphrasiquadam Afris usitata, uti merito visum est Lovaoienaibus. > Lov.f morientes : cujos loco editi alii et 3188., moriturm, s Id plerisque Mss. instituit ut i$ta creatura minima et abjeetissima,
{Quaranie^fiuatre*)
1387
IN JOANNIS EVANGELIUM. S. ADGUSTINI
1388
ul dormia» : cognosce qui sis. Nam ut noveriiis, fra- tres» propter aaperbiam nostram domandam creata iata, qae molesta nobis essent : populum Pbaraonia 8Qperbum potuit Deue domare de ursis, de leonibus, de Berpentibua ; muscas et ranaa illis immisit {Exod, VIII, 6, 24), ut rebus vilissimis suporbia domarelar.
16. Omnia ergo, fratres, omnia omnino per ipsum facta suntf et sine ipso factum est nihil, Sed quomodo per Ipsum facta sunt omnia ? Quod factum est, in illo viia est. Potest enim ' sic dici, Quod factum estin ilto, vita est : ergo totam vita est, sij sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factumest^Ipseest enim Sa- pientia Dei ; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia feeisti (Psat. giii, 24). Si ergo Cbristus eslSapientiaDei, et Psalmus dicit, Omnta tnSapt^rta/i^ctsrf/omniasicut perlllum facta, itain illo facta sunt. Si ergo omnia in illo, fratres charissimi, et quod in illo factum est, vita est; ergo etterra vita est, ergo et lignum vita est. Dici- n)U8 quidemlignum vitam, sed secundam intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. lobonestum esl sic intelligere, ne rursum nobia subrepat eadem sordidissima secta Manichso- rum^ et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, etresticula habet animam, et lana et vestis. Soient enim delirantes dicere, et cum repressi fae- rint ' et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicen- tet : Utquid dictum est, Quod fartum est in illo, vita est f 8i enim omnia in ipeo facta sunt, omnia vila sunt. Non te abducanl : pronuntia sic, Quod factum est ; hic subdistingue, et deinde infer,{n itio vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsaterra qu» facta eity non est vita : est autemin ipsa Sapientiaspiriiaali- ter ratio qaedam qua terra facta est ; hsBo vita esl.
17. Quomodo possum, dicam Gharitati vestrs. Fa- ber facit aream. Primo in arte habet arcam : si eniro in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret ? Sed arca sio est in arie, ut non ipsa arca ait quflB videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere ; num- quid destitit esse in arte ? El illa in opere facta est, et illa manet qu» in arte est : nam polest ilU arca pu- trescere, et iterum ez illa qu» in arte est, alia fabri- cari. Attendite ergo arcam in arte, et arcam in opere. Area in opere non est vita, arca in arte vita est ; quia vivii anima artiflcis, ubi sunt ista omnia antequam proferantur. 6io ergo, fratres charissimi, quia Sapien- tia Dei, perquam factasuntomnia, scoundum arlem continet omnia, antequam fabricet omnia ; hinoque fiunt per ipsara artem, non continuo vita sunt, sed quidquid factum est, vita in illo est. Terram vides ; est in arte terra : coslom vides ; est in arte cmlum : solem et lunam vides ; sunt et ista in arte : sed foris corpora sunt, in arte vita sunt. Videte, si quo modo potestis ; magna enim res dicta : et si non a me magno, aut non per me magnum, tumen a magno. Nun enim a me parvulo dicla sunt hsc : sed ille non
est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Gapiat quis- que ut polest, in quantum potest : et qui non potest, nutriat cor, utpossil. Unde nutriat ? Delacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec perveniat ad Ghristum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia : quia illa vita e&t, qus in illo est lux hominum '.
18. Hoc enim sequitur, E/ vita erat lux hominum ; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationalesmen- tes qu8B possint videre sapientiam. Uomo autem factus est ad imaginem Dei, habetrationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est : et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat tumen verum, quod itluminat omntm fiominem venientem in hunc mundum. Ab ilio lumine illuminatus est Joannes Baptista ; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit : Non sum ego Christus ; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam catceamenti solvere {Joan, I, 9, 20, 27). Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, /n prindpio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, ei Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum.
19. Sed forie stulta corda adhuc capere istam lu-
cem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut
eam videre non possiot. Non ideo cogitent quasi abs-
entem esse lucem, quia eam videre non possunt :
ipsi enim propter peccata tenebre eunt. Et tux in
tenebris lucei, et tenebrse eam non comprehenderunt.
Ergo, fratres, quomodo bomo positus in sole csous,
praesens est illi sol, sed ipse soli absens est ; sic omnis
stultus, omnis iniquus,omnis impias,cscu8 estcorde.
Prffseos est sapientia, sed cum c«co prcsens est,
oculis ejus absens est : non quia ipsa illi absens est,
sed qoia ipse ab illa absens est. Quid ergo faciat iste ?
Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si pro-
pterea videre non posset, quia sordidos et saocios
oculos haberet, irruentepulvere vel pituitavelfumo,
diceret illi medicos : Purga de oculo tuo quidquid
mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum.
Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt ;
tolle inde ista amnia, et videbis sapientiam qas prs-
sens est : quia Deus est ipsa sapientia ; et dictum
est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt
(Matth. V, 8).
TRAGTATUS II.
De eo quod scriptum est, Fuit homo missus a Deo, cui
nomen erat Joannes, etc, usque ad id, plenum
gratis et veritatis. Cap. i,y.^-ik.
1. Bonum est, fratres, ut textum divinarum Scri-
pturarum, et maxime sanoti Evangelii, nullum lo-
cam prastermittentes pertractemus, ut possumus ; et
pro nostra capacitate pascamur,et ministremus vobis
unde et nos pascimur. Gapitulum primum praeterito
1 SicomDesMss. ct anUquiorenedlli.AtLov.: Potestetiam. « Tres Mm„ quia illa vita quje in iilo est, lux hominum
« Aliquol Msf., et cum reprehensi fuerint. est.
1389
TRAGTATU8 II. CAPUT I.
1390
die dominico tractatum esse meminimus, id est, «c Iq principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : boc erat in principio apud Deuro. Omnia per ipsum facta sunt, etsineipso fa- ctum est nihil. Quod factum est, in ilio vita est; el vita erat lux hominum ; et luz in tenebris lucct, et. tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui ad- fuislia ; et qui non adfuistis, credite nobis, et hia qui adeese voluerunt. Nunc ergo quia non possumus semper omuia replicare, propter eos qui hoc volunt audiro quod sequitur, et oneri esl illis si repelantur priora caro defraudalione posteriorum ; dignentur et qui non aderant non prsterita exigore, £e<i cum his qui aderant et nunc audire praesentia.
2. Sequitur, FuU homo mistus a Deo, cui nomen erat Joannei, Etenim ea qus dicta sunt auperius, fra- tres cbariesimi, de divinitate Ghristi dicta sunt inefTa- bili, et prope ineffabiliter. Quis enim capict, Inprin- cipio erat Yerbum^ et Verbum erat apud Deum ? Et ne vilescat tibi nomeo Verbi, per consuetudinem quoti- dianorum verborum, Et Deus erat Verbum, Hoc Ver- bum idipsum eat, unde heaterno dio multum Jocuti sumua : et prflBstilerit Dominus, ut vei tantum lo- quendo aliqaid ad oorda vestra perduxerimua. Jn principo erat Verbum, Idipsum est, eodem modoest; Bicat est, eemper sic est: mutari non poiest : hoc est est ^. Quod nomen suum dixit famulo suo Moyai: Ego sum qui sum ; et, Uisit me quiest (Exod. iii, 14). Quis ergo hoc capiet, cum videatis omnia mortalia mutabilia ; cum videatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, cresoendo, deliciendo, mo- riendo, sed ctiam ipsas animas per aflectum diversa- rum volantatum distendiatque discindi :oum videatis horaines et percipere posse sapientiam, si se illius loci et calori admoverinl ; et amittere posse sapien- tiam, si inde malo affectu recesserintT Gum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid estquod est, nisi quod tranacendit omnia quaBsicsuntut non sintT Quis ergo hoc capiat ? Aut quis, quomodncumque intenderit vires mentis sus,ut attingat quomodo po- testid quod est, ad id quod ut cumque mente attige- rit, possit perveoire? Sio est enim tanquam videat qoisque de looge patriam, et mare interjaceat ; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabili- tatem noslram ubi quod est est, quiaboo solum sem- per sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hojns saeculi qua imos.etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus^ venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituitlignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus ssculi, nisi cruce Giristi portatus. Hanccrucem aliquando amplectitur et inflrmus oculis * : et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum perducet. 3. Itaqae, fratres mei, hoc insinuaverim cordibus
> EdiU et 11 M., hoc ett Deut ett : excepto oodice Bech., a qao abest vox, Deui. ' Sic Mss. At editi, et infirmut oculut.
vestris : si vultis pie et christiane vivere, hsrete Ghristo secundum id quod pro nobis factus est, ot perveniatis ad eum secundum id quod est, et se- cundum id quo erat. Accessit, ut pro nobis hoe fie* ret * ; quia boc pro nobis factus est, abi portentur inflrmi, et mare saeculi Iranseant, et perveniant ad patriam ; ubi jam navi non opus erit, quia nuUum mare iransitur. Melius est ergo non videre menie id quod est, et tamen a Ghristi cruce non recedare, quam videre illud mente, et crucem Chrisii 000« teninere. Bonum est super hoc et optimam, si fieri potest, ut et videatur quo eundom sit, et teneatar quo portetur qui pergit. Hoe potuerunt mentes ma- gnae montium, qui montes dicti sunt, quos raaslme illustrat lumen justiti» : potuerunt, et vidernnt iilod quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Ferbum, ei Ya-bum erat apud Deum^ et Deui erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id qnod videbant de longe, a cruce Ghristi non reoessemnt, et humilitatem Ghristi non conlempserunt. ParvQli vero qui hoc non possunt inlelligere, non reoedentes a cruce et passione et resurrectione Ghristi, in fpsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et iiii qui vident,
4. At vero quidam phiiosopbi hujus mnndi exsti- terant,et inquisierunt Greatorem per creataram : quia potest inveniri per creaturam, evidenterdi- cente Apostolo, Invisibilia enim efus, a eonstitu' tione mundi, per ea quas facta sunt, intellecta conspU ciuntur ; sempiierna quoque virtus ejus et divinitas^ ut sint inexcusabiies, Et sequitur, Quia cum cognoviS' sent Deum: non dixit, Quia non cognoverant ; eed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorifica* verunt, autgralias egerunt;sed evanueruntin cogitatio- nibus suis^ el obcuratum esl insipiens cor eorum, Unde obscuratum.^ Sequitur, et dicit apertius : Dieentes enim se esse sapientes, slulli lacti sunt(Rom, i, 20-22). Viderunt quo veniendum esset : sed ingrati ei qui il- lis prsestitit quod viderunt, sibi voluerunt triboere quod viderunt; et facti superbiamiserunt qnodvide- bant, et conversi sunt inde ad idola et simuiaora et ad cuituras deraoniorum, adorare creaturam^ et contemnere Greatorem. Sed jam isti elisi ista feca- runt : ut autem eliderentur, superbierunt ; cam au- tem Buperbirent, sapiontes se esse dixerant. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cog nov iuent Deum^f 'idemni hoc quod dicit Joannes, quia per Verbam Dei faota suntomnia. Nam inveniuntur et isla in libris pbiio- sophorum : et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe : noluerunt tenere hamili- tatem Ghristi, in qua navi seeuri pervenirent ad id quod longe videre potuerunt ; et sorduit eis crux Christi. Mare transeuudumest, et lignum cootemnis? 0 sapientia superba l irrides crucifixum Christam ; ipse est quem longe vidisti : Inprincipio erat Yerbumf
i Ita editi. At Mss. interpuogunt sic: St teeundumid quod erat accetsU, ut pro nobit hoc ^eret ; additque hie Bech. codex : quoU non erat, ^*
1391
JN JOANNIS EVANGELIUM, S- AUGUSTINI
1392
€t Verbum erai apud Deum, 8ed quare crucifixus est? Qaia lignum tibi humilitatia ejus neceBsarium erat. Superbia enim tumueras, el longe ab illa patria pro- jeotoB eras ; et fluctibus hujus sfficuli interrupta est via, et qaa transeator ad patriam non est, nisi ligno porteria. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut re- deas ! Ipse factus est Tia, et hoo per mare : inde in mari ambulaviat {Matth. xiv, 25,) ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu^ qui quomodo ipse ambulare in mari noo potes, navi portare, ligno portare : crede fn crucifixum, et poteris pervenire. Propter te oruci- flxuB eet, ut hamilitatem doccret , et quia si sic ve- niretat Deus, nonagnoscerelur. Sic enim aic veniret ot Deos, non veniret eis qui videre Deum non pote- rant. Non enim secundum id quod Deus est, aot venlt» aot dicedit ; cum sit ubique prsBsene, et nullo loco conlineator. Sed secundum quid venit?Quod apparoit homo.
5. Quia ergo aic erat homo, nt lateret io illo Deus, miasoB eet ante illum magnus homo, per cujus tesli- moniom inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuii hamo, Et quomodo posset iste verum de Deo di- oere ? MUsui a Deo. Quid vocabatur ? Cui nomen erai Joann&s. Quare venit T Hic venit in testimoniumt ut te- stimonium perhiberet de /timtn^, ut omnes crederent per Ulum, Qualis iste qui tostimonium perbiberet de lu- mine? Magnum atiquid iste Joannes, ingensmerilum, magna gratia, magna celsiludo I Mirare, plane mi- rare ; led tanquam montem. Mons autem in tenebris est, niai loce vesliatur. Ergo tantum mirare Joan- nem|Ut audias quod sequitur, Non erat itle lumen : ne oum montem putas iumen esse, naufragium in monte faoias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari ? Montem tanquam montem. Erige autemte ad illom qui iliuminat montem, qni ad hoc ereetus eet| ot fprior radios exoipiat, et oculis tuis nnntiet. BrgOy non erat itle lumen,
9. Qoare igitur venit? Sed ut te$timonium perKi" beret de tumine, Utquid hoc ? Ut omnes crederent per itlum, Et de quo lumine teslimonium perhiberet? Erat tux vera. Quare addilum est, vera ? Quia et homo il- laminatus dicitur iux; sed vera luxilla est qu8B illu- minat.Nam et oouli nostri dicontur lumina;ettamen niai aot per noctem looerna accendatur,aut per diem 8ol exeat, lumina ista aine causa patent. Sic ergo et Joannet erat iux, aednon vera lux : quia non iilumi- natoa, teaebrs ; sed illuminatione factus est lux. Niai aotem illuminaretur, tenebr» erat, sicut omnes impiiy quibus jamcredenlibus dixit Apostolus, FuiMis atiquando tenebrx, Modo autem quia crediderant, qiid? iViin(;atttem/t4.'9, inquit, in Domino (Ephes.v, 8). Niaiadderet, inDomino, non intelligeremus. Lua;, inqoit, in Domino : tenebrs non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrx : ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebr» in vobis, lux in Domino. Sio et ill$ non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de tumine,
7. Ubi aotem est ipsa lux ? Brat lux vera, qux iUu- minat omnemhominem venientem inhune mundum.Si
omnem hominem venientem, et ipsuui Joannem, Ipse ergo illominabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Gharitas vestra : veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saocia, ad aciem animas lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est ? Qaomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur orlus esse sol, quem ooulis videre non possamus. Quia et qui saucios ha- bent oculos, idoneisunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; etin alio illa- Btrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gemnt. Sic ergo illi omnes ad quos Ghristus venerat, minusidonei erant eum videre: radiavit Joannem ; et per illum conQtentem se radia- tum acse illuminatum ease, non qoi radiaret et illu- minaret, oognitusestillequiilluminat.oognituaestille qui illustrat, cognitus estqui impiet. Et quiaesl^Qiit ittuminatj inquit, omnem hominem venientem in mun^ dum, Nam si iilinc non recederet, non esset illumi- nandus : sed ideo bic illuminandus,quiaillincreces- sit, ubi homo semper poterat esse illnminatus.
8. Quidergo?8i venit huc, abierat?In hoemundo erat, Et hic erat, et buc venit : bic erat per divinita- tem ; huc venit per carnem : quia cam hio easet per divinitatem, ab stulis et cscis et iniquis videri non poterat. Ipsiiniquitenebrssont de quibusdictumest, Lux lucet in tenebris, et tenehrx eam non comprehende- runt {Joan, i, 5), Ecoe hic est et modo, et hic erat, et semper hio est , et nunquam recedit, nuaquam rece- dit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nun- qaam reoedit ; opus est ut tu non recedas ab eo qui nosquam recedit ; opns est at to non deseras, et non desereris. Non cadere, et non tibi occidet. Si tu fece- ris casum, ille tibi fecit occasum : si autem ta stas, praesens est tibi. Sed non stetisti : recordare onde ce- cideris, unde te dejecit qui prior te cecidit. Dejecit enim te, non vi, non impulsu, sed volnntate tua. Si enim malo non consentires, stares, illaminatoa ma- ileres. Modos autem quia jam cecidisti. et factua es aaacius corde, unde videri illa lux poteat ^, venit ad te talis qualem posses videre ; et talem se hominem prffibuit, ut ab homine qaaererettestimonium.Ab bo- mine qusrit testimonium Deus, et Deus testem habet hominem ; habet Dens testem hominem, aedpropter hominem : tam inUrmi sumus I Per lucernam qosri- mus diem : quia lucerna dictus est ipse Joannes, Do- mino dicenle : Ille erat lucema ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus ; ego auiem habeo leslimonium majus Joanne [Id, v, 35, 36).
9. Ergo osteodit quia propter hominea voluit pcr lucernam demonstrari ad fidem credentium, ot per ipsam lucernaminimici ejuaconfonderentur. Illi enim inimici qui illum tentabant, et dicebant, Dicnohis^ In qua potestaie ista facis ? Interrogabo vos et ego^ inquit , unum semonem : dieite mihi, baptismus Joannis unde est ? de coslo, an ab liominibus ? Bt turbatisunt, et dixe-
lEditi, non potett. Abest, non, a Mss. Sensos Augustiui est, videri illam lurem non oculo, sed corde.
1393
TRAGTATUS 11. CAPUT I.
1394
runt apua semetipsos, Si dixerimus de ccelo ; dicturus esi nobis, Quare ergo non credidisiis Uli? (quia ille Ghri- 8to perhibueral teBtitnonium et dixerat, Non sum ego Chrisius, sed ille [Joan, i, 20 27]. Si autem ex hominibus dixerimus esse, timemus popidum ne lapidet nos; quta tanfuam propketam kabebant Joannem .Timeates lapi- dationem» sed plue timentes ▼eritatis confessionemy responderunt mendaciam veritali ; et menlita est ini- quitas sibi (Psat, xzfi, 12). Dixerunt enim : Neacimus. Et Oominus, qoia ipsi contra se clauserant, negando se scire quod noverant, neo ipse illis aperuit, quia non pulsaveront. Dictum eat enim : Pulsale, et aperietur vobis (JMalth, vii, 7). Non solum autem iili non pulsa- veront, ut aperiretur ; sed negando, ostium ipsum oontra se obstruxerunt. Et ait eis Domious : Nec ego dieo vobis in qua potestate ista facio (Matth, xzi, 23-27, Marc. XI,